InneOwadyZwierzęta

Modliszka (Mantodea) – mantis

Modliszki (Mantodea)

Choć nazwa modliszki pochodzi od postawy przypominającej modlącą się osobę, to większość z nas kojarzy te owady głównie z ich krwiożerczością i… kanibalizmem.

Najbliższymi krewnymi modliszek są… termity i karaluchy – Karaczany, hełmce (Blattodea, Blattoptera, Blattariae, Blattaria)

Modliszka – niektóre z gatunków są przepięknie ubarwione.

Występowanie

Modliszki są owadami występującymi głównie w rejonach tropikalnych i subtropikalnych. Żyją najczęściej na ziemi lub w suchych trawach, ale można je spotkać także na drzewach. Jeden z gatunków występuje również w Polsce.

Charakterystyka

Modliszki mają wydłużony tułów, dość małą, trójkątną, bardzo ruchliwą głowę, z cienkimi czółkami i szeroko rozstawionymi oczami. Posiadają dwie pary skrzydeł. Niektóre gatunki nie latają.

Modliszka – niezwykła waleczność modliszki stała się podstawą do powstania w XVII wieku w Chinach stylu walki modliszki.

Nazwa

Choć nazwa kojarzy nam się z krwiożerczością (tak bardzo utkwiły w naszej świadomości cechy modliszek), to w rzeczywistości modliszki nazwę swą zawdzięczają pozycji, która przypomina osobę ze złożonymi do modlitwy rękami. Nazwa mantodea utworzona została z dwóch greckich słów – μάντις (Sybilla) oznaczającego „proroka”, oraz εἶδος (eidos) oznaczającego „formę”, „typ” lub „rodzaj”. Nazwę tę stworzył w 1838 roku niemieckiego entomolog Hermann Burmeister.

Gatunki i rodzaje

Wyróżniamy obecnie ponad 2400 opisanych gatunków i ponad 430 rodzajów modliszek.

Kamuflaż modliszek jest dopracowany do perfekcji.

Kształty i ubarwienie – kamuflaż

Modliszki mają różnorodne kształty i ubarwienie, dzięki czemu często zlewają się z otoczeniem. Ciała niektórych przypominają korę i porastające ją mchy, inne wyglądają jak martwe liście lub gałązki. Pewien gatunek tak bardzo przypomina kwiaty, że nie tylko doskonale się maskuje, ale swoim wyglądem zwabia nieświadome niebezpieczeństwa owady.

Modliszki od czasów starożytnych przyciągały uwagę człowieka. Zawdzięczają to miedzy innymi niezwykłej budowie swoich odnóży. Ciało modliszki wyczekującej na korzystną do ataku, chwilę przypomina składającego ręce do modlitwy człowieka.

Śmiercionośne odnóża modliszek posiadają kolce przytrzymujące ofiarę.

Odnóża

Odnóża nie służą do chodzenia (są oczywiście wyjątki). Z ich pomocą modliszka chwyta zdobycz. Biegnące na całej długości odnóży kolce, służą do przytrzymywania ofiary, uniemożliwiając jej wyślizgnięcie.

Specyficzna budowa stawu łączącego tułów modliszki z odnóżami umożliwia wykonywanie bardzo szybkich ruchów właściwie we wszystkich kierunkach.

W XVII wieku powstał tzw. boks modliszki (chin.: 螳螂拳; pinyin: tánglángquán) – tradycyjny styl kung fu.

O waleczności i sercu do walki modliszek już pisaliśmy…:)

Oczy

Oczy modliszek są szeroko rozstawione. Zasięg wzroku do 20 metrów. Budowa oczu umożliwia precyzyjne widzenia z bliska oraz świetne widzenie stereoskopowe.

Polowanie

Pierwsza para odnóży przekształcona jest w narząd chwytny. Chwyt modliszki jest tak silny, że nawet tak duże i mocne owady a nawet żaby nie są w stanie wydostać się z jej uchwytu. Modliszki polują na inne owady, pająki czy nawet małe płazy lub ptaki. Siedzą nieruchomo pośród niskich roślin i czekając, aż ofiara zbliży się na odległość pozwalającą na jej chwycenie przez pierwszą parę odnóży. Złapaną ofiarę modliszki zjadają żywcem… poczynając od głowy.

Modliszka zjada swe ofiary poczynając do głowy. Potrafi zabić również małe ptaki.

Zjadanie partnera przez samicę

Pośród modliszek czasami dochodzi do kanibalizmu. Nie jest jednak prawdziwy popularny mit, wg którego każda kopulacja kończy się zjedzeniem samca przez samicę. Taka sytuacja ma miejsce 5 do 30% przypadków (nie ma pewności, gdyż wyniki badań różnią się w tm zakresie). Sytuacje takie występują najczęściej wówczas, kiedy w otoczeniu brakuje pożywienia, samiec podchodzi do samicy od przodu, a nie od tyłu, a sezon godowy zbliża się ku końcowi.

Modliszki w przyrodzie nie są w tym zakresie odosobnione – patrz anakonda, czy czarna wdowa.

Jak odróżnić samca od samicy?

Płeć modliszek poznaje się po ilości segmentów na odwłoku. Samiec posiada ich 8, samica zaś 6.

Gdybyście nie czytali właśnie artykułu o modliszkach, zapewne mielibyście trudność z odróżnieniem ich od liści.

Modliszka zwyczajna (Mantis religiosa)

Modliszka ta jest jedynym przedstawiciele modliszek w Europie Środkowej. Występuje również na południu Polski (Puszcza Sandomierska oraz zachodnia części Lasów Janowskich i Lasów Lipskich). Posiada zielone, żółtozielone lub jasnobrązowe ubarwienie. Samce są zazwyczaj mniejsze od samic.

Wymiary:

  • Samica: od 50 do 75 mm
  • Samiec: od 40 do 60 mm

Samice nie wykorzystują skrzydeł. W przypadku zagrożenia uciekają pieszo. Samce potrafią latać na krótkich dystansach.

Modliszka zwyczajna jest pod ścisłą ochroną.

Modliszka.

Modliszka ciekawostki. Czy wiesz, że:

  • Na świecie występuje ponad 2400 gatunków modliszek – wszystkie są drapieżne.
  • Larwy modliszki od chwili wyklucia są bardzo żarłoczne i wykazują skłonność do kanibalizmu.
  • Modliszka marnuje mnóstwo pokarmu. Zjada tylko niewielką część ciała ofiary, resztę porzuca.
  • Modliszki pożerają swe ofiary powoli, jakby je degustowały. Ofiary zjadane są żywcem…
  • Samice modliszek są bardziej agresywne od samców. To one zazwyczaj są kanibalami – zjadają inne modliszki.
  • Aby dokonać aktu prokreacji, samiec musi zachowa niezwykłą ostrożność. Samica w 30 przypadkach na 100 zjada swego partnera, poczynając konsumpcję jak zwykle od… głowy.
  • Modliszki charakteryzują się niezwykłą cierpliwością. Podczas polowania zastygają w całkowitym bezruchu i czekają, aż potencjalna ofiara znajdzie się w polu ataku.
  • W południowej Polsce występuje chroniona modliszka zwyczajna (Mantis religiosa).
Modliszka.

Polecamy

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom

Pokaż więcej

Podobne artykuły

13 komentarzy “Modliszka (Mantodea) – mantis”

  1. sądziłem że modliszki sa owadami egzotycznyni a tymczasem spotkałem jedną w Opolu na ulicy Doroszewskiego była przepiękna szkoda że nie zrobiłem zdjęcia

      1. Witam, wczoraj w nocy samiec modliszki zwyczajnej wpadł mi przez okno do pokoju. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdybym nie mieszkał w …… Białymstoku. Czy fakt wystąpienia tego owada na Podlasiu powinienem gdzieś zgłosić ?

      2. Witam, wczoraj w nocy samiec modliszki zwyczajnej wpadł mi przez okno do pokoju. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdybym nie mieszkał w …… Białymstoku. Czy fakt wystąpienia tego owada na Podlasiu powinienem gdzieś zgłosić ?

  2. Witam,
    Ja dziś rano spotkałam modliszkę w Warszawie. Dzielnica Wola.
    Czy powinnam gdzieś to zgłosić ? chyba dosyć nietypowe spotkać modliszkę w centrum dużego miasta ?? Chyba, że uciekła z czyjejś hodowli… Nie mam pojęcia czy samiec czy samica, mam zdjęcie. Cała zielona, wielkość na oko: ok. 10 cm. Piękna 🙂

    1. Modliszki w mieście to najczęściej owady hodowlane. Czasami zdarza się, że się wydostaną i uciekną, stąd możliwość ich zaobserwowania. Ostatnio modliszka została znaleziona w Warszawie przy centrum handlowym w pobliżu ronda Radosława. Modliszka była zielona i miała ok. 15 cm długości. Została przeniesiona do ogrodu zoologicznego.

  3. Obecnie można zaobserwować dość silną ekspansję modliszek w kierunku północnym, znana jest populacja na Mazurach, Puszczy Białowieskiej. Okaz znaleziony w Warszawie niekoniecznie musiał uciec z hodowli. Wygląda na to, że obecnie można ją spotkać we wschodniej części kraju oraz na południu.

    Kilka linków:
    Dane nie weryfikowane, wpisać może każdy, ale ogólny pogląd zasięgu widoczny:
    google.com/maps/d/viewer?mid=zXMXVgF1M5kI.k3vRTeNOeykw
    Modliszka z Białegostoku:
    radio.bialystok.pl/wiadomosci/index/id/127965
    a nawet z Olsztyna
    czachorowski.blox.pl/2014/08/Modliszka-w-Olsztynie-czyli-zaskakujace-skutki.html

    1. Modliszki są na Lubelszczyźnie. W zeszłym roku spotkaliśmy jedną w okolicach Tomaszowa Lub., a dziś znaleźliśmy jedną w zbiorniku kombajnu, kosząc pole żyta :D, w powiecie bialskim (Biała Podlaska), w okolicach przejścia granicznego Sławatycze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.