AzjaEuropaPolskaPtakiZwierzęta

Cietrzew zwyczajny – zacietrzewiony ptak

Cietrzew (Lyrurus tetrix)

Na co dzień nikomu nie zawadza, nie jest bowiem drapieżnikiem. Sam jednak naraża się na atak wrogów, głównie w czasie zalotów, kiedy wychodzi na otwartą przestrzeń w celu zdobycia partnerki (a najlepiej kilku partnerek). Z pewnością oglądanie tego niezwykłego spektaklu zachwyca i fascynuje, z drugiej strony napawa zdziwieniem na temat konstrukcji świata przyrody. W tym artykule nie będziemy jednak poruszać kwestii praw Wszechświata, lecz odsłonimy kilka tajemnic z życia pięknego i rzadkiego w naszym kraju cietrzewia zwyczajnego.

Klasyfikacja

  • Gromada: ptaki
  • Rząd: grzebiące
  • Rodzina: kurowate
  • Rodzaj: Lyrurus
  • Gatunek: cietrzew / cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
  • Podgatunki i występowanie:
    • t. tetrix – dominuje w Europie i północnych rejonach Syberii
    • t. britannicus – ograniczony do Wysp Brytyjskich (poza Irlandią)
    • t. viridanus – występuje w północno – zachodnim Kazachstanie i południowo – wschodniej Rosji
    • t. mongolicus – żyje na południowym wschodzie Kazachstanu i zachodzie Mongolii
    • t. tschusii – obserwowany na południu i w centralnej części Rosji
    • t. baikalensis – preferuje wschodni rejon Bajkału oraz północną Mandżurię
    • t. ussuriensis – przebywa w południowej Mandżurii i Korei Północnej
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)

Siedliska

Spotykany w przerzedzonych formacjach leśnych i gęstych zaroślach. Można go również obserwować na wrzosowiskach, polach uprawnych oraz łąkach. Lubi ponadto tereny podmokłe, doliny rzeczne i torfowiska. Często spotykany w pobliżu swojego ulubionego pokarmu – jagód.

Charakterystyka

Wygląd

Trzeba się bardzo postarać, aby pomylić go z innym gatunkiem ptaka. Samce charakteryzuje czarne upierzenie z niebieskim poblaskiem, biały akcent na skrzydłach oraz ogon w kształcie odwróconej liry. Nad oczami widoczne są natomiast czerwone brwi. Samice upierzone są bardziej kamuflująco – na piórach mieszają się barwy ziemi: brązy, szarości, biel i czerń. Nad oczami słabo zarysowują się czerwone brwi – o wiele mniejsze niż u samców.

Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)

Rozmiary

Cietrzew to duży ptak i choć w obrębie gatunku występuje pod tym względem dymorfizm płciowy, nie jest on rażący – o wiele większe różnice występują w upierzeniu. Samce (koguty) osiągają ok. 53 cm długości i wagę 1-1,5 kg, natomiast samice (kury) mierzą średnio 40 cm i ważą 0,7-1,1 kg. Koguty emitują ponadto bardzo głośne dźwięki, przypominające nieco te u gołębi. Kury gdaczą podobnie do znanych nam wszystkich kur domowych.

Lot

Potrafi latać na dalekie dystanse. W czasie lotu u kogutów widoczne są białe pasy na spodzie skrzydeł oraz śnieżnobiałe podogonie.

Fruwa dosyć wysoko machając skrzydłami (raczej rzadko szybuje). Wydaje się ponadto, że cietrzew lata szybciej od pardwy szkockiej i zgrabniej od głuszca.

Dieta

Cietrzew zmienia upodobania żywieniowe w zależności od wieku. Najczęściej jada owoce (głównie jagody), pędy i pąki. Osobniki młode, nieprzekraczające 3 tygodnia życia, żywią się niemal wyłącznie bezkręgowcami.

Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzewie (Lyrurus tetrix)

Rozmnażanie

U cietrzewi toki w sezonie godowym wyglądają podobnie jak u głuszców. O poranku samce zbierają się w jednym miejscu, gdzie prezentują swoje wdzięki. Każdy z nich puszy się rozkładając ogon, opuszczając skrzydła i wydłużając szyję. Podgardle napełniają powietrzem, które w trakcie wydychania przekształca się w charakterystyczny, miękki dźwięk. Kury w tym czasie siedzą pośród zarośli i oceniają umiejętności samców. Najbardziej „popularny” kogut staje się osobnikiem dominującym, uzyskującym dostęp do większej liczby samic. Cietrzewie nie są więc zwierzętami monogamicznymi.

W trakcie toków może dochodzić do walk kogutów, które stają się zacietrzewione i w trakcie potyczki mogą wyrywać sobie pióra.

W Europie Zachodniej liczba prezentujących się samców rzadko przekracza 40, natomiast na terenie Rosji w jednym miejscu rywalizować ze sobą może od 150 do nawet 200 kogutów.

Samice składają 6-13 jaj w naziemnym gnieździe, ukrytym pośród gęstej roślinności. Wysiadywanie trwa ok. 25 dni. Młode stają się w pełni niezależne po ok. 2-3 miesiącach.

Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix) – samica, samiec i pisklę

Szczegółowe dane / wymiary

Cietrzew (Lyrurus tetrix)

  • Długość ciała:
    • koguty: 53-55 cm
    • kury: ok. 40 cm
  • Rozpiętość skrzydeł:
    • koguty: 95 cm
    • kury: 70 cm
  • Waga:
    • koguty 1 – 1,45 kg
    • kury 0,7 – 1,1 kg
  • Średnia długość życia: 5 lat
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)

Cietrzew ciekawostki

  • W przeszłości cietrzewie występowały w Danii, jednak w 2001 roku Duńskie Towarzystwo Ornitologiczne uznało gatunek za wymarły.
  • W wieku XIX cietrzew zniknął z terenów Bułgarii.
  • W Polsce trudno spotkać cietrzewia. Jeśli jednak bardzo nam na tym zależy, najlepiej udać się na północny wschód kraju lub na Kielecczyznę, w Sudety Zachodnie lub Karpaty Zachodnie.
  • W 2003 populację polską oszacowano na 2000-2500 osobników. Uważa się, że liczba ta stale maleje. Przed laty, ptaki te występowały w naszym kraju powszechnie.
  • Cietrzew, podobnie do głuszca, objęty jest w Polsce ścisłą ochrona gatunkową.
  • Zacietrzewienie oznacza zawziętą obronę swoich racji, często popartą gniewnym zachowaniem, nie licząc się z konsekwencjami takiego postępowania. Dość powszechne w Internecie 😉
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)
Cietrzew zwyczajny (Lyrurus tetrix)

Polecamy

Podobne artykuły

4 komentarzy

  1. Droga redakcjo mam pytanie, pszczoły występują w europie naturalnie (tak? 🙂 ) i są hodowane. Hodując pszczoły trzeba je przygotowywać do zimowania, jak sobie więc radzą dzikie ule które wiszą na drzewach?

    1. W skrócie (upraszczając) – pszczoły zimą formują tzw. kłąb zimowy, w którym potrafią utrzymać temperaturę 30-33 stopni Celsjusza. Pojedyncze pszczoły nie są w stanie przetrwać zimy.
      W kłębie wytwarzają ciepło, trąc segmentami odwłoka. Wykorzystują miód zgromadzony latem jako zapas energii.

Pozostaw odpowiedź Redakcja DinoAnimals.pl Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Back to top button
Close