24 05 2016


Tyranozaur (T. rex) – mity i fakty

Autor:

|

20 stycznia 2013

|

Edytowany: 23 maja 2016

|

25 komentarzy

|

Kategoria: Dinozaury / Dinozaury drapieżne / Kreda

Tyranozaur (T. rex) – mity i fakty


Tyranozaur – ciekawostki, mity i fakty

Tyranozaur (Tyrannosaurus rex) był dwunożnym mięsożernym dinozaurem z ogromną, masywną czaszką, dla której przeciwwagę stanowił długi ogon. Obecnie znane są dinozaury należące do rodzaju teropodów przewyższające wielkością (długością – patrz: Najdłuższe drapieżne dinozaury oraz wagą – patrz: Najcięższe drapieżne dinozaury) tyranozaura (np. SpinozaurSpinosaurus aegyptiacus). Przy wadze 6 ton oraz długości wynoszącej powyżej 12 metrów T. rex pozostaje największym znanym tyranozauroidem i jednym z największych znanych drapieżników lądowych w historii Ziemi.

ZMYSŁY TYRANOZAURA

Mózg tyranozaura

Tyranozaury posiadały duży, dobrze wykształcony mózg. Kresomózgowie, odpowiedzialne za czynności związane z planowaniem było u tych gadów świetnie rozwinięte. Kresomózgowie odpowiada również za kontrolę funkcjonowania mięśni. Planowanie połączone z koordynacją ruchową czyniły z T. rexa wspaniałego myśliwego.

T. rex – jeden z największych drapieżników lądowych wszech czasów.

Węch Tyranozaura

Tyranozaur posiadał wspaniały, bardzo czuły węch. Tyranozaury miały ogromne komory węchowe. Zmysł węchu T. rexa był najlepiej rozwinięty wśród wszystkich zwierząt, jakie kiedykolwiek istniały na Ziemi. Węch tyranozaura było stukrotnie skuteczniejszy niż dzisiejszych psów myśliwskich! Tyranozaury miały największe płaty węchowe, pośród wszystkich istniejących wówczas zwierząt. Nozdrza tyranozaura oddalone były od siebie o 25 cm, dzięki czemu gad ten węszył przestrzennie i potrafił kierunkowo namierzyć swoje ofiary.

Gdyby dziś T. rex szukał w zatłoczonej sali konkretnej osoby – poszukiwania pomimo mnogości zapachów zajęłyby mu tylko kilka sekund.

Wzrok Tyranozaura

Tyranozaur posiadał jako drapieżca doskonały wzrok. Wrażliwa na światło siatkówka pozwalała mu dostrzec ofiarę z odległości 6 kilometrów.

Oczy tyranozaura były skierowane do przodu (jak u człowieka), a ich pole częściowa się pokrywało. Dzięki czemu tyranozaury postrzegały świat w trzech wymiarach (widzenie stereoskopowe – binokularne). Dostrzegały głębię i doskonale lokalizowały w przestrzeni przedmioty i ofiary.

Nacisk szczęk tyranozaura przekraczał 6 ton.

Nacisk szczęk Tyranozaura

T. rex posiadał najprawdopodobniej najmocniejsze szczęki ze wszystkich zwierząt, jakie kiedykolwiek żyły na ziemi.

Siła nacisku szczęk tyranozaura pierwotnie szacowana była na 8 000 – 13 000 Newtonów (siła generowana przez przednie zęby wynosiła około 5 880 N, przez środkowe 8 178 N, a przez tylne 13 876 N). Obecnie ocenia się, że szczęki tyranozaura zamykały się z siłą 30 000 – 60 000 [N] Niutona. Co odpowiada 3 000 do 6 000 kg.

Obrazowym porównaniem siły nacisku szczęk tyranozaura będzie stwierdzenie, że to taka siła, jakby średniej wielkości słoń usiadł na tobie – 3 do 6 ton.

Dla porównania – siła nacisku szczęk:

* W przypadku żarłacza białego podana wartość (dokładnie 17,790 N) została obliczona na bazie modelowania komputerowego w 2008 roku, przy założeniu, iż rekin miałby długość 6,5 metra. Jego szczeki zamykałyby się wówczas z siłą 4000 PSI (1,84 tony). W przypadku krokodyla, aligatora i człowieka to pomiary rzeczywistej siły nacisku szczęk.

T. rex, jako myśliwy miał wspaniale rozwinięte zmysły węchu i wzroku.

Zła wiadomość dla fanów Tyranozaura

Dr. Greg M. Erickson z Florida State University na podstawie przeprowadzonych badań nacisku szczęk krokodyli i aligatorów dokonał ekstrapolacji siły nacisku szczęk dla prehistorycznych krokodyli. Wg jego obliczeń nacisk szczęk Sarkozucha  (Sarcosuchus) mógł wynosić 80 kN czyli ok. 8 ton, podczas gdy nacisk szczęk Deinozucha (Deinosuchus) mógł osiągać 10.5 tony (23 100 funtów)! Wg jego badań krokodyl różańcowy posiada również większy nacisk szczęk, niż podawany powszechnie aligator amerykański.

Czy tak było w rzeczywistości, czy też to tylko pogoń za sławą i sama ekstrapolacja jest zbyt daleko posunięta? Na te pytania nie potrafimy udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

To jednak nie koniec złych wieści :) Megalodon (Carcharodon megalodon / Carcharocles megalodon) – prehistoryczny rekin, przewyższał bowiem siłą nacisku swoich szczęk wszystkie stworzenia. Siła nacisku szczęk megalodona wynosiła od 11 000 do 18 600 kg /cm2!

T.rex – wizualizacja.

T. rex a inne tyranozaury

Należy pamiętać, że T.rex nie był jedyny tyranozaurem, choć jego powszechnie się tak określa. Był ostatnim wielkim drapieżcą należącym do tej rodziny. Jego kuzynem występującym mniej więcej w tym samym czasie, lecz na innym kontynencie był tarbozaur (Tarbosaurus bataar).

T. rex a inne wielkie gady drapieżne

Tyranozaur nie był także największym drapieżcą. Większym od niego był spinozaur, ale podobnej wielkości drapieżne gady występowały już wcześniej. Np. południowoamerykański giganotozaur, czy żyjący w Afryce północnej karcharodontozaur  (Carcharodontosaurus).

Czaszka T.rexa.

Zachowania stadne?

Czy tyranozaury polowały samotnie, czy w stadach? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. O ile bowiem ilość skamieniałych szkieletów tych wielkich drapieżnych gadów jest dość spora, o tyle dobrze zachowanych śladów nie ma zbyt wiele. Najnowsze odkrycia skamieniałych śladów w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie dowodzą jednak, iż T. rex potrafił polować w grupach. Odkrycia tego dokonał przypadkowo w 2011 roku myśliwy, niemniej sam opis i analiza dokonana przez paleontologów ujrzała światło dzienne dopiero w 2014 roku. Duża liczba odnalezionych śladów wskazuje na stadne zachowania tych gadów (przynajmniej w zakresie polowań).

Zęby

Choć przywykliśmy do obrazu tyranozaura z odsłoniętymi zębami, to z dużym prawdopodobieństwem nasz ulubiony dinozaur tak nie wyglądał. Pomijamy „obrazoburcze” szkice przedstawiające go jako opierzonego kurczaka :), ale najprawdopodobniej tyranozaur posiadał wargi, za którymi jego zęby były ukryte.

Tyranozaur (Tyrannosaurus)

Tyranozaur (Tyrannosaurus)

Polecamy:

____________________

Przeczytałeś i nie polubiłeś? Naprawdę nie podoba Ci się tutaj?
Jeśli nie, to napisz co możemy poprawić.
Jeśli Ci się podoba, to kliknij Lubię i poleć DinoAnimals swoim znajomym. Dziękujemy







DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Pachycefalozaur (Pachycephalosaurus)
Siats (Siats meekerorum)
Afrowenator (Afrovenator abakensis)
Ceratopsy (Ceratopsia) – niezwykłe dinozaury
Czilantajzaur (Chilantaisaurus)
Barionyks (Baryonyx walkeri)
Jangczuanozaur (Yangchuanosaurus)
Rugops – afrykański drapieżca
Austroraptor
Mażungazaur (Majungasaurus)
Abelizaur (Abelisaurus) – tajemniczy dinozaur
Ceratozaur (Ceratosaurus)
Prenocefal (Prenocephale) – zadziorny dinozaur
Megaraptor – „wielki złodziej”
Karnotaur (Carnotaurus)
Gigantoraptor (Gigantoraptor erlianensis)
Zaurofaganaks (Saurophaganax)
Największa baza dinozaurów – 2600 dinozaurów
Największe pterozaury Top10
Pterozaury, gady latające (Pterosauria)
Przyczyny masowych wymierań

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(25) Komentarze

  1. edo
    14 marca 2013 at 03:42

    Z tym ściskiem szczęk coś nie tak – człowiek podczas obgryzania paznokci ok. 300kg, pies rasy bullterier ponad 4 tony ścisku, diabeł tasmański ponad 5 ton ścisku. Tyranozaur powinien mieć dużo więcej.

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      15 marca 2013 at 11:50

      Nacisk szczęk człowieka wynosi ok 73 kg, tak jak zostało to podane w artykule.

      National Geographic przeprowadził badania wśród psów i uzyskał następujące dane: największy uścisk szczęk należy do Owczarka anatolijskiego – jego siła ugryzienia wynosi 337 kg, kolejny to Mastif – 252 kg, Rottweiler – 149 kg, Buldog amerykański – 138 kg, Owczarek niemiecki – 108 kg, American Pit Bull Terrier – 107 kg, Owczarek holenderski – 104 kg, Owczarek belgijski – 88 kg.
      Tyranozaur obok Sarkozucha i Deinozucha miał najsilniejsze szczęki ze wszystkich zwierząt. 6 ton, to naprawdę ogromna siła :)

      • marcin l
        29 września 2013 at 12:44

        średnia sła ugryzienia człowieka o wadze 80 kg to 50-70 kg na trzonowcach i 20-25 kg na siekaczach co zostało zbadane przez jeden z instytutów stomatologicznych na 770 osobach w wieku od 12 do 55 lat polowa kobiet połowa merzczyzn, najsilniej ugryzł jeden z mężczyzn 120 kg na trzonowcach i 43 kg na siekaczach .Co do siły ugryzenia psów i „badania” podczas jednego z programów nat geografic to kompletna farsa i show a nie prawdziwe rzetelne badanie jeśli ktokolwiek chce wiedzec z jaką faktycznie siła gryza psy odsyłam do prawdziwych badan na str ncbi.nlm.nih.gov tytuł to „calibration of estimated biting forces in domestic canids :comparision of post morten and in vivo ” poddano próbom 18 psów mieszańców rożnych ras psy te zostały wczesniej poddane eutanazji z przyczyn niezwazanych oczywiscie z eksperymentem po eutanazji zostały poddane stymulacji pradem ich miesnie szczęk a na zebach trzonowych został ustawiony miernik siły ugryzienia cos jak zmodyfikowana waga łazienkowa potem ten sam miernik został ustawiany na kłach kazdego z psów i równiez mierzono siłe najmocniej ugryzł 40 kg meszaniec owczarka z labradorem na zebach trzonowych 350 kg a na kłach 86 kg jak widać wynik z nat geo oraz ten o owczarku anatlisjkim to stek niepoukładanych bzdór niewiem kto puscił ta iinformacje ze owczarek anatolisjki gryzie zsiła tylko 337 kg ale widać ze ten człowiek niema o tym pojęcia ,owczarek anatolisjki ważacy minimum 60 kg (dorosły osobnik ) na zebach trzonowych biorąc pod uwage wyniki z prawdziwych testow z ncbi .nlm .nih.gov powinein ugryzc z siła około 500 kg a na kłach co jest uzaleznione od długości szczęk iim dłuzsze tym slabsze ugryzienie na kłach ale jest zbliozny anatomicznie do labradora i owczarka wiec na kłach plus minus 130 kg .

      • marcin l
        29 września 2013 at 12:47

        a co do tych wyników z nat geo to po 1 ) niewiadomo w którym miejscu w pysku pies miał miernik po 2) nie wiadomo czy gryzł z calej siły po 3) tego programu nie kreciiłem niestety ja.

    • Bejter
      6 lipca 2013 at 02:18

      @edo
      Skoro bulterier ma 4 tony uścisku szczęk to czemu nie niszczy chociażby piłki tenisowej od jednego ugryzienia? 😉
      To jeden z najgłupszych mitów rozpowszechnionych przez ludzi. Pomyśl, co by się stało z piłką gdyby opuścić na nią samochód, bądź nadepnął na nią słoń. Pies nie jest w stanie nawet osiągnąć pół tony nacisku szczęk, a co dopiero 4 😉

      • marcin l
        29 września 2013 at 12:55

        poł tony spokojnie musi miec minimum 60 kg i siłą ta wystapi na zebach trzonowych ,co do piłki tenisowej bulterier spokojnie by ja zgniótł w szczekach jak i wiekszośc innych psów tej wagi ale najzywczajniej wieksosc psów niema zamairu jej grzyć zcałej siły tylko bawic sie nia ii memłac w pysku pies ważacy tyle co bulterier 30 +/- ma na kłach siłe od 40 kg np collie do prawie 100 kg np bulldog amerykanski zalezne jest to od długości szczek im dłuzsze tym mniejsza siła na kłach mimo ze na trzonowcach moze byc taka sama . co do 4 ton to standardowo wymyslił jakis nieokrzesany dzieciak lub inny delikwent niemajacy zielonego pojecia o czym mówi poki co z tych badan które ja znalazłem nie wynika zeby terery typu bull gryzły mocniej niz np owczarki niemieckie w stosunku do masy ciała a najmocniej w stosunku do masy ciała ugryzł jamnik ważacy 5 kg ugryzł z sila 83 kg czyli 16.6 razy własna mase ciała co do siły ugryzenia mastifa 252 kg i o.anatolisjkiego 337 kg to zwierzeta te maly mierniki wnnych czesciach pyska najzywczajniej tej samej wielkosc mastif i o.anatolisjki maja taka sama siłe ugryzienia na zebach trzonowych .

  2. Julian
    3 lutego 2015 at 21:49

    Nacisk szczęk był u trexa najlepszą i jedyną bronią. Spójrzcie na jego przednie kończyny. Muchy by nimi nie skrzywdził ( to przenośnia ). Zajmował siódme miejsce w wielkości i potędze mięsorzernych zwierząt świata.

  3. Mr.White
    24 lutego 2015 at 02:14

    coś mi się tu nie zgadza… to krokodyl różańcowy ma największy uścisk szczęk na świecie a nie żarłacz biały

    • Mika
      24 lutego 2015 at 14:57

      Być może krokodyl rzeczywiście ma najmocniejsze szczęki. W przypadku żarłacza białego to jedynie szacunki, a w przypadku krokodyla pomiary. Niemniej te wartości są zbliżone do siebie.

    • Grom2015
      4 grudnia 2015 at 01:05

      Ten uścisk szczęk żarłacza był sprawdzany komputerowo, więc podchodziłbym do tego z dystansem. Brano pod uwagę 6,5 metrowego żarłacza, gdzie krokodyle różańcowe mają średnią długość 5-6 metrów. Gdyby porównać te zwierzęta o takiej samej wielkości(czyli krokodyla również 6,5 metrowego), krokodyl różańcowy zdecydowanie by wygrał.

  4. Mr.White
    24 lutego 2015 at 02:18

    chodziło mi oczywiście o nacisk szczęk 😉

  5. Peter Pinetree
    28 marca 2015 at 12:01

    Spinozaur nie miał 23m długości tylko 15(co i tak czyniło co najdłuższym teropodem)
    Mógł ważyć 6-7 ton więc nie był najcięższy, ale na pewno był największy.

  6. ych
    25 czerwca 2015 at 14:13

    t.rex gryzł 6 ton????????? a człowiek 73 kg???????? człowiek gryzie 3 kg, a t.rex
    jakieś 2 tony!!!

    • Michał
      25 czerwca 2015 at 14:51

      3 kg? To odżywialibyśmy się jedynie galaretką, makaronem i płynami :) A tak serio siła nacisku ludzkich szczek to kilkadziesiąt kilogramów. Większa oczywiście na zębach trzonowych, niż na jedynkach. Zależna również od siły osobniczej (każdy człowiek ma ją różną).

    • adam
      28 lipca 2015 at 16:17

      edo bulteriery mają200 kg według mnie najgroźniejszym psem jest pitbull bo według mnie pitbull ma nacisk szczęk to 490 kg pitbull nacisk 490 kg amstaffy 300kg rotwailery 205 kg owczarki niemiecke
      (trzecie z najagresywniejszyh) 108 kg dobermany 100 kg

  7. adam
    28 lipca 2015 at 15:59

    ile wreście tyranozaury
    miały wzrostu 6metrów czy tylko 4 metry

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      28 lipca 2015 at 17:30

      To zależy od sposobu pomiaru. 4 metry od podłoża do stawów biodrowych – T. rex nie miał wyprostowanej sylwetki, tylko równoległą do podłoża. gdyby wniósł głowę, wówczas mógł osiągać 6 metrów wysokości do czubka głowy.

  8. t rexfan
    31 października 2015 at 09:34

    według mnie największym drapieżnym dinozaurem był T REX bo owszem spinozaur miał 18m a giganotozaur 15m ale spinozaur był rybożerny a giganotozaur padlinorzerny więc t rex

  9. Pytanie!
    30 listopada 2015 at 21:36

    Chciałbym się spytać czy spotkaliście się z opinią, iż tyranozaur był bardziej złodziejem zdobyczy lub padlinożercą niż drapieżnikiem? Przemawiały by za tym jego rozmiary (straszył i przejmował upolowane zdobycze innych drapieżników, ciężko by było mu się rozpędzić do odpowiedniej prędkości aby upolować ofiarę), wielkość mózgu (jeśli wierzyć teorii, że wielkość mózgu jest proporcjonalna do inteligencji gatunku to był on po prostu za mądry na zwykłe polowania), wielkość części mózgu odpowiadającej za węch (mógłby wyczuć padlinę z bardzo dużej odległości jak niedźwiedzie a nie tylko tropić), wielkość przednich kończyn (nie mógł nimi nic chwytać [aczkolwiek miał wielką szczękę, którą mógł to robić], ale jeśli miałby polować to raczej używałby jej bardziej jako młota z zadziorami, a może o tym świadczyć jej budowa, [w dodatku większe kończyny przednie zaburzały by jego równowagę]), wielkość zębów (przez nie został okrzyknięty drapieżnikiem aczkolwiek nie musiały służyć głównie polowaniu, a miażdżeniu kości [aczkolwiek w przypadku tym powinien mieć wykształcone zęby w stylu łamaczy u dzisiejszych psowatych]), nie brakuje przykładów na jego drapieżnictwo [aczkolwiek hiena żywi się głównie padliną ale w razie głodu też coś upoluje] i głównym argumentem jest tendencja do wydłużania się części udowej nogi niż golenia (świadczy to o jego przystosowywaniu się do przemieszczania się niezbyt szybko na długich dystansach, gdyż sprinterzy mają dłuższy goleń od uda). Nie jest to całkowicie moja opinia [część w nawiasach kwadratowych jest moją opinią] reszta jest z materiału filmowego „Dolina tyranozaura” przedstawiającą teorię Jacka Hornera, paleontologa. Proszę o wasze opinię bo jak dla mnie na dzień dzisiejszy obie teorie są prawdopodobne i nie wiem którą powinno się uznać za właściwą. Wiem że narażam się na falę krytyki aczkolwiek chciałbym przeprowadzić kulturalną dyskusje popartą dowodami. Z góry dzięki.

  10. Pytanko
    30 listopada 2015 at 22:12

    Spotkaliście się z teorią, iż Tyranozaur Rex nie był drapieżnikiem lecz padlinożercą i złodziejem kradnącym zdobycz innym drapieżnikom? W następnych kilku zdaniach przedstawię stanowiska naukowców (za teorią o padlinożerstwie głównie z filmu „Dolina Tyranozaura” przedstawiająca opinię paleontologa Jacka Hornera) i swoją opinię [w kwadratowych nawiasach]. Rozmiar mózgu (jeśli wierzyć teorii, iż wielkość mózgu jest proporcjonalna do inteligencji gatunku można stwierdzić, iż był on za mądry na zwykłe polowania), wielkość części mózgu odpowiadającej za węch (nie służyłby on do tropienia lecz jak u niedźwiedzi do wyczuwania zapachu padliny z wielkich odległości), wielkość przednich kończyn (nie mógłby nimi łapać zdobyczy, lecz od tego mógł mieć czaszkę niestety je budowa świadczy bardziej, że korzystał z niej jak z młota z zadziorami [lecz większe przednie kończyny mogły by zaburzyć jego równowagę, aczkolwiek w razie potrzeby wykształciłby większy ogon] ale naukowcy twierdzą, że przednie kończyny miały tendencje do zmniejszania swych rozmiarów), rozmiary całego ciała (służyłyby odganianiu innych drapieżników, ciężko byłoby rozpędzić taką masę ciała do prędkości odpowiedniej aby coś upolować), dowody w postaci śladów na kościach potencjalnych ofiar ze znakami gojenia się ran [hiena jest głównie padlinożercą, ale w okresie głodu też coś upoluje], i na końcu chyba jeden z głównych dowodów za teorią o padlinożerstwie to tendencja do wydłużania części udowej kończyny tylnej (jest to obecne u gatunków przystosowanych do pokonywania długich odległości, ale niezbyt szybko, natomiast u sprinterów to część goleniowa jest dłuższa, może to świadczyć, iż przebywał on duże odległości w poszukiwaniu ofiary lub okazji do kradzieży niż gonił swoje ofiary). Proszę o odpowiedź, gdyż na chwilę obecną nie wiem która jest bardziej prawdopodobna. Wiem, iż narażam się na krytykę aczkolwiek mam nadzieję na kulturalną dyskusje najlepiej popartą argumentami. Z góry dziękuje.

    • Robert
      1 grudnia 2015 at 13:02

      Głownie Horner jest orędownikiem teorii o padlinożerności tyranozaurów. Faktycznie jednak po odkryciach z 2010 i 2012 roku można mieć pewność, że tyranozaury odżywiały się padliną. Niemniej trudno jednoznacznie wykluczyć, że polowały. Najprawdopodobniej tyranozaury wykorzystywały oba sposoby zdobywania pokarmu.

    • Pytanko
      1 grudnia 2015 at 17:06

      Sorrki za zbublowanie

    • Wiktor
      2 grudnia 2015 at 17:07

      Zawsze się nad tym zastanawiałem, jak takie wielkie dinozaury jak T. rex mogły polować i biegać na dwóch nogach. Wydaje się bardziej prawdopodobne, że były padlinożercami, gdyż jakikolwiek pościg w ich wykonaniu mógłby się zakończyć poważna kontuzją.

  11. Shahen
    28 grudnia 2015 at 22:39

    Tyranozaur był zapewne drapieżnikiem, obecnie jest sporo dowodów na to i nawet J. Horner podobno wycofał się teorii padlinożerności.

    Polecam przeczytać
    Physical evidence of predatory behavior in Tyrannosaurus rex (DePalma i inni 2013)
    pnas.org/content/110/31/12560.short

  12. Dawid
    20 lutego 2016 at 13:54

    Pokaże wam mój ranking. Wszystkie informacje wyczytałem z książki.

    1człowiek max-5-6kgcm2(czytałem to w książce przyrodniczej więc się nie wtrącajcie)
    2pyton siatkowy max – 10kgcm2
    3ara hiacyntowa max-17-19kgcm2(rozłupuje twarde orzechy brazylijskie)
    4owczarek niemiecki max-48kgcm2
    5wilk szary max-56kgcm2
    6amstaff max-84kmcm2
    7mastiff angielski max-96kgcm2
    8diabeł tasmański max154-168kgcm2
    9lew afrykański max188-244kgcm2
    10hiena-max275-330kgcm2
    Dalsza cześć rankingu będzie za nie długo.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.