BielikiOrłyPolskaPtakiPtaki drapieżneZwierzęta

Orzeł – król ptaków. Orzeł a bielik

Orły (Aquila i Hieraaetus) i bieliki (Haliaeetus)

Orły (Aquila) – należą do podrodziny ptaków z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Orły to ptaki drapieżne, choć jedzą również padlinę. Ptaki te zamieszkują cały świat poza Antarktydą.

Prawdziwe orły i potoczne nazewnictwo

Orły to nazwa kilkunastu gatunków ptaków drapieżnych należących do dwóch rodzajów: Aquila i Hieraaetus. Rodzaj Aquila gromadzi ptaki, które określić możemy jako prawdziwe duże orły. W rodzaju Hieraaetus mamy bowiem ptaki sporo mniejsze.

Określenie orzeł często oznacza jednak wszelkie ptaki drapieżne na tyle duże, aby polować na spore ofiary których wielkość przekracza 50 cm. Stąd określenia takie jak orzeł bielik, choć faktycznie ptaki te należą do różnych rodzin. Powszechne jest to w języku angielskim, gdzie harpie, czy bieliki posiadają nazwy zwyczajowe związane z orłem (ang. eagle) – np. harpy eagle (harpia), czy Steller’s sea eagle (bielik olbrzymi).

Orzeł stepowy (Aquila nipalensis)
Orzeł stepowy (Aquila nipalensis).

Samica większa od samca

Cechą charakterystyczną większości ptaków drapieżnych jest odwrotne zróżnicowanie wielkości samca i samicy. W przeciwieństwie do większości gatunków, u ptaków drapieżnych samice są zazwyczaj większe od samców i tak jest również u orłów.

Krótka charakterystyka

Orły sytuują swe gniazda w niedostępny rejonach – na wysokich drzewach lub półkach skalnych. Mają brązowe lub czarne upierzenie, u niektórych gatunków z białymi dodatkami. Znoszą zazwyczaj jedno lub dwa jaja. Pary łączą się zazwyczaj do końca życia jednego z partnerów.

Orzeł posiada potężny, charakterystycznie zakrzywiony dziób.

Czy bielik to orzeł?

Najbardziej znane orły to Orzeł bielik (Haliaeetus) i Orzeł przedni (Aquila chrysaetos).

Wymaga to kilku słów wyjaśnienia – choć bielik uznawany jest potocznie za orła, nie należy do orłów, lecz do rodzaju Haliaeetus, orły jak wspomnieliśmy wcześniej należą do rodzaju Aquila oraz Hieraaetus. Orły w przeciwieństwie do bielików posiadają nogi (skoki) opierzone aż do palców.

Największy ptak drapieżny

Przedstawiciel bielików – Bielik olbrzymi (Haliaeetus pelagicus) jest największym ptakiem drapieżnym, przewyższającym wagą oraz rozmiarami nawet HarpięHarpia wielka (Harpia harpyja) – zamieszkującą tereny Ameryki Południowej i Środkowej.

Bielik zwyczajny (Haliaeetus albicilla)

W Europie Bielik zwyczajny (Haliaeetus albicilla) zamieszkuje północną, środkową i wschodnią część. Można go znaleźć również w Islandii, Grenlandii oraz we wschodniej części Azji – na północ od Himalajów. Populacje bielika występującego na Syberii są wędrowne – (zimują na południu). Pozostałe bieliki, w tym polskie, prowadzą osiadły tryb życia. W Polsce występuje ok. 630-720 par bielików. W całej Europie populację szacuje się na ok. 2400 par. Orzeł Bielik zwyczajny jest największym ptakiem drapieżnym północnej Europy.

Majestatyczny lot bielika amerykańskiego (Haliaeetus leucocephalus).

Bielik zwyczajny (Haliaeetus albicilla) – wymiary:

• Długość od dzioba do ogona: ok. 85-95 cm
• Rozpiętość skrzydeł: do 240 cm (samice – rekord 253 cm) do 220 cm (samce)
• Waga: samice: 4-6 kg, samce: 3.5-4.5 kg
• Długość życia: 20-21 lat na wolności, 40 lat w niewoli

Bielik olbrzymi (Haliaeetus pelagicus)  – wymiary:

• Długość od dzioba do ogona: ok. 105 cm
• Rozpiętość skrzydeł: do 250 cm
• Waga: samice do 9 kg, samce do 6 kg (samice cięższe, podobnie jak u wszystkich jastrzębiowatych).

Orzeł przedni (Aquila chrysaetos) – wymiary:

• Długość od dzioba do ogona: ok. 66-102 cm
• Rozpiętość skrzydeł: 180-234 cm (rekord 255 cm)
• Waga: samice: 3.8-6.7 kg (przeciętnie 5.1 kg, rekord 7.2 kg), samce: 2.8-4.5 kg (przeciętne 3.6 kg)
• Długość życia: 20-32 lata na wolności, 40 lat w niewoli
• Prędkość w locie nurkowym – 240 km/godz (wg niektórych źródeł do 320 km/h)

Orły przednie w niewoli mogą osiągnąć rozpiętość skrzydeł wynoszącą 281 cm i wagę 12.1 kg. Nie są to jednak wymiary reprezentatywne dla populacji w stanie dzikim.

Orzeł przedni, zys (Aquila chrysaetos). Orły posiadają typowy dla ptaków drapieżnych doskonały wzrok.

Największy orzeł świata – orzeł Haasta (Harpagornis moorei)

Największym orłem, jaki kiedykolwiek istniał, był orzeł Haasta (Harpagornis moorei / Harpagornis assimilis / Hieraaetus moorei). To gatunek dużego, wymarłego ptaka drapieżnego należącego jak wszystkie orły do rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).  Wymarł stosunkowo niedawno, gdyż koło roku 1400 (łatwo zapamiętać, zważywszy, że bitwa pod Grunwaldem miała miejsce w 1410 roku). Orzeł Haasta zamieszkiwał tereny Nowej Zelandii. Był jedynym przedstawicielem rodzaju Harpagornis.

Orzeł Haasta to największy i najcięższy znany orzeł, jaki kiedykolwiek istniał na Ziemi.

Orzeł Haasta – wymiary:

• Długość od dzioba do ogona: ok. 130 – 140 cm. Wysokość 90 cm.
• Rozpiętość skrzydeł: do 260 – 300 cm
• Waga: samice ok 10-15 kg (17,8 kg?), samce do 9-12,3 kg (samice cięższe, podobnie jak u wszystkich jastrzębiowatych).

Orzeł Haasta – największy orzeł w historii Ziemi. Gatunek wymarły ok 1400 r.n.e.

Gatunki należące do rodzaju Aquila:

Gatunki należące do rodzaju Hieraaetus:

  • Orzełek afrykański (Hieraaetus wahlbergi)
  • Orzełek australijski (Hieraaetus morphnoides)
  • Orzełek nowogwinejski (Hieraaetus weiskei)
  • Orzełek plamisty (Hieraaetus ayresii)
  • Orzełek włochaty (Hieraaetus pennatus)
Bielik amerykański (Haliaeetus leucocephalus).

Wyróżniamy następujące gatunki bielików:

Bielik afrykański (Haliaeetus vocifer)
Bielik amerykański (Haliaeetus leucocephalus)
• Bielik białobrzuchy (Haliaeetus leucogaster)
Bielik madagaskarski (Haliaeetus vociferoides)
• Bielik melanezyjski (Haliaeetus sanfordi)
Bielik olbrzymi (Haliaeetus pelagicus) – największy obok harpii drapieżny ptak świata
• Bielik wschodni (Haliaeetus leucoryphus)
Bielik zwyczajny (Haliaeetus albicilla) – występuje w Europie i w Polsce

Orły występujące w Polsce:

Orzeł przedni (Aquila chrysaetos)  – w Polsce jedynie ok. 30-35 par, w Europie 5-7 tys. par, większość w Hiszpanii
Orlik grubodzioby (Aquila clanga) – waga 1.2-1.6 kg, rozpiętość skrzydeł do 160 cm
Orlik krzykliwy (Aquila pomarina) – waga do 1.6 kg, rozpiętość skrzydeł do 180 cm
Orzełek włochaty (Hieraaetus pennatus) – najmniejszy europejski orzeł – waga 0.75 – 0.95 kg, rozpiętość skrzydeł – 120 cm

W Polsce występują 4 gatunki orłów. Największy z nich to Orzeł przedni.

Orzeł – ciekawostki

Bielik, który wygląda podobnie do orła, był uważany za króla ptaków. Najprawdopodobniej to właśnie bielik znajduje się w godle Polski. Jednak za ptaka umieszczanego w herbach polskich można też uznać również 9 innych gatunków ptaków drapieżnych, takich jak: orzeł cesarski, orzeł przedni, orzeł stepowy, orlik grubodzioby, orlik krzykliwy, orzełek południowy, bielik wschodni, gadożer oraz rybołów. Przypisywanie bielikowi tej roli, wzięło się najpewniej od białej barwy jego ogona.

Orzeł przedni jest jednym z najszybszych ptaków świata – w locie nurkowym osiąga prędkość 240 km/h (szybszy jest sokół wędrowny).

Orzeł przedni (Aquila chrysaetos).

Orzeł w kadrze filmowym

Poniżej krótki film prezentujący bielika olbrzymiego.

Polecamy

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom

Pokaż więcej
Polub DinoAnimals

Podobne artykuły

53 komentarzy “Orzeł – król ptaków. Orzeł a bielik”

    1. No tak bielik olbrzymi to potężny drapieżnik … moje ulubione ptaki to właśnie drapieżniki. W jakimś programie przyrodniczym, chyba dzika Rosja jest pokazana walka właśnie bielika olbrzymiego z orłem przednim. Pomimo znacznej różnicy choćby dzioba czy masy, bielik zostaje pokonany. Trochę tarzania dziobania ale orzeł wygrał i to chyba nie przypadkowo … jak widać rodzina robi swoje … heh orły a orłany … pzdr

  1. Ale na czym polegają różnice między orłami a bielikami? Fizyczne, charakterystyczne, może w sposobie żywienia, lęgu…które powodują, że Bieliki nie są Orłami (oprócz tylko formalnego nazewnictwa) ?

    1. Różnice są niewielkie. Poza wyglądem, głównie dotyczy to klasyfikacji. Zarówno orły jak i bieliki należą do tej samej rodziny – jastrzębiowatych (Accipitridae). Orły klasyfikowane są do podrodziny: Orły (Aquilinae), bieliki zaś do podrodziny: Myszołowy (Buteoninae).
      W języku angielskim Bielik zwyczajny nazywany jest White-tailed Eagle lub Sea Eagle. Potocznie zatem określany jest jako orzeł.
      Orły w przeciwieństwie do bielików posiadają nogi (skoki) opierzone aż do palców.

      1. Haliaeetus albicillia mają nie opierzone skoki, albowiem mogło by to im przeszkadzać przy łowieniu ryb już pod wodą , jako iż 65% ich pożywienia to ryby. Bielik NA PEWNO JEST Godłem Lęchji.Orły NIE GNIEŻDŻĄ SIĘ na jeziorem goplańskim , gdzie nasz praojciec Lechu 01 znalazł gniazdo bielików.

  2. Witam. Mam jedno pytanie dotyczące który ptak może unieść największy ciężar i jaki. Słyszałem że 80 lat temu był przypadek że bielik uniósł kilkuletnią dziewczynkę. Proszę o szybką odpowiedź.

    1. Trudno wskazać w tej kategorii jednoznacznego zwycięzcę. Jest bowiem wielu pretendentów – kondor wielki lub kondor kalifornijski, orzeł przedni, bielik amerykański, harpia, małpożer, orłosępy, największe sępy, czy wojownik wspaniały (ang. Crowned Eagle). Każdy z tych ptaków jest w stanie unieść ciężar przekraczający jego wagę. Przyjmując stosunek siły do masy ciała – najsilniejszym ptakiem drapieżnym jest najprawdopodobniej wojownik wspaniały (ang. Crowned Eagle), który poluje nawet na tak duże małpy jak mandryle.

  3. Mam pytanie. Który ptak poluje na największe ofiary pod względem wagi spośród wszystkich żyjących ptaków. Orzeł Haasta polował na moa które ważyły około 200 kg, ale on wymarł. Proszę o szybką odpowiedź.

    1. Najprawdopodobniej Wojownik wspaniały (Stephanoaetus coronatus) (ang. African Crowned Eagle). Poluje bowiem na ofiary, których waga trzykrotnie przekracza jego wagę własną. Największe ofiary na których polowanie zaobserwowano to były mandryle, których waga sięgała 35 kg. Co ważne – mandryl to duża, silna i agresywna małpa, zatem solidny przeciwnik.

      Z drugiej strony Orzeł przedni potrafi strącić ze skał kozicę górską, niemniej kozice to zdecydowanie łatwiejsze ofiary, niż mandryle. Częściej jednak poluje na mniejsze ofiary np. świstaki.

      Małpożer (Pithecophaga jefferyi) filipiński i Hapie również polują na całkiem spore małpy, ale nie na tak duże jak Wojownik wspaniały.

    1. Przy dzisiejszych możliwościach oraz braku odpowiedniego DNA nie jest to możliwe i prawdopodobnie tak pozostanie, chyba, że odnajdziemy idealnie zachowane DNA Orła Haasta.

      Główny problem przy sklonowaniu wymarłego gatunku to zawsze brak odpowiedniego DNA.

      Obecnie w sferze planów jest klonowanie niektórych zagrożonych gatunków, natomiast doniesienia o próbach odtworzenia gatunków wymarłych są często traktowane jako medialne ciekawostki mające rozsławić dany zespół naukowców, ośrodek badań czy konkretne nazwisko.

      Przywrócenie Orła Haasta do życia wiązałoby się z zapewnieniem mu odpowiednich warunków i pokarmu. Odtwarzanie orła aby pojawił się w zoo?

      Dziś wiemy, że klonowanie niesie ze sobą zaburzenia genetyczne, zatem jakikolwiek „odtworzony” gatunek cierpiałby na zaburzenia i mutacje – zgodnie z dewizą Primum non nocere (z łac. – po pierwsze nie szkodzić), otwarte pozostaje pytanie o sens takiego działania?

  4. Dla człowieka to prawie wszystko jest możliwe i ja uważam że za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat będą latały orły Haasta i kiedyś będzie można je zobaczyć na świecie.

  5. W 1976 roku populacje skalinka czarnego szacowano na 7 osobników ale nie wyginęły i są dzisiaj więc na pewno było trudniej niż dzisiejsza ochrona np. tygrysa sumatrzańskiego którego jest chyba kilkaset osobników to dlaczego mówicie że trudno jest utrzymać tygrysa sumatrzańskiego?

    1. Maćku, zerknij jak zmniejszała się populacja tygrysa sumatrzańskiego – w 1978 roku tych pięknych kotów było ponad 1000, dziś jest ponad połowę mniej… Oby nie czekała go zagłada, jak wilka workowatego

      Trzeba mieć świadomość, iż odtworzenie populacji z 5 ptaków (tyle było skalinków w 1980 roku) niesie ze sobą duże ryzyko, kiedy krzyżowane są ptaki ze sobą spokrewnione. Podobna sprawa wystąpiła z kondorem kalifornijskim, którego na razie udało się uratować – pytanie na jak długo…?

  6. Witam,

    Czy to prawda, że w czasie deszczu orły są jedynymi ptakami, które zamiast szukać schronienia wzbijają się ponad chmurami? I czy faktycznie przeżywają swego rodzaju odrodzenie – zdzierają swój dziób, wyrywają szpony i pióra, kiedy te uniemożliwiają mu swobodny lot i polowanie?

    Chciałabym zweryfikować te informacje.

    Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź!

    1. Witaj Iwono,

      Najprawdopodobniej kwestia wznoszenia się ponad chmury wzięła się z faktu, iż rzeczywiście czasami orły wykorzystują szybkie prądy wznoszące, które w przypadku burzy (zderzenie frontów atmosferycznych) pojawiają się. Dzięki nim mogą szybko wznieść się wysoko, ponad połacie chmur i szybować bez większego wysiłku ponad nimi. Nie jest jednak prawdą, iż postępują tak zawsze – każda burza jest bowiem zagrożeniem dla ptaków. Zwykły spokojny deszcz zaś nie zapewnia prądów wznoszących.

      __________

      Kwestia odrodzenia, która krąży w Internecie, jest dość dziwaczną opowieścią, wg której orły miałyby dożywać 70 lat przechodząc przez swego rodzaju odrodzenie w wieku lat 40 🙂 Tak zastanawiamy się, dlaczego nie w wieku 33 lat ;)?

      Według opowieści, po czterdziestce orzeł musi udać się w góry, odrzucić dziób, szpony i pióra, aby w ich miejsce odrosły nowe – cały proces ma trwać 150 dni (tak przy okazji, czy autor opowieści pomyślał, czym orzeł się żywi przez te 5 miesięcy :)? Orzeł to nie gad – musi jeść i pić podobnie jak my na bieżąco. Dzięki temu procesowi orzeł ma niby przeżyć kolejne 30 lat.

      Cóż Iwono, to jedynie opowieść i choć brzmi pięknie (odrodzenie jak Feniks z popiołów), nie jest niestety prawdziwa…

      Z pozdrowieniami
      DinoAnimals

      PS.
      Apropos dzioba i szponów orła – są one zbudowane z keratyny, tej samej substancji co nasze włosy i rosną przez całe życie.

      W kontekście piór – orły linieją (zrzucają pióra) – o czym można przeczytać w artykule Orzeł przedni. Proces ten jednak jest stopniowy, a nie całkowity.

  7. Czyli niemożliwe jest klonowanie wymarłych zwierząt?! Ach trudno może za 200 lat dopiero będą np. mamuty czy wilki tasmańskie.

    1. Obecnie nie ma możliwości sklonowania wymarłych zwierząt – bez dobrze zachowanego DNA nie ma technicznie takiej możliwości. W przyszłości również raczej nie będzie to możliwe – co najwyżej tworzenie nowych gatunków, czy hybryd.

      Poza tym, Macieju, za 200 lat nikogo z nas czytających i tworzących DinoAnimals już nie będzie…, więc gdyby nawet, to kto zobaczy te mamuty? Przyszłe pokolenia, ale nie my 🙂

      Patrząc jednak dokąd zmierza świat – na przyrost ludności, grabieżczą politykę względem natury, obawiamy się, że nikt nie będzie się tym zajmował, tak jak nikt nic nie robi w kwestii pustoszenia puszczy amazońskich. Świat się tym nie przejmuje, że lasy te są bezpowrotnie karczowane i nikt ich nie zalesia. Każdego dnia giną również bezpowrotnie gatunki zwierząt, owadów i roślin w wyniku takiej właśnie polityki człowieka…

      Spójrz Macieju wokół siebie – większość dorosłych ludzi zajmuje się walką o przetrwanie, czyli pracą, a młodzież interesuje się głównie gadżetami, grami i rozrywką. Kto ma w głowie odtwarzanie gatunków?

      1. Jeśli nikt to ja się zajmę może to śmieszne ale chociaż będę pomagał naukowcom polskim do pracy nad turem za parę lat

        1. Maćku,

          Cieszymy się niezwykle, że pośród naszych czytelników są ludzie z taką pasją jak Ty.

          DinoAnimals to serwis tworzony przez ludzi dla których przyroda nie jest obojętna i dla ludzi, którzy tę przyrodę kochają.

          Trzymamy kciuki za tego tura i mamy nadzieję, że uda Ci się zrealizować swoje marzenia, dla nas wszystkich, abyśmy mogli zobaczyć zwierzę, które pokonał Ursus w „Quo vadis„.

          1. No tak dla człowieka prawie wszystko jest możliwe np.klikaset lat temu nikt nie myślał że człowiek poleci w kosmos albo wyśle sondę na marsa

  8. Witam. Ostatnio oglądałam dwa filmy, w których była wzmianka o tym, że orły wiążąc się w pary wykonują swego rodzaju `taniec` łapiąc się za szpony i wirując w dół. Czy jest to prawdą i czy wszystkie orły postępują tak samo?

    1. Czy pamietasz tytul tego filmu? Ja tez jaki czas temu widzialem przepiekny film o roznych gatunkach orlow ma swiecie I chcialem go obejrzec ponownie. Pamietam te scene z wirujacymi w dol orlami, wiec pewnie mowimy o tym samym filmie.
      Pozdrawiam

  9. czy na zdjęciu podpisanym „orły posiadają typowy dla ptaków drapieżnych doskonały wzrok” znajduje się Orzeł Stepowy (Aquilla nipalensis)?

    1. Dokładna klasyfikacja bielika zwyczajnego wygląda następująco:

      Kingdom Animalia – Animal, animaux, animals

      Subkingdom Bilateria

      Infrakingdom Deuterostomia

      Phylum Chordata – cordés, cordado, chordates

      Subphylum Vertebrata – vertebrado, vertébrés, vertebrates

      Infraphylum Gnathostomata

      Superclass Tetrapoda

      Class Aves – Birds, oiseaux

      Order Accipitriformes – éperviers, Hawks

      Family Accipitridae Vigors, 1824 – Eagles, Hawks, Kites, aigles, buses, éperviers

      Genus Haliaeetus Savigny, 1809 – Fish Eagles

      Species Haliaeetus albicilla (Linnaeus, 1758) – White-tailed Eagle, Pygargue à queue blanche
      Direct Children:

      Subspecies Haliaeetus albicilla albicilla (Linnaeus, 1758) – White-tailed Eagle

      Subspecies Haliaeetus albicilla groenlandicus C. L. Brehm, 1831 – Greenland White-tailed Eagle

      Orła przedniego:

      Kingdom Animalia – Animal, animaux, animals

      Subkingdom Bilateria

      Infrakingdom Deuterostomia

      Phylum Chordata – cordés, cordado, chordates

      Subphylum Vertebrata – vertebrado, vertébrés, vertebrates

      Infraphylum Gnathostomata

      Superclass Tetrapoda

      Class Aves – Birds, oiseaux

      Order Accipitriformes – éperviers, Hawks

      Family Accipitridae Vigors, 1824 – Eagles, Hawks, Kites, aigles, buses, éperviers

      Genus Aquila Brisson, 1760 – Golden Eagles

      Species Aquila chrysaetos (Linnaeus, 1758) – Águila real, Golden Eagle, Aigle royal

      Direct Children:

      Subspecies Aquila chrysaetos canadensis (Linnaeus, 1758)

      Subspecies Aquila chrysaetos chrysaetos (Linnaeus, 1758)

      Subspecies Aquila chrysaetos daphanea Severtzov, 1888

      Subspecies Aquila chrysaetos homeyeri Severtzov, 1888

      Subspecies Aquila chrysaetos japonica Severtzov, 1888

      Subspecies Aquila chrysaetos kamtschatica Severtzov, 1888

  10. W książce „Wielka Encyklopedia Ptaków – Wszystkie rodziny świata” (Ang. The new encyclopedia of birds) wyczytałem, że do orłów zaliczamy rodzaje: Aquila, Hieraaetus, Ictinaetus, Lophaetus, Oroaetus, Polematus, Spizaetus, Spizastur i Stephanoaetus. Co powiecie na ten temat? 🙂 Udało mi się tam także wyczytać, że do bielików oprócz rodzaju Haliaeetus zaliczamy też rodzaj Ichthyophaga (Rybożery).

    1. Orły to nazwa zwyczajowa obejmująca kilkanaście gatunków ptaków drapieżnych, należących do kilku rodzajów niekoniecznie ze sobą ściśle związanych. Można przyjąć rozszerzoną definicję, taką jak autorzy wypomnianej przez Ciebie książki, można także nieco węższą ograniczoną od dwóch rodzajów Aquila i Hieraaetus, którą my za encyklopedią PWN się posłużyliśmy.

    1. To nie jest od nas zależne 🙂 Zawsze staramy opierać się na wiarygodnych źródłach – encyklopedię PWN jako takie źródło traktujemy. Niemniej jak wspomnieliśmy wcześniej definicję orłów jako potoczną można oczywiście rozszerzyć i będzie to również poprawne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.