01 06 2017


LIS (VULPES VULPES) – RUDY SPRYCIARZ

Autor:

|

9 kwietnia 2013

|

Edytowany: 10 lipca 2016

|

14 komentarzy

|

Kategoria: Ameryka Pn / Australia / Azja / Europa / Polska / Psowate / Ssaki / Zwierzęta

LIS (VULPES VULPES) – RUDY SPRYCIARZ

Lis (Vulpes vulpes) – rudy spryciarz

Mianem lisa najczęściej określa się jego najpospolitszy gatunek, czyli lisa rudego. Czy ten najpopularniejszy drapieżnik w naszym kraju rzeczywiście jest tak przebiegły i sprytny, jak jego kulturowo wykreowany obraz? Sprawdźmy.

Klasyfikacja

  • Rząd: drapieżne (Carnivora)
  • Rodzina: psowate (Canidae)
  • Rodzaj: Vulpes
  • Gatunek: lis rudy (Vulpes vulpes)

Istnieje 45 podgatunków lisa rudego.

Podgatunki

Istnieje 45 podgatunków lisa rudego, które dzielone są na dwie grupy:

  • północne – duże o jaskrawej sierści
  • pustynne południowe – mniejsze, szare, o dużych uszach i długich kończynach

Pochodzenie i występowanie

Lis rudy wywodzi się z Eurazji, a jego przodkami mogli być Vulpes alopecoides lub chiński Vulpes chikushanensis.

Najstarsze szczątki tego zwierzęcia, datowane na 3,4-1,8 mln lat, znaleziono na Węgrzech.

Dziś lisa można spotkać na kontynencie euroazjatyckim, a także w Ameryce Północnej i Australii. Jest zwierzęciem kosmopolityczny o łatwym przystosowaniu środowiskowym i dużej tolerancji na warunki klimatyczne. W wielu miejscach zwierzę to zostało uznane za jedno ze stu najbardziej inwazyjnych gatunków.

Pierwsze lisy pojawiły się na Ziemi ponad 3 mln lat temu.

Charakterystyczne cechy

Ciało oraz czaszka lisa mają wydłużoną budowę. Kończyny są dość krótkie, zakończone palcami, podobnie jak u psów. Ogon osiąga nawet 70% długości całego ciała, jest puszysty i dotyka ziemi, gdy zwierzę stoi na czterech łapach.

Dymorfizm płciowy wśród lisów jest dość wyraźny – samice charakteryzują się m.in. dłuższymi kłami i są o 15-20% lżejsze.

Najbardziej charakterystyczna cecha lisa pospolitego to rude futro. Wśród gatunków zamieszkujące tereny północne jest ono długie i grube. Rodzaje południowe pokryte są zazwyczaj krótką i szorstką sierścią.

Wśród lisa pospolitego występują trzy rodzaje ubarwienia: rude, szare i „krzyżowe” pojawiające się przy mutacjach różnych gatunków.

Samice lisa rudego mają dłuższe kły i są o 15-20% lżejsze.

Wymiary:

  • Wysokość: 35-50 cm
  • Długość ciała: 49-90 cm
  • Długość ogona: 53-60 cm
  • Długość uszu: 7,7-12,5 cm
  • Długość tylnych kończyn: 12-18,5 cm
  • Długość czaszki: 12,8-16,7 cm
  • Waga: 2,2-10 kg

Największy złapany lis mierzył aż 122 cm i ważył 12 kg. Upolowano go w hrabstwie Kent w Wielkiej Brytanii.

Lisy mają niesamowity słuch – potrafią usłyszeć pisk myszy z odległości 100 metrów.

Zmysły

Lisy mają bardzo dobry wzrok i słuch. Ich źrenice reagują głównie na ruch. Są w stanie usłyszeć pisk myszy z odległości 100 metrów lub wronę, która lata 0,5 kilometra dalej.

Dieta i zdobywanie pożywienia

Lis pospolity należy do drapieżników, ale mimo to w skład jego codziennego odżywiania wchodzi bardzo wiele gatunków roślin. Najbardziej lubią jednak drobne gryzonie, ptaki, ssaki wodne, króliki czy jeżozwierze. Oprócz tego jedzą dużo owoców, a w niektórych rejonach w okresie jesiennym roślinny pokarm stanowi 100 % ich wyżywienia.

Dzienne zapotrzebowanie lisów na jedzenie nie przekracza 500 gram.

Małe lisy są zupełnie niesamodzielne i wymagają całodobowej opieki matki.

Podczas badań nad lisami ustalono, że gatunki zamieszkujące tereny byłego ZSRR żywią się około 300 gatunkami roślin i zwierząt.

Lisy najczęściej polują w godzinach porannych. Najpierw dokładnie lokalizują swoją ofiarę dzięki doskonałemu słuchowi, a następnie skaczą na wysokość około 2 metrów spadając idealnie na wybrany cel.

Lis śpi w ciągu doby 9-10 godzin.

Lisie społeczeństwo

Lisy prowadzą bardzo zróżnicowany tryb życia. Zamieszkują jedno, stałe terytorium, które oznaczają za pomocą moczu lub wędrują do różnych miejsc.

Na terenach, gdzie brakuje pożywienia powstaje zazwyczaj hierarchia. Przywódcami – w przeciwieństwie do wielu innych gatunków zwierząt – zostaje para alfa, a nie jeden osobnik.

Przygarnia ona młodsze osobniki, zazwyczaj odrzucone przez matkę. Po osiągnięciu dojrzałości samce mogą opuścić stado lub pozostać z rodziną. Zazwyczaj, gdy nie ma możliwości, aby objęły przywództwo nad inną grupą – decydują się pozostać.

Lisy mogą żyć około 14 lat. W rzeczywistości jednak, te przebywające na wolności, nie dożywają nawet 1,5 roku…

Rozmnażanie

Lisy przystępują do rozmnażania tylko raz w roku – wiosną. Z natury są monogamistami. Gdy w stadzie jest kilka samic, wyłącznie samica alfa ma prawo urodzić i wychować młode. Lisięta innych są zabijane od razu po urodzeniu. Zazwyczaj z jednego miotu przychodzi na świat kilka młodych – od 4 do 6 – tak samo jak u psów. Małe lisy są zupełnie niesamodzielne i wymagają całodobowej opieki matki, która broni ich nawet przed większymi drapieżnikami.

Młode opuszczają norę dopiero po około 6 miesiącach od narodzin. Wtedy posiadają już większość cech dorosłego osobnika.

Lisy mogą żyć około 14 lat. W rzeczywistości jednak, te przebywające na wolności, nie dożywają nawet 1,5 roku…

Lis potrafi wykonać skok na wysokość 2 metrów.

Lisie nory

Lis znany jest z budowania podziemnych nor, które mogą przybierać formy skomplikowanego sytemu tuneli. Jej głębokość mieści się w przedziale od 0,5 do 2,5 metrów, a długość głównego korytarza wynosi przeciętnie 5-7 metrów.

Poza okresem rozrodczym lisy preferują przebywanie na otwartych terenach.

Nie zawsze potencjalna ofiara lisa ma ochotę być zjedzona…:)

Komunikacja

Lisy mają bardzo rozbudowaną mowę ciała, a poszczególne gesty oznaczają m.in. agresję strach lub uległość.

Oprócz tego skala wokalna lisów to aż 5 oktaw, a wydawane przez nich dźwięki dzielą się głównie na kontaktowe i interakcyjne.

Zazwyczaj sens nadawanego komunikatu uzależniony jest nie tylko od głosu, ale także ilości szczeknięć.

Lis srebrny to melanistyczna odmiana lisa rudego.

Lis srebrny

Lis srebrny jest lisem … rudym 🙂 To ten sam gatunek, lecz z czarną sierścią (poza białą końcówką ogona), lub srebrno-niebieską z możliwymi przebarwieniami na bokach. To forma melanistyczna lisa rudego. Na temat melanizmu więcej przeczytacie w rozdziale poświęcony czarnej panterze, jaguarowi i lampartowi.

Lis polarny (arktyczny) – kuzyn lisa rudego występujący na północ od kręgu polarnego.

Lis polarny inaczej piesiec lub  piesak (Vulpes lagopus)

Lis polarny to kuzyn dobrze znanego lisa rudego. Należy również do rodziny psowatych. Występujący na obszarach na północ od kręgu polarnego. Latem posiada ubarwienie brązowo-szare, zimą zaś śnieżnobiałe lub stalowoniebieskie.

Wymiary:

  • Długość (z ogonem): 80-95 cm
  • Długość ogona: 28-40 cm
  • Wysokość: 25-30 cm
  • Waga: samica 2,5-8 kg, samiec jest trochę cięższy

Lisy często są niestety nosicielami wścieklizny.

Lis – ciekawostki. Czy wiesz, że…

  • Lisy często są nosicielami wścieklizny, zapadają na zapalenia stawów i dżumę, ale bardzo rzadko mają na sobie pchły.
  • Lisy śpią około 9-10 godzin na dobę.
  • W ciągu ostatnich 50 lat na terenie byłego ZSRR przeprowadzano eksperyment mający na celu udomowienie jednej z odmian lisa pospolitego.
  • Lis w kulturze europejskiej jest symbolem sprytu i przebiegłości.
  • Wspominano o nim także w Biblii, gdzie znów podkreślona jest jego przewrotność poprzez nazwanie lisa „fałszywym prorokiem”.
  • Bywa, że lisy bardzo dobrze radzą sobie nie tylko na otwartych przestrzeniach, ale także na zurbanizowanych terenach, takich jak miasta.
Lis rudy

Lis rudy

Polecamy

____________________

Pomóż tworzyć DinoAnimals - wpłać 1 PLN




DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Kobuz, sokół leśny, sokolik drzewiec.
Makaki. Makak japoński (Macaca fuscata)
Żyrafa – najwyższe zwierzę na Ziemi
Kot doński sfinks
Kot japoński bobtail – symbol szczęścia
Kania ruda, rdzawa (Milvus milvus).
Antylopy
Żuraw – dostojny ptak
Dog argentyński
Pingwin cesarski – największy pingwin świata
Mrówki (Formicidae) – symbol pracowitości
Sekretarz – elegancki, drapieżny ptak.
Lampart perski i lampart amurski
Sen zimowy i letni zwierząt, hibernacja, estywacja, torpor
Andrewsarchus mongoliensis – tajemniczy olbrzym
Padalec zwyczajny (Anguis fragilis)
Puli – pies Marka Zuckerberga
Muszka owocowa (Drosophila melanogaster)
Margaj (Leopardus wiedii)
Cavalier king charles spaniel
Wodospad Iguazú

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(14) Komentarze

  1. Anonim
    5 lutego 2014 at 16:11

    fajna stronka

  2. Creepu
    1 lipca 2014 at 20:37

    w dziale srebrny lis zamias lis napisaliscie list.

  3. Martinez
    29 stycznia 2016 at 20:07

    Taka mała uwaga: napisaliście, iż lis ze względu na wiele miejsc występowania został uznany za jeden z najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie. Te zdanie jest ogromnym skrótem myślowym, ponieważ sam jego szeroki zasięg występowania nie świadczy o jego inwazyjności. Jest po prostu eurybiontem. Natomiast w niektórych rejonach na świecie jest gatunkiem obcym, ponieważ został celowo wprowadzony przez człowieka np. w Australii. Przez fakt, iż został introdukowany do miejsc, gdzie naturalnie nie występuje (a szczególnie w Australii, gdzie nie ma zbyt wielu drapieżników, czyli nie ma dla lisa konkurencji) stanowi on poważne zagrożenie dla rodzimej fauny. Na podstawie szkód jakie wyrządził określa się go mianem inwazyjnego gatunku.
    Myślę, że jesteście o tym świadomi, a powyższe zdanie było – jak już wspomniałam – skrótem myślowym. Jednak radzę unikać takich zwrotów, bo różnie ludzie mogą to zinterpretować.
    Pozdrawiam 🙂

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      29 stycznia 2016 at 22:58

      Czasami skróty myślowe prowadzą do tego typu sformułowań, chcąc bowiem przedstawić treść we w miarę syntetycznym ujęciu staramy się nie wprowadzać zbyt wielu pojęć, które wymagałyby wyjaśnienia, jak choćby wspomniane eurybionty. Oczywiście w tym wypadku mamy na wielu obszarach do czynienia z kosmopolitycznym zwierzęciem jakim jest lis o łatwym przystosowaniu środowiskowym. W Australii dingo są dla lisów konkurencją, stoją bowiem na szczycie drapieżników tego kontynentu.
      Dziękujemy zarówno za zwrócenie uwagi na ten aspekt, jak i za formę, w jakiej to nastąpiło 🙂

      • Martinez
        31 stycznia 2016 at 14:12

        Również dziękuję za przeczytanie komentarza i odpowiedź 🙂

        I zgadzam się z tym, że psy dingo są konkurencją dla lisa (trochę źle sformułowałam zdanie w poprzednim komentarzu, nie chodziło o brak konkurencji, ale jego mniejsze natężenie w porównaniu z innymi regionami). Ponadto na kontynencie australijskim pojawił się inny, równie groźny dla lokalnej fauny drapieżnik – zdziczały kot, czyli Felis catus, który zdążył już rozprzestrzenić się na całym tym obszarze. Trzeba pamiętać, że obce gatunki drapieżników nie tylko stanowią zagrożenie dla roślinożerców, ale także dla innych drapieżników – w tym dingo. Degradując liczebność australijskiej fauny, nie pozostawiają zbyt wiele pokarmu dla rodzimych łowców.

        Mogłabym się rozpisywać o inwazjach biologicznych, ale nie o to tutaj chodziło 🙂
        Pozdrawiam serdecznie i życzę miłego dalszego prowadzenia strony.

      • Redakcja DinoAnimals.pl
        31 stycznia 2016 at 14:54

        Podobnie jak diabeł tasmański, który z dużym prawdopodobieństwem z Australii został wyparty przez Dingo.

        W kwestii rozpisywania się, to jak najbardziej jest ku temu miejsce, gdyż dzięki temu wspólnie poszerzamy informacje zawarte w artykułach, które siłą rzeczy nie mogą być bardzo obszerne.
        Ponadto osoby zainteresowane zapraszamy do prowadzenie blogu w DinoAnimals 🙂

  4. marcin
    9 lipca 2016 at 20:45

    czy lisa można trzymać w warszawie w przydomowej wolierze?

  5. marcin
    10 lipca 2016 at 07:53

    napisaliście pod zdjęciem – pism myszy

  6. marcin
    10 lipca 2016 at 07:55

    pism, zamiast pisk
    (pod zdjęciem gdzie matka liże dziecko

  7. Mr.White
    14 lipca 2016 at 17:41

    Czy to był celowy zabieg aby cała nazwę lisa napisać z dużych liter ? Na tle inny artykułów trochę się wyróżnia 😀

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl