MorskieRekinyRybyWymarłeZwierzęta

Megalodon – prehistoryczny rekin

Czy megalodon nadal żyje?

Megalodon (Carcharodon megalodon / Carcharocles megalodon) – prehistoryczny rekin

Megalodon to prehistoryczny rekin, który stał na czele łańcucha pokarmowego od 28 do 1,5 miliona lat temu, czyli od późnego oligocenu do wczesnego plejstocenu. Ze względu na swoje ogromne rozmiary i silne szczęki nie miał sobie równych. Co więc spowodowało jego wymarcie? A może – jak wciąż uważa część zwolenników teorii spiskowych – megalodon był tak doskonałym drapieżnikiem, że nadal żyje w głębinach oceanów?

Klasyfikacja

  • Gromada: ryby chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes)
  • Rząd: lamnokształtne (Lamniformes)
  • Rodzina: lamnowate (Lamnidae)
  • Rodzaj: Carcharodon/Carcharocles
  • Gatunek: megalodon (Carcharodon megalodon)

Tradycyjnie uważa się, że megalodon należy do rodzaju Carcharodon. Taką przynależność przypisuje mu się głównie ze względu na podobieństwo uzębienia do innych gatunków z tego rodzaju m.in. rekina ludojada (Carcharodon carcharias). W 1923 roku pojawiła się jednak teoria, że megalodon powinien być przypisany do rodzaju Carcharocles, głównie ze względu na proces ewolucji. Przynależność megalodona pozostaje więc cały czas kwestią sporną.

Rozwarte szczęki megalodona miały ponad 2 metry średnicy.

Występowanie i środowisko naturalne

Skamieniałości megalodona wskazują na to, że był on gatunkiem kosmopolitycznym, który z łatwością przystosowywał się do różnego rodzaju środowisk. W związku z tym występował on zarówno w wodach przybrzeżnych jak i głębinowych.

Najprawdopodobniej środowisko w jakim przebywały te zwierzęta zależało akurat od momentu ich życia – dorosłe osobniki rzadziej można było spotkać przy brzegu niż młode.

Cechy charakterystyczne

Na podstawie znalezionych skamieniałości naukowcy stwierdzili, że megalodon był bardzo podobny do żarłacza białego. Ponieważ nie mieli oni dostępu do żadnych dobrze zachowanych szkieletów prehistorycznego gatunku, to właśnie ludojad służył im jako wzór do oszacowania wielkości i odwzorowania budowy.

Choć naukowcom nie udało się znaleźć dobrze zachowanych szkieletów megalodonów, znaleźli oni prawie kompletne uzębienie, co umożliwiło niemal doskonałe odwzorowanie ich szczęk.

Megalodon miał cztery rodzaje zębów, a w sumie w jego szczęce mieściło się ich aż 276, ustawionych w pięciu rzędach. Paleontolodzy sugerują, że średnica szczęk megalodona miała ponad 2 metry.

Megalodon – porównanie wielkości – obok żarłacz biały oraz nurek.

Największy nacisk szczęk – śmiertelne ugryzienie

Nie da się ukryć, że megalodon był zwierzęciem potężnym i niezwykle silnym. W 2008 roku naukowcy z Australii i Stanów Zjednoczonych na podstawie komputerowych symulacji ustalili moc, z jaką megalodon atakował swoje ofiary.

Okazało się, że siła uścisku szczęk tego prehistorycznego rekina mogła wynosić od 11 do 18,6 ton/cm2. Tak olbrzymia wartość wystarczy, aby zgnieść czaszkę wieloryba – który stanowił prawdziwy przysmak dla megalodona i był podstawą jego diety – jak winogrono…

Dla porównania, nacisk szczęk współczesnego rekina ludojada to ok. 1,8 tony/cm2. Więcej informacji na temat zwierząt z największą siłą szczęk można znaleźć w artykule – T.rex mity i fakty.

Megalodon
Powiedzmy, że megalodon 🙂

Dieta

Choć rekiny to zwykle bardzo oportunistyczni drapieżcy, naukowcy uważają, że megalodon był „drapieżnikiem idealnym”. Jego ogromne rozmiary, silne szczęki, a także umiejętność szybkiego pływania sprawiały, iż dietę megalodona mogły stanowił praktycznie wszystkie zamieszkujące wówczas wody zwierzęta.

Megalodon polował więc na walenie, delfiny, wieloryby, w tym kaszaloty, płetwonogie, morświny, a także gigantyczne żółwie morskie.

Rozmnażanie i rozwój

Jeśli chodzi o kwestię rozmnażania i rozwoju, megalodony nie różniły się znacząco od obecnie żyjących wielkich rekinów. Samice były żyworodne, a młode przy urodzeniu miały długość od 2 do 4 metrów.

Szacunki wielkości megalodona. Kolor szary: 20,3 metra i 103 tony wagi, kolor czerwony – ok. 16 metrów. Poniżej typowy rekin wielorybi (Rhincodon typus), oraz żarłacz biały (Carcharodon carcharias).

Wyginięcie

Skoro megalodon był tak olbrzymi i stał na szczycie drabiny drapieżców występujących w epokach od oligocenu (trzeciorzęd) do plejstocenu (czwartorzęd), co doprowadziło do jego wymarcia? Teorii na ten temat jest co najmniej kilka. Być może główną przyczyną tego było ochłodzenie się klimatu lub stopniowy zanik wielkich wielorybów, które stanowiły podstawowy składnik diety megalodonów.

Wciąż jednak część ludzi wierzy, że megalodony nie wymarły, a czają się gdzieś w głębinach oceanów. Nie ma na to jednak żadnych dowodów…

Megalodon
Megalodon i T. rex – porównanie wielkości.

Czy megalodon nadal żyje?

Ponieważ napływają do nas pytania wywołane emisją filmu przez kanał Discovery Megalodon: The Monster Shark Lives / „Megalodon: olbrzymi rekin żyje„, postanowiliśmy się do tych pytań ustosunkować. Kilka słów wyjaśnienia zatem.

Wspomniany film, to dzieło podobne do wcześniejszego filmu kanału Discovery na temat syren, których ciała podobno odnaleziono ;) Oba filmy łączy jedno – to tzw. fikcja dokumentalna (ang. docufiction ). Oba także zostały poddane miażdżącej krytyce zarówno przez środowisko naukowe jak i ze strony widzów, gdyż są fabularyzowaną fikcją. Nie chodzi o sam fakt ich powstania, ile o emisję na kanałach, które słynęły dotychczas z filmów dokumentalnych, nie zaś fantastyki naukowej. W przeciwieństwie do Syren, w „Megalodonie…” informacje, iż jest to fikcja są ledwie widoczne. Po zakończeniu emisji oryginalnej produkcji, odbywał się talk-show, w którym osoby oglądające film pytane były, czy uwierzyły, że megalodon rzeczywiście nadal żyje.

Discovery Channel bronił oczywiście swojej koncepcji, która wprowadziła wielu widzów w błąd, tłumacząc, że skoro 95% głębin oceanów nie zostało zbadanych, to kto wie, czy megalodon nadal nie istnieje (Michael Sorensen, executive producer: “It’s one of the most debated shark discussions of all time, can Megalodon exist today? It’s Ultimate Shark Week fantasy. The stories have been out there for years and with 95% of the ocean unexplored, who really knows?”) ale z marnym skutkiem.

Z napływających do nas pytań, widać jednak, że nie do końca ta historia została we właściwym kontekście przedstawiona i wielu widzów nadal odbiera ją jak film dokumentalny wyprowadzając konkluzję, że megalodon nadal żyje.

Ząb megalodona w zestawieniu z zębem karcharodontozaura (Carcharodontosaurus).

Dane/Wymiary

Megalodon (Carcharodon megalodon/Carcharocles megalodon)

Megalodon z pewnością należy do największych zwierząt, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały świat. Ustalenie jego wymiarów nie należało jednak do rzeczy łatwych. Pierwsza próba miała miejsce już w 1909 roku. Na podstawie rekonstrukcji żuchwy podejrzewano wówczas, że megalodony mogły mieć aż 30 metrów długości. Na przestrzeni lat wielkość ta ulegała jednak zmianie.

W 1973 roku badacze uznali, że wysokość szkliwa największego zęba w szczęce megalodona może mieć związek z całkowitą długością jego ciała. Na podstawie zbadania licznych próbek stwierdzono wówczas, że megalodon mógł mieć długość około 13 metrów.

W latach 90. XX wieku naukowcy stwierdzili jednak, że zęby wcale nie odzwierciedlają tak dobrze długości całkowitej megalodona jak zakładano pierwotnie. Zmodyfikowano więc metodę mierzenia zębów – teraz chodziło o jego wysokość badaną w linearnej zależności do długości ciała. Jako, że największy, znaleziony w 1993 roku ząb megalodona mierzył 16,8 centymetra, długość ciała prehistorycznego rekina miała wynosić 15,9 metra.

W 2002 roku starano się natomiast udowodnić, że długość megalodona zależy od szerokości jego zęba. Zakładano, że na jej każdy 1 centymetr przypada 1,4 metra długości. Ponieważ szerokość największego zęba wynosiła około 12 centymetrów, megalodon osiągnął długość 16,5 metra.

Obecnie uważa się więc, że megalodon osiągał długość powyżej 16 metrów – największa znaleziona próbka zbadana metodą z XXI wieku dała wynik 16,8 metra.

Megalodon
Porównanie wielkości – od góry: kaszalot ok. 16 m,  na środku megalodon ok. 16 m, na dole Livyatan melvillei (wymarły waleń) ok. 15,5 m

Masa ciała

Masa ciała megalodona zależy oczywiście od długości, którą naukowcy próbowali ustalić przez prawie 100 lat. Jeśli przyjmiemy jednak, że ten prehistoryczny rekin mierzył rzeczywiście około 17 metrów wówczas jego waga mogła wynosić w przybliżeniu 59 ton.

Jeden z modeli przyjmuje długość megalodona na 20,3 metra i wagę nawet 103 ton.

Megalodon – ciekawostki

  • Megalodon miał najprawdopodobniej tendencję do kanibalizmu.
  • Megalodony posiadały doskonale opracowane strategie polowania – według badaczy były one skuteczniejsze niż u obecnie żyjących rekinów.
  • Megalodon stał się bohaterem wielu filmów, które niestety przyniosły straty finansowe…
  • Przez ok. 2 milion lat, megalodon mógł rywalizować z drapieżnym wielorybem Livyatanem melvillei o panowanie w ocenach.
Ząb megalodona na tle zębów współczesnego żarłacza białego.

Polecamy:

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom

Pokaż więcej

Podobne artykuły

63 komentarzy “Megalodon – prehistoryczny rekin”

  1. Nie na temat megalodona, ale może wiecie jakie i ile ryb można trzymać w oczku wodnym o pojemności 8 tys. litrów?

    1. Dowolne ryby, które nie wymagają ciepłych wód. Przyjmuje się, że dla dorosłej ryby o długości 50 cm (przykład dla karpia) potrzeba ok. 1 m3 wody. Zatem w takim oczku (8m3) mógłbyś mieć 8 karpi. Jeśli ryby będą mniejsze to oczywiście może być ich więcej. To oczywiście jedynie sensowne zalecenia, jak zapewne wiesz stawy hodowlane mają dużo więcej ryb w 1m3 wody 🙂
      Inna metoda zakłada, iż na 1m2 powierzchni oczka suma długości ryb nie powinna przekraczać 25 cm.

  2. matka natura/ planeta ziemia może pokazała wielkim rekinom, że „żyjąc” w ten sposób wyginie. Jest wzmianka o kanibalizmie, to może pozjadały siebie wzajemnie kiedy nie było już dostatecznie wielkich wielorybów? Widzę pewną analogię do człowieka, tzn do zbrojącego się świata „postępu”

    1. Na razie niestety nie dysponujemy żadną przekonująca teorią na temat wyginięcia tych wielkich rekinów. Póki co, to ewolucja pokazuje nam, że chyba najlepiej przygotowane do przeżycia są gady. Krokodyle niemal w pierwotnej formie istnieją już na naszej planecie od niemal 220 mln lat. Z dużym prawdopodobieństwem można więc zakładać, że kiedy nas tu już nie będzie, to krokodyle będą sobie żyły nadal 😉

      1. A człowiekowi wydaje się, że będzie panował na Ziemi na wieki 🙂 Krokodyle nawet nie zauważą, że był tu człowiek, kiedy będą sobie dalej żyły kolejne miliony lat, a nas tu już dawno nie będzie…

    1. A od kiedy to Wikipedia jest wykładnią wszystkich mądrości :)? Porównaj dla przykładu jak bardzo różnią się opracowania wewnątrz samej Wikipedii w różnych wersjach językowych.

    2. Przygotowując artykuły opieramy się na najbardziej wiarygodnych i rzetelnych źródłach, jakie są dostępne. Dane prezentowane w naszym serwisie mogą się zatem czasami różnić od tych prezentowanych przez Wikipedię, która nie stanowi dla nas punktu odniesienia i jak wszyscy wiemy nie jest wolna od błędów lub często świadomych manipulacji.

      Ponieważ sami także nie jesteśmy w nieomylni :), więc jeśli zauważycie błąd czy literówkę, to prosimy o informację w tym względzie, abyśmy mogli nanieść korektę lub się ustosunkować.

  3. Megalodona mogły wytępic orki które polowały w grupach i pojawiły śię właśnie wtedy kiedy megalodon powoli ginoł.

    1. Orki rzeczywiście są w prostej linii potomkami delfinów, które pojawiły się przed 11 mln lat. Koegzystowały zatem razem z megalodonem przez prawie 10 mln lat. Nie przekonuje nas jednak teoria mówiąca o wytępieniu megalodonów przez orki, czy przez ich kuzynów – mniejsze rekiny. Dlaczego roki miałyby bowiem polować akurat na tak wielkie i groźne rekiny, zamiast wybierać sobie łatwiejszy łup. Chyba, że upodobałyby sobie młode megalodony. Być może jest to splot wielu czynników i do tego byśmy się skłaniali, ale jedna teoria chyba tego nie rozwiąże. W każdym razie z pewnością nie brakowało im dużych zwierząt na które mogły polować. Wieloryby bowiem przetrwały do dziś.

  4. Megalodon żyje! Potwierdza to przypadek z 2013 roku. Dużo informacji na ten temat jest w programie Megalodon: zagadka głębin. ŻYJE!!!

    1. Fajnie by było – taki gigant! Ale z drugie strony drżałyby przed nim wszystkie wieloryby. Wydaje się to jednak mało realne, aby tak wielka ryba żyła w oceanach i do tej pory nie mielibyśmy z nią styczności. Widzimy orki, rekiny, wieloryby, więc dlaczego nie megalodony? To nie ryba głębinowa, aby się przed nami ukrywać.

  5. Też widziałam program na Discovery, o którym pisze Creepu. Ciekawe na ile to prawda. Czy dysponujecie może jakimiś materiałami, które konfrontują ten eksperyment z 2013r.?

    1. Obaj macie zapewne na myśli film „Megalodon: The Monster Shark Lives„.

      To dzieło podobne do wcześniejszego filmu na temat syren, których ciała podobno odnaleziono 😉 kanału Discovery. Oba zostały poddane miażdżącej krytyce zarówno przez środowisko naukowe jak i ze strony widzów, gdyż są fabularyzowaną fikcją. Nie chodzi o sam fakt ich powstania, ile o emisję na kanałach, które słynęły dotychczas z filmów dokumentalnych, a nie SF. W przeciwieństwie do Syren, w „Megalodonie…” informacje, iż jest to fikcja są ledwie widoczne. Nie wiemy, czy z filmem nadawanym w polskim kanale skojarzony był talk-show, w którym osoby oglądające film pytane były, czy wierzą iż megalodon rzeczywiście żyje.

      Discovery Channel bronił oczywiście swojej koncepcji, która wprowadziła wielu widzów w błąd, ale z marnym skutkiem.

  6. Nie można do końca udowodnić, ani istnienia, ani wyginięcia megalodona. Wydaję mi się że dowody przedstawione w filmie były dość wiarygodne, aczkolwiek nie można wkluczyć fikcji komputerowej jakiej najprawdopodobniej zastosowali twórcy tego filmu. Mam nadzieję że w przyszłości dowiemy się prawdy. 😀

    1. Wokół skóry rekinów narosło sporo mitów.

      Na pierwszy rzut oka skóra rekina wydaje się gładka. Gdybyśmy jej jednak dotknęli, przesuwając ręką w kierunku od ogona do głowy rekina, odkrylibyśmy, że jest rzeczywiście szorstka niczym papier ścierny.

      Skóra rekina pokryta jest niewielkimi, pokrytymi żłobieniami łuskami, które wywołują taki efekt. Pomagają one rekinowi na dwa sposoby.
      Pierwszy z nich to regulacja przepływu wody, umożliwiają one rekinowi poruszanie się w niej z minimalnym oporem. Drugi, kiedy rekin płynie, łuski falują, dzięki czemu na ich powierzchni nie mogą się zadomowić pasożyty.

      Obecnie opracowuje się materiały, które mają właściwości skóry rekina. Mają one wiele zastosowań – np. strój pływacki, którego zewnętrzna strona imituje fakturę skóry rekina, dzięki temu można zwiększyć prędkość pływania o kilka procent.

    1. Brygmophyseter mógł padać łupem megalodona (żyły w podobnym okresie), niemniej nikt nie jest w stanie odpowiedzieć na pytanie, czy tak było rzeczywiście. Opierając się na podobieństwie do dzisiejszych żarłaczy, można przyjąć, że jako drapieżnik oportunistyczny nie gardził niczym co wpadło mu w szczęki 🙂

    1. Nie wiemy tak naprawdę jak duży był megalodon (mamy jedynie zęby), zatem jednoznacznej odpowiedzi nie można udzielić na to pytanie. Przyjmując jednak obecne szacunki zaprezentowane w artykule, możemy stwierdzić, że „nasz” płetwal błękitny w swej najlepszej formie (34 metry i 190 ton) z pewnością nie pozostałby mu dłużny, gdyby megalodonowi przyszło do głowy go zaatakować.

  7. Płetwonogie i delfiny i morświny co to przystawek szukał 15 metrów i 50 ton to se nie zje tyle ile musi 3 m 300kg to na zagryzkę najwięcej

  8. Podczas jednej z akcji ratunkowych pod pontonem przepływa coś ogromnego ma także wielką płetwy grzbietową, więc sądzę, że to megalodon. Więc na myśl zachodzi pytanie czy na pewno wymarły?

    P.S. spory że nie ma daty ani miejsca, ale już nie pamiętam. Pozdro

  9. Mam pytanie, we wcześniejszej odpowiedzi na komentarz ,redakcja napisała ,że płetwal błękitny nie byłby dłużny megalodonowi . W takim razie co mógłby zrobić (nawet 34 metrowy płetwal) megalodonowi? Wydaje mi się ,że raczej by go nie pogryzł. Moim zdaniem jedyne co mógłby zrobić w takiej sytuacji to jak najszybciej uciekać albo ciapnąć go ogonem i wtedy uciekać.

    1. Zastanówmy się – 34 metrowy płetwal wazy 180 ton, czyli jest 2 razy dłuższy i 3-4 razy cięższy. Gdyby wykorzystał swą masę i siłę ogona, to megalodon raczej by się na niego nie rzucał, tylko wybrał mniejszego osobnika do zaatakowania.

      1. OK mówisz „gdyby” ale ja nie wierzę ,że tak wielkie stworzenie mogłoby ani staranować rekina (chyba ,że byłby martwy ten rekin) ani uderzyć ogonem. Chociaż z tym ogonem jakby miał ogromne szczęście to może by dziada trafił. Przede wszystkim megalodon ma skrzela których brakuje płetwalowi i mógłby tą sytuację w jakiś sposób wykorzystać ,po drugie megalodon ma zęby których również brakuje biednemu płetwalowi. Płetwal nie miałby w takim starciu najmniejszych szans.

  10. no megalodon był straszny okropny no szkoda ze go oficjalnie według współczesnej nauki nie ma bo by dał w kość tym wspaniałym sapiensom nie?

    1. Wszystkie gatunki podlegają w pewnym stopniu ewolucji, ale rekiny zmieniły się raczej niewiele na przestrzeni milionów lat – podobnie jak żółwie, czy krokodyle.

    1. Arwena to po co ten artykuł skoro myślisz że megalodon nie istniał! Megalodon to największe zwierzę mięsożerne co do ciężaru [bo spinozaur jest najdłuższy!]

  11. Wszyscy tak bardzo podniecaja się tym megalodonem a tak naprawdę to nic o nim nie wiadomo, po samych zębach oszacowali że ma 16 metrów i 60 ton, śmieszne zważywszy na fakt że jeśli porównują go do zarlacza białego to przy 15 metrach długości mógłby mieć 10-12 ton zresztą, podobnie jak dzisiejszy rekin wielorybi o podobnej długości. Skąd wzięli te 60 ton? A te metry z zębów? Czy wielkość zarlacza Białego tez można tak ustalić? Jest to wgl jakoś wiarygodne weryfikowalne że 5cm zęba to półtora metra rekina? Jak dla mnie te szacunki są przesadzone. Równie dobrze ten wielki megalodon mógł mieć 10 – 12 metrów, zwłaszcza że należy zwrócić uwagę że w naturze nawet te szczytowe drapieżniki nie są nawet zbliżone wielkością do największych roslinozercow czy w przypadku mórz i oceanów, do waleni.

    1. Niestety, ale ze względu na to że szkielety ryb chrzęstnoszkieletowych ulegają rozkładowi, trudno jest oszacować dokładną długość oraz masę wymarłych gatunków, zwłaszcza że różne metody pomiarów dają różnorodne wyniki. Megalodon miał zapewne inne proporcje w budowie ciała niż rekin wielorybi.. tzn. był bardziej masywny co można stwierdzić po wyglądzie spokrewnionego z nim żarłacza białego. Ponadto przyrost masy nie jest równomierny wraz ze wzrostem długości ciała. Na każdy metr ciała z wiekiem zaczyna przybywać o kilkaset kilogramów więcej w porównaniu do poprzedniego pomiaru (to również typowe dla żarłacza białego). Mimo to, ja również nie wierze w szacunki większe niż te 50 ton dla megalodona, zwłaszcza że szkielet chrzęstny jest znacznie lżejszy od kostnego, więc z szacunkami ponad 60-100 ton byłby cięższy niż niektóre walenie podobnej długości, które są przecież kostnoszkieletowe.

  12. No właśnie, ale dodam jeszcze że 50 ton to i tak za dużo, nie sądzę że nawet 16 metrowy megalodon bd ważył tyle co kaszalot o podobnych rozmiarach. Myślę że 20 ton to absolutne maximum. Ciekawi mnie natomiast na jakie konkretnie gatunki mógł polować i czy są jakieś ślady zębów na szkieletach ówczesnych waleni.

  13. Megalodon nadal żyje! I są a to dowody!
    Już chyba na początku XX wieku był widziany ten olbrzymi rekin wielkości samolotu oraz został sfotografowany! Lub też podczas II wojny światowej Niemcy sfotografowali olbrzymiego rekina mniej więcej tej samej długości co łudzi podwodna!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.