Ameryka PnAustraliaAzjaEuropaRośliny

Eukaliptusy (Eucalyptus).

Eukaliptusy (Eucalyptus).

Znak rozpoznawczy Australii, przysmak „niedźwiadków” koala. Rośnie w specyficznych formacjach leśnych, dając zwierzętom schronienie i pokarm, a ludziom – piękne widoki i…naturalne leki.

Klasyfikacja.

  • Rząd: mirtowce
  • Rodzina: mirtowate
  • Rodzaj: eukaliptus
Eucalyptus deglupta.

Występowanie.

Sklasyfikowano ponad 700 gatunków eukaliptusa, z czego większość rośnie w Australii, bardzo mały odsetek występuje na Nowej Gwinei i w Indonezji. Zasięg jednego gatunku – Eucalyptus deglupta – dociera do Filipin. Poza granicami Australii rośnie tylko 15 gatunków, a jedynie 9 w ogóle nie można spotkać na kontynencie australijskim.

Drzewo uprawiane jest powszechnie w klimacie tropikalnym i umiarkowanym w Ameryce, Europie, Afryce, w Basenie Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie, w Chinach oraz na subkontynencie indyjskim. Większość gatunków nie jest odporna na mróz.

Eukaliptusy.

Charakterystyka.

Dorosłe formy eukaliptusów mają postać niskich krzewów lub bardzo wysokich drzew.

Zróżnicowanie.

Niektóre wyglądają jak drewniany słup, bowiem korona stanowi tylko niewielką część drzewa. Inne okazy mogą rozgałęziać się już w niewielkiej odległości od gruntu. Istnieją również gatunki nieprzekraczające 10 m wysokości, których korona tworzona jest z liści obrastających tylko końcówki gałęzi.

Młotki…

W Australii Zachodniej rosną eukaliptusy opisywane jako „młotki” (mallet) lub marlock. Mallet charakteryzuje się małą i średnią wielkością, długim pniem, mocnym rozgałęzieniem i gęstą koroną. Kora ma satynowy połysk w kolorze białym, kremowym, szarym, miedzianym lub zielonym.

Przedstawicielami rosnącymi w taki sposób jest np. Eucalyptus gardneri, E. occidentalis i E. ornata. Terminem marlock określa się eukaliptusy pozbawione lignotubrów (nabrzmienie na granicy pędu i korzenia zbudowane głównie z tkanki drzewnej, która zawiera duże ilości materiałów zapasowych). Eukaliptusy te posiadają krótsze niż „młotki” pnie i niżej rozgałęzione. Dobrymi przykładami takich odmian jest Eucalyptus platypus, E. stoatei i E. vesiculosa.

Eukaliptusy.

Liście.

Praktycznie wszystkie eukaliptusy są wiecznie zielone, ale niektóre tropikalne gatunki tracą liście pod koniec pory suchej. Liście pokryte są nabłyszczającym olejkiem. Z tego powodu kolor liści wydaje się niejednolity, a one same wyglądają na nieco oklapnięte. Liście u dorosłych okazów mają lancetowaty kształt. Młode drzewa mają liście w kolorze niebiesko-zielonym i nie posiadają szypułek. Niektóre gatunki pozostawiają młodzieńczą postać liści nawet wtedy, gdy same są całkowicie dojrzałe.

Kwiaty i owoce eukaliptusa.

Kwiaty i owoce

Posiadają wiele puchatych pręcików w kolorze żółci, beżu, bieli, różu, a nawet czerwieni. Działki kielicha są połączone z płatkami tworząc w ten sposób okrywę. Zatem u kwiatów eukaliptusowych tradycyjne, piękne płatki nie występują, ale efektowne pręciki skutecznie ozdabiają kwiat. Owoce mają kształt stożka, a na czubkach posiadają komorę, która otwiera się i uwalnia żółto-brązowe nasiona mierzące ok. 1mm długości, pokryte woskowatą substancją.

Kora eukaliptusa – Eucalyptus cinerea.

Kora.

Wygląd kory uzależniony jest od wieku drzewa. Oceniając wiek, bierze się pod uwagę długość włókien, stopień pomarszczenia, grubość, kolor i twardość. Starsze okazy obrastają co roku nową korą, która zakrywa „starą”, powiększając w ten sposób średnicę pnia/łodyg. U niektórych gatunków warstwa kory co roku obumiera. Kora może być błyszcząca, matowa lub satynowa.

Istnieje 5 rodzajów kory:

  • Stringybark – długie włókna, gąbczasta struktura
  • Ironbark – szorstka, twarda, mocno pomarszczona. Z żywicy produkuje się ciemnoczerwony lub czarny miód o nazwie tupelo
  • Box – krótkie włókna, niektóre ulegają kafelkowaniu
  • Tesselated – kora podzielona na wiele „plastrów” – kafelków. Z łatwością odpada
  • Ribbon – kora odpadająca w postaci długich, cienkich pasemek („wstążek”, „loczków”, etc.)
Eukaliptusy.

Znaczenie dla zwierząt.

Olejek zawarty w liściach zawiera związki o silnym działaniu dezynfekującym, ale w dużych ilościach mogą być toksyczne. Kilka torbaczy, w szczególności koala są uodpornione na szkodliwe działanie tych związków i mogą zajadać się liśćmi eukaliptusa. Dzięki wydzielanemu olejkowi torbacze potrafią rozpoznać eukaliptusa po zapachu. Jest to jeden z najważniejszych kryteriów, jakim kieruje się koala podczas wyboru pożywienia.

Kwiaty eukaliptusa produkują duże ilości nektaru pitego przez wiele zapylających zwierząt, w tym owady, ptaki, nietoperze i niektóre torbacze. Chociaż wydaje się, że – ze względu na aktywne olejki – eukaliptusy nie padają ofiarą roślinożernych szkodników, prawda wygląda nieco inaczej. Jednym z głównych szkodliwych zwierząt jest miodożer zielony i mszyce. Wszędzie tam, gdzie pojawiają się eukaliptusy, pojawiają się również te dwa szkodniki.

Eukaliptusy tak jak inne drzewa stanowią także bezpośrednie zagrożenie.

Zagrożenia związane z występowaniem eukaliptusów.

Regeneracja po pożarach.

Olejek eukaliptusowy jest łatwopalny, a pożary lasów eukaliptusowych rozprzestrzeniają się błyskawicznie.

Drzewa są jednak dobrze dostosowane do tak krytycznych sytuacji, bowiem mają zdolność do regeneracji dzięki pędom znajdującym się głęboko pod korą lub dzięki lignotubrom.

Gałęzie.

Innym niebezpieczeństwem, zwłaszcza dla spacerujących ludzi, są spadające gałęzie. W Australii, w Parku Victoria turyści są ostrzegani przed tego typu sytuacjami. W niektórych rejonach Australii eukaliptusy zostały usunięte ze względu na liczne doniesienia o obrażeniach spowodowanych spadającymi gałęziami.

Mimo, iż wszystkie drzewa „zrzucają” gałęzie, drewno eukaliptusowe jest bardzo gęste i – co za tym idzie – ciężkie.

Eukaliptus.

Zastosowanie.

  • Koraprodukcja papieru
  • Olejekrozpuszczalnik przemysłowy, środek antyseptyczny, odświeżacz powietrza dodatek do słodyczy, kropli do nosa, pastylek na kaszel i past do zębów; aktywny składnik niektórych środków odstraszających komary
  • Nektarprodukcja wysokiej jakości miodu tupelo
  • Drewnoprodukcja instrumentów muzycznych, zwłaszcza didgeridoo – tradycyjny instrument dęty wykorzystywany przez australijskich Aborygenów
  • Z praktycznie każdej części eukaliptusa można wytworzyć naturalny barwnik – można uzyskiwać barwy od żółtego, przez pomarańcz, brąz, zieleń, czekoladę, po rudości i głęboką czerwień
Eukaliptusy.

Najwyższe drzewa świata.

Eukaliptusy są uznawane za jedne z najwyższych drzew na świecie. Najwyższym współcześnie rosnącym eukaliptusem jest drzewo o imieniu Centurion, mierzące 99,6 m. To eukaliptus królewski (Eucalyptus regnans) – patrz: Najwyższe gatunki drzew – TOP 10. Poza eukaliptusem królewskim jeszcze 6 innych gatunków eukaliptusów przekracza 80 metrów wysokości:

  • Eucalyptus obliqua
  • Eucalyptus delegatensis
  • Eucalyptus diversicolor
  • Eucalyptus nitens
  • Eucalyptus globulus
  • Eucalyptus viminalis
Centurion – eukaliptus królewski (Eucalyptus regnans). Najwyższy eukaliptus na świecie – 99,6 m – rośnie na Tasmanii. Jest jednym z najwyższych drzew świata.

Szczegółowe dane.

Eukaliptusy (Eucalyptus).

Wysokość drzew:

  • Małe: do 10 m
  • Średnie: 10 – 30 m
  • Wysokie: 30 – 60 m
  • Bardzo wysokie: ponad 60 m (maksymalnie do ok. 100 m)
  • Obwód pnia: do 7,5 m
  • Średnica: ok. 2 m
  • Żywotność: ok. 150 lat
Eukaliptusy Eucalyptus deglupta.

Eukaliptusy – ciekawostki.

  • Fazy rozwoju liści u eukaliptusów dzieli się na: kiełki, młode, pośrednie i dojrzałe.
  • Większość gatunków eukaliptusów nie wydaje kwiatów dopóki nie pojawią się liście, wyjątkami są Eucalyptus perriniana i Eucalyptus cinerea.
  • Eukaliptus przetwarza rocznie ok. 300 kg dwutlenku węgla.
  • Płonący eukaliptus może eksplodować.
  • Większość gatunków nie znosi mrozu lub jest w stanie przetrwać maksymalnie -5oC. Najtrwalsze są pod tym względem drzewa z gatunku Eucalyptus pauciflora – jest w stanie przeżyć w temperaturze poniżej -20oC.
  • W ciepłe dni lasy eukaliptusowe owiane są mgłą wywołaną przez lotne związki organiczne – terpenoidy. Australijskie pasmo górskie – Góry Błękitne – nosi swą nazwę właśnie od tej mgły.
Eukaliptus.

Polecamy.

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom

Pokaż więcej

Podobne artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.