Ameryka PdSsakiSzczerbakiWymarłeZwierzęta

Glyptodon – chodząca forteca

Glyptodon – chodząca forteca

Można żartować, że przypominał Volkswagena Garbusa i będzie w tym trochę prawdy (jak w każdym żarcie). Więcej prawdy jest jednak w stwierdzeniu, że ssaki te były chodzącymi fortecami, których nie imał się żaden ówczesny drapieżnik lądowy. Prawdopodobnie dopiero pojawienie się człowieka zburzyło nietykalność prehistorycznych, potężnych szczerbaków.


Dzisiaj najbliższymi krewnymi ciężkich i dużych przedstawicieli rodzaju Glyptodon są powolne, niepozorne leniwce, owadożerne mrówkojady oraz (co chyba oczywiste, zważywszy na wygląd) pancerniki.

Klasyfikacja

  • Gromada: ssaki
  • Rząd: szczerbaki
  • Rodzina: Chlamyphoridae / gliptodonty
  • Rodzaj: Glyptodon
  • Gatunki:
    • clavipes
    • euphractus
    • elongatus
    • munizi
    • reticulatus
Glyptodon
Glyptodon

Odkrycie

Odkryto go na początku wieku XIX, a następnie błędnie sklasyfikowano jako megaterium. W skład znaleziska wchodziła kość udowa, ważąca około 3 kg i mierząca 15-20 cm szerokości oraz fragmenty ogona. Po około 4 latach odkryto w okolicy głęboko zakopane w glinie pozostałości po pancerzu. Zanim jednak glyptodon został glyptodonem, nosił takie nazwy jak Chlamydotherium, Schistopleuron Hoplophorus i Pachypus. Obecną nazwę ukuł Richard Owen – angielski biolog i paleontolog.

Glyptodon
Glyptodon

Występowanie i datowanie

Żył prawdopodobnie od 7 mln do 10 tys. lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej. Jego szczątki odnaleziono w Urugwaju, Argentynie i Brazylii.

Przebywał w ciepłych i wilgotnych lasach oraz obszarach mocno zarośniętych. Niektóre osobniki mogły jednak przystosować się do życia na otwartych i chłodniejszych terenach.


Glyptodon
Glyptodon

Charakterystyka

Wygląd

Przestrzeń nosowa została zmniejszona przez dodatkowe mięśnie, których funkcji do tej pory nie poznano. Niewykluczone, że tego typu mięśnie pełniły podobną rolę co trąby u dzisiejszych słoni. Żuchwa była głęboka, dzięki czemu mogła podtrzymywać masywne mięśnie żucia. Zęby przypominały te u dzisiejszych pancerników, ale były wyraźnie żłobione. Duże zatoki nosowe podpowiadają, że Glyptodon mógł być przystosowany do suchego, zimnego powietrza, jakie występowało w epoce plejstocenu.

Glyptodon
Glyptodon

Pancerz

Znalezione płyty pancerne ułożone były w podwójnych lub potrójnych rzędach po bokach, z przodu oraz z tyłu pancerza. Podobne tarcze pokrywały głowę oraz ogon. W roku 2000 odkryto, że kilka gatunków z rodzaju Glyptodon posiadało osteodermy również na pyskach. Wskazywałoby to na okres, w jakim żyły na Ziemi – plejstocen. Był to czas, w którym Ameryka Południowa połączyła się z Ameryką Północną lądowym przesmykiem. Nowy pomost między kontynentami zapoczątkował wielkie migracje gatunków, w tym drapieżników.

Niektórzy specjaliści stawiali hipotezę, wg której tarcze na głowie i pysku pełniły rolę obrony przed nowymi wrogami. Hipoteza ma swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości, ponieważ odkryty pancerze grzbietowy z widocznym pęknięciem sugeruje, że Glyptodon potrafił walczyć z innymi zwierzętami.

Opancerzona była także część brzuszna. Dzięki tego rodzaju ochronie Glyptodon był opancerzony jak żółw. W przeciwieństwie jednak do większości żółwi, ssak ten nie był w stanie chować głowy. Potrafił za to bronić się twardym hełmem i potężnym ogonem. Aby jednak całą konstrukcję utrzymać, Glyptodon musiał mieć bardzo ściśle połączone kręgi, krótkie, lecz masywne kończyny oraz szeroką obręcz barkową.


Mocny pancerz ochraniał zapewne bardzo duże i ciężkie ciało. Glyptodon mógł osiągać ponad 3 m długości, 1,5 m wysokości i ciężar do 2 ton.

Glyptodon
Glyptodon – czaszka

Dieta

Budowa odnalezionych zębów sugeruje, że Glyptodon był zwierzęciem roślinożernym. Wysokimi, cylindrycznymi zębami trzonowymi rozdrabniał włóknisty pokarm. Nie posiadał siekaczy ani kłów, zatem mięśnie żucia musiały być bardzo silne i duże, aby trudne do pogryzienia części roślin dało się odpowiednio rozdrobnić.

Glyptodon
Glyptodon

Wymarcie

Na wyginięcie Glyptodon spory wpływ mogli wywrzeć ludzie. Myśliwi polowali na te ssaki być może z powodu pancerzy, które dobrze chroniły przed niepogodą.

Jeden z odkrytych osobników przetrwał aż do początku holocenu. Oznaczałoby to, że Glyptodon współistniał z człowiekiem. Ludzie mieli więc sporo czasu, aby opracować taką broń, która będzie zabijać opancerzone niemal od stóp do głów stworzenia. Inteligencja i umiejętność obserwacji zapewne pomogły człowiekowi odkryć słabe punkty Glyptodonów. Ekspansywne zapędy Homo sapiens oraz zmiany klimatyczne mogły zatem stać się głównymi przyczynami wymarcia tych pancernych zwierząt.

Glyptodon
Glyptodon – rekonstrukcja

Szczegółowe dane / wymiary

Glyptodon

  • Długość ciała: do 3.3 m
  • Wysokość: 1,5 m
  • Waga: do 2 ton
  • Datowanie: od 2,5 mln do 11 tys. lat temu (od późnego miocenu do plejstocenu)
  • Występowanie: Ameryka Południowa
Glyptodon
Glyptodon – porównanie z człowiekiem

Glyptodon – ciekawostki

  • Grecka nazwa Glyptodon oznacza tyle co „rowkowany / żłobiony ząb”.
  • Samce Glyptodon mogły wykorzystywać swoje opancerzone ogony do walk o samice i / lub jako ozdobę przyciągającą samice.
  • Wyglądem Glyptodon bardzo przypominał opancerzone ankylozaury – dinozaury żyjące od jury do późnej kredy.
  • Jeżeli ssaki te żyły w gęstych lasach, ich wzrok mógł być bardzo słaby. Zatem formą obrony przed drapieżnikiem była wielkość i bardzo twardy pancerz, którego żadne zęby nie były w stanie przebić.
  • Doedicurus clavicaudatus to największy przedstawiciel rodziny glyptodonów i najbliższy krewny bohaterów dzisiejszego artykułu – osiągał wagę 1,910 to 2,370 kg, wysokość ok. 1.5 m i długość około 4 m. Na końcu ogona posiadał buławę, podobnie jak ankylozaury.
Glyptodon
Glyptodony i ich „trąby”

Polecamy


Dziękujemy p. Marzenie, Januszowi, Jarkowi, Krzysztofowi, Eugeniuszowi...

Wybrane specjalnie dla Ciebie

14 komentarzy

  1. Ciekawe, jak małe glyptodonki ssały mleko swojej matki? Czy samica musiała się kłaść na boku, a potem rozbujać, żeby wstać? To by raczej w ogóle nie było bezpieczne, nawet w środku stada.

        1. Chociaż jak ja tak o tym myślę,to taki sposób mógł być również dość ryzykowny,gdyż jak wiadomo brzuch glyptodontów nie był opancerzony więc samica odsłaniając go mogła ryzokować „strzał” włucznią,ale jednak taki sposób był stosowany 😉 .

  2. W „Wędrówkach z bestiami” glyptodony żyły na otwartych równinach (były to doedicurusy),co oznacza że niektóre żyły w lasach a niektóre na polanach.

    1. To, co jest powiedziane w „wędrówkach z bestiami” nie musi być potwierdzone, jak fororak koegzystujący ze smilodonem 🙂

        1. Fororak żył w miocenie, dużo przed smilodonem 🙂 . Wtedy kiedy toczyła się akcja odcinka żył titanis, tyle że jego szczątki znaleziono w ameryce północnej, nie południowej 🙂

          1. Ale najwyraźniej producentom serialu to nie przeszkadzało 🙂 Tak jak filmowcom z parku Jurajskiego powiększyć welociraptory.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.