01 06 2017


Daspletozaur (Daspletosaurus)

Autor:

|

12 września 2013

|

Edytowany: 10 kwietnia 2015

|

1 komentarz

|

Kategoria: Dinozaury / Dinozaury drapieżne / Kreda

Daspletozaur (Daspletosaurus)

Daspletozaur (Daspletosaurus)

Bliski krewny T. rexa współistniejący z albertozaurem. Duży, masywny i niebezpieczny król północnej części Ameryki Północnej w okresie kredy, o którym wiemy dużo, a jednak… mało.

Klasyfikacja

  • Gromada: zauropsydy
  • Nadrząd: dinozaury
  • Rząd: dinozaury gadziomiedniczne
  • Podrząd: teropody
  • Rodzina: tyranozaury
  • Rodzaj: daspletozaur

Daspletozaur (Daspletosaurus) podczas polowania – wizualizacja.

Nazwa

Nazwa rodzajowa pochodzi z greckich słów daspleto („straszny”) i sauros („jaszczur”). Daspletozaur to zatem „Straszny jaszczur” i zapewne jest w tym sporo prawdy…

Datowanie i występowanie

Siał postrach na obszarze dzisiejszej Kanady i w zachodniej części Ameryki Północnej ok. 77 – 74 mln lat temu, w późnej kredzie (kampan). Skamieniałości kilku osobników odkryto w Montanie i Albercie, ale nie ma pewności, czy kości te należą do daspletozaura. Szczątki znajdowały się w formacji skalnej Judith River i Oldman (części większej grupy formacji skalnych, tzw. Judith River Group).

Daspletozaur (Daspletosaurus) – rekonstrukcja szkieletu – Muzeum Historii Naturalnej w Chicago (Field Museum of Natural History).

Charakterystyka

Mimo imponującej wielkości nie był największym tyranozaurem; dorosłe osobniki mogły osiągać 8 – 9 m długości, 2,7 m wysokości oraz 2,5 tony wagi. Posiadał ogromną czaszkę, mierzącą ponad 1 m długości, szkielet był masywny, mocny, a niektóre kości, np. nosowe zostały dodatkowo wzmocnione, duże okna czaszkowe zmniejszały ciężar głowy.

Szczęka i zęby

W szczęce rosło ok. 60 długich zębów o owalnym przekroju poprzecznym. Zęby z kości przedszczękowych miały natomiast przekrój poprzeczny w kształcie litery „D”, co świadczy o heterodontyzmie podobnym do tego, jaki występował u innych tyranozaurów. Górna część szczęki miała chropowatą powierzchnię, a nad oczami widniały struktury kostne przypominając nieco małe rogi.

Budowa ciała nie różni się od innych przedstawicieli rodziny: szyja miała esowaty kształt, przez co lepiej wspierała potężną głowę.

Daspletozaur (Daspletosaurus) – czaszka.

Kończyny i chód

Chodził na dwóch masywnych kończynach tylnych zakończonych czterema palcami, choć pierwszy palec – paluch – nie pełnił roli podporowej.

Na podstawie wyglądu innych teropodów można wywnioskować, że daspletozaur również władał maleńkimi kończynami przednimi, wyposażonymi w 2 palce u każdej dłoni.

Ogon

Przeciwwagą dla ciężkiego tułowia i głowy był długi i gruby ogon, środek ciężkości znajdował się zatem na biodrach.

Największy w swoim ekosystemie

Daspletozaur prawdopodobnie był największym drapieżnikiem w swoim ekosystemie, ale mógł współzawodniczyć z innymi teropodami, zwłaszcza z albertozaurem (Albertosaurus) i gorgozaurem (Gorgosaurus).

Daspletozaur (Daspletosaurus) – rekonstrukcja szkieletu – Muzeum Historii Naturalnej w Chicago (Field Museum of Natural History).

Dieta

Ponieważ jadł wyłącznie mięso, musiał polować lub jeść padlinę. Do zdobycia pokarmu na pewno bardzo przyczyniały się duże, ostre i długie zęby. Dzięki mocy szczęk mógł powalić sporą ofiarę, ale małe kończyny przednie nie pomagały praktycznie wcale podczas zdobywania pożywienia, ponieważ – poza wielkością – nie posiadały żadnych wyjątkowych cech. Łupem daspletozaura mogły padać ceratopsy (centrozaur (Centrosaurus)) i hadrozaury (hipakrozaur (Hypacrosaurus)).

Daspletozaur (Daspletosaurus) – rekonstrukcja szkieletu – Canadian Museum of Nature w Ottawie.

Zachowania społeczne

Na jednej z czaszek młodego osobnika znaleziono ślady ugryzień, które zostały zadane przez innego tyranozaura. Blizna wyglądała na zagojoną, co oznacza, że zwierzę przeżyło ugryzienie. Inna czaszka, tym razem osobnika dorosłego kryje podobne znalezisko, więc nie tylko niedojrzałe daspletozaury padały ofiarą bolesnych i głębokich ukąszeń, co sugeruje agresję wewnątrzgatunkową.

Ugryzienia spotykano u wielu teropodów, w tym u gorgozaura, T. rexa, sinraptora (Sinraptor) i zaurornitolesta (Saurornitholestes).

Daspletozaur (Daspletosaurus) – czaszka.

Teoria

Phil Currie i Darren Tanke wysnuli hipotezę głoszącą, iż ukąszenia tego rodzaju były „objawem” konkurencji wewnątrzgatunkowej o terytorium, pożywienie lub dominację w grupie społecznej. Rzekomym dowodem na uspołecznienie daspletozura jest odnalezione skupisko kości wielu osobników (tzw. Bone bed) odkrytych w formacji Medicine w Montanie. Cmentarzysko składa się ze szczątków trzech daspletozaurów, w tym jednego dorosłego, średniego i niedojrzałego. W tej samej okolicy odkryto kości co najmniej pięciu hadrozaurów.

Analizy geologiczne wskazują, że szczątki zwierząt nie zostały zabrane przez prądy rzek, ale wszystkie były zakopane równocześnie w tym samym miejscu.

Kości hadrozaurów są rozproszone i noszą liczne ślady po zębach tyranozaura, co wskazuje prawie jednoznacznie, że daspletozaury karmiły się nimi w chwili śmierci.

Sama przyczyna śmierci obu rodzajów dinozaurów nie została poznana. Phil Currie spekuluje, że drapieżniki tworzyły stada, ale tego również nie da się potwierdzić. Wielu naukowców nie zgadza się z teorią Currie’go, nie popiera także spekulacji o stadności innych dużych teropodów.

Ząb daspletozaura.

Współistnienie z innymi teropodami

W czasach istnienia daspletozaura na tym samym terenie żył niemniej waleczny i groźny albertozaur. Jak jednak udało im się żyć obok siebie mając podobne potrzeby żywieniowe, charaktery i rozmiary? Tego, póki co, nauka wyjaśnić nie potrafi.

Istnieje jedynie pewna hipoteza sugerująca, że ich współistnienie wyglądało podobnie jak u dzisiejszego lwa afrykańskiego i geparda, drapieżniki te zamieszkują bowiem wspólny teren – Afrykę Wschodnią, ale stosują różne metody polowania i preferują nieco inną zwierzynę; lew podchodzi powoli, cicho i jak najbliżej ofiary (zebry, gnu, itp.), natomiast smukły i szybki gepard goni swoją potencjalną zdobycz. Oba koty polują na ofiary o różnej wielkości. W przypadku lwów zazwyczaj polowanie jest stadne. Gepard zaś poluje samotnie.

Możliwe zatem, że dzięki ogromnej sylwetce i sposobie chodzenia daspletozaurowi łatwiej było podejść blisko powolnego ceratopsa, a smuklejszy i szybszy albertozaur potrafił chwytać zwinne hadrozaury.

Daspletozaur (Daspletosaurus).

Odkrycie

Pierwszego odkrycia dokonano w 1921 roku w Steveville leżącym w kanadyjskiej prowincji Alberta. Odkrywca – Charles Mortram Sternberg – na początku myślał, że ma do czynienia z nowym gatunkiem gorgozaura, dopiero po ok. 50 latach Dale Russel opisał znalezisko jako odrębny rodzaj teropoda. Prawie kompletny szkielet wykopano w 2001 roku, również w formacji Oldman w Albercie.

Szczegółowe dane i wymiary.

Daspletozaur (Daspletosaurus)

  • Długość: 8 – 9 m
  • Wysokość w biodrach: 2,7 m
  • Długość czaszki: powyżej 1 m
  • Masa: 2,5 tony; szacunki od 1,8 do 3,8 tony

Występowanie

  • Ameryka Północna, obszar dzisiejszej Kanady (prowincja Alberta) i stanu Montana
  • Datowanie: 77 – 74 mln lat temu
  • Okres: późna kreda
  • Wiek: kampan

Daspletozaur (Daspletosaurus).

Daspletozaurciekawostki

  • Łącznie z gatunkami niepewnymi daspletozaur jest najbogatszym gatunkowo rodzajem tyranozaura.
  • Choć jego kończyny przednie nie pełniły żadnej ważnej funkcji uważa się, że miał on najdłuższe ramiona w stosunku do wielkości ciała w porównaniu do pozostałych tyranozaurów.
  • Daspletozaur panował 10 mln lat przed T. rexem.
  • Miał ogromne zęby, większe od niego posiadał jedynie T. rex.
  • Brian Roach i Daniel Brinkman sugerują, że społeczne relacje między daspletozaurami mogły przypominać zachowania współczesnych smoków z Komodo (Varanus komodoensis) – spotykały się tylko nad padliną i często walczyły między sobą o porcję mięsa nierzadko doprowadzając przeciwnika do śmierci.

Daspletozaur (Daspletosaurus).

Polecamy:

____________________

Pomóż tworzyć DinoAnimals - wpłać 1 PLN




DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Tarchia gigantea
Najmniejsze dinozaury cz II – Lesothosaurus
Kronozaur (Kronosaurus)
Najcięższe dinozaury – Top 10
Zagłada dinozaurów. Dlaczego wyginęły?
Puertazaur – jeden z największych dinozaurów.
Turiazaur (Turiasaurus riodevensis).
Aleja gwiazd – Tyranozaury
Czilantajzaur (Chilantaisaurus)
Karnozaury – największe drapieżniki wśród dinozaurów
Najszybsze dinozaury cz. I – Gallimimus
Pterozaury, gady latające (Pterosauria)
Terizinozaur (Therizinosaurus cheloniformis).
Giraffatitan brancai
Alioram (Alioramus) – stalker „mniejszego” formatu
Argyrozaur (Argyrosaurus superbus).
Tyranozaur (T. rex) – mity i fakty
Oxalaia (Oxalaia quilombensis)
Akrokantozaur (Acrocanthosaurus atokensis)
Szonizaur (Shonisaurus)
Pierwsze odkryte dinozaury – Iguanodon

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(1) Komentarz

  1. Jarosław Janiak
    24 kwietnia 2017 at 10:30

    Strach się bać…:)….jeden z bardziej popularnych dinozaurów.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl