29 03 2017


Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)

Autor:

|

11 kwietnia 2015

|

Edytowany: 24 lutego 2017

|

5 komentarzy

|

Kategoria: Ameryka Pn / Kotowate / Ssaki / Zwierzęta

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)

Ten dostojny drapieżnik z zimnej Kanady, mimo bardzo dobrze rozwiniętych umiejętności łowieckich, nie potrafiłby przetrwać bez swej najważniejszej zdobyczy – zająca amerykańskiego. Niczym Wilk i Zając z rosyjskiej (radzieckiej) bajki, zając i ryś walczą ze sobą i kopią pod sobą dołki. Ta pełna rywalizacji relacja jest jednak podstawą istnienia obu gatunków. Wydaje się wręcz, że ryś jest specjalistą od zabijania tych zajęczaków, natomiast zając stał się biegły w umykaniu rysiowi.

Odwiedźmy na chwilę mroźne i odległe rejony Ziemi, na których ryś jest z pewnością jednym z najważniejszych strażników dzikiej przyrody.

Dla przypomnienia – polecamy obszerny artykuł na temat „naszego” rysia euroazjatyckiego.

Klasyfikacja

  • Gromada: ssaki
  • Rząd: drapieżne
  • Rodzina: kotowate
  • Rodzaj: Lynx
  • Gatunek: ryś kanadyjski
  • Podgatunki:
    • Lynx canadensis canadensis
    • Lynx canadensis mollipilosus
    • ryś nowofundlandzki (Lynx canadensis subsolanus)większy od podgatunków kontynentalnych, może polować na młode karibu.
Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Występowanie i siedliska

Ten endemiczny gatunek Ameryki Północnej występuje głównie w Kanadzie i na Alasce, na granicy terenów zadrzewionych. Spotykamy go również na zachodzie stanu Montana oraz w części Idaho i Waszyngtonu. Małe populacje żyją w Nowej Anglii i Utah, być może także w Oregonie, Wyoming i Kolorado.

Populacja rysia kanadyjskiego nakłada się na tereny występowania jego ulubionej ofiary – zająca amerykańskiego (Lepus americanus). Na swe terytoria wybiera zatem gęste lasy borealne (tajga), a także tereny skaliste i otwarte formacje leśne.

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) w swojej zimowej szacie.

Charakterystyka

Wygląd

Budową i kształtem ciała przypomina bardzo rysia euroazjatyckiego (Lynx lynx), choć jest od niego mniejszy. Zimą pokrywa go bardzo gęste, srebrzystobrązowe futro z czarnymi akcentami. Latem płaszcz nasyca się odcieniami czerwieni i brązu. Po bokach żuchwy widoczne są charakterystyczne baki, które zimą formują się w kryzę otulającą szyję (ryś nosi wówczas szalik :)). Na czubkach uszu zaś wyrastają czarne kępki długiej sierści (tzw. „pędzelki”).

Krępa sylwetka wsparta jest na długich kończynach, zakończonych szerokimi łapami pełniącymi rolę rakiet śnieżnych (zapobiegają utonięciu w głębokim śniegu). Przednie kończyny są nieco krótsze od tylnych, dlatego kot ten wydaje się czasem zgarbiony, skulony.

Wielkość

Ryś kanadyjski osiąga 76-106 cm długości, 48-56 cm wysokości w kłębie i wagę 5-17 kg. Samce są większe od samic. Pod względem wielkości, gatunek ten nieco przewyższa przeciętnego rysia rudego (Lynx rufus), z którym współdzieli niektóre tereny łowieckie.

Podobnie do pozostałych gatunków rysia, u kanadyjskiego łowcy rośnie 28 zębów, w tym 4 kły, których zadaniem jest unieruchomienie ofiary. Tylne zęby natomiast kroją mięso na mniejsze kawałki. Pomiędzy kłami a pozostałymi zębami widoczna jest duża diastema (przerwa między zębami). Dzięki niej kły zwierzęcia mogą zatapiać się bardzo głęboko w ciało ofiary.

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) – charakterystyczne dłuższe tylne nogi.

Dieta

Nieodłącznym elementem diety tego drapieżnika jest już wspomniany zając amerykański. Zaobserwowano, że populacje tych obu gatunków uzależnione są od siebie nawzajem. Kiedy bowiem liczba zajęcy jest niska w danym sezonie, śmiertelność młodych i dorosłych rysiów kanadyjskich jest wysoka. Jeżeli jednak w danym roku nie brakuje zajęcy amerykańskich, również liczebność rysi zwiększa się. Poza zającami, drapieżca poluje również na ptaki, ryby i jeleniowate. Czyni to głównie latem.

Techniki łowieckie

W trakcie polowania najważniejszymi zmysłami są wzrok i słuch. Kot uważnie obserwuje otoczenie, a gdy spotka potencjalną zdobycz, zasadza się na nią lub śledzi ją (w zależności od ukształtowania terenu). Kiedy uzna, że nadszedł właściwy moment, rzuca się na zwierzynę. Zdarza mu się również spożywać padlinę, jeśli ma taką okazję.

Nie ma zbyt dobrej kondycji – jest szybkim biegaczem na krótkich dystansach, ale po pokonaniu w ten sposób kilkudziesięciu metrów „wysiada”. Jeżeli więc ryś nie pochwyci swej ofiary w ciągu pierwszych kilku sekund od ataku, rezygnuje z pościgu (brak kondycji, to typowa cecha wszystkich kotów).

Poluje głównie nocą, ale czasem spotykany jest za dnia. Preferuje samotne łowy, ale samice mogą robić to w towarzystwie młodych, które pełnią rolę pomocników. Jeden z członków takiej grupy zmusza ofiarę do opuszczenia kryjówki, reszta czyha niedaleko, aby szybko schwytać uciekiniera.

Kiedy uda mu się upolować dużą zdobyć, zakopuje ją pod stertą liści, robiąc w ten sposób swoistego rodzaju zapasy.

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Tak, to ryś kanadyjski (Lynx canadensis), nie kot domowy :)

Usposobienie

Poza samicami opiekującymi się młodymi, ryś kanadyjski to typowy samotnik, w dodatku terytorialny. Areał jednego samca może obejmować terytorium jednej lub więcej samic i ich młodych. W zależności od danego osobnika, wielkość terytorium wynosi 15-50 km2. Wielkości te jednak mogą osiągać ekstremalne granice od 3  do 780 km2. Terytoria powiększają, kiedy zaczyna brakować pożywienia i rysie wędrują w jego poszukiwaniu.

Poza sezonem godowym, który ma miejsce zimą, dorosłe rysie obu płci starają się siebie unikać. Granice terytorium zaznaczają swym zapachem, głównie kałem i moczem.

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Młody ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Rozmnażanie

Sezon godowy trwa miesiąc, między marcem i kwietniem, w zależności od lokalnych warunków klimatycznych. W tym czasie samica wchodzi w okres rui tylko raz. Jej płodność trwa 3-5 dni, więc próbuje ona przyciągnąć partnera śladami zapachowymi w miejscach, w których również on pozostawił znaki swej obecności. Samica dodatkowo może nawoływać samca.

Samica kopuluje tylko z jednym samcem w sezonie, samiec natomiast może zapłodnić kilka partnerek.

Ciąża trwa ok. 64 dni, młode rodzą się więc w maju lub czerwcu. Przed porodem samica przygotowuje legowisko w gęstych zaroślach lub rumowisku. W jednym miocie znajduje się od 1 do 4 kociąt. Kiedy w danym sezonie pożywienia jest pod dostatkiem, kocięta są duże, dorodne.

W sytuacji, gdy pokarmu jest zbyt mało, śmiertelność małych rysiów kanadyjskich dochodzić może nawet do 95%. Jeśli więc pokarm, głównie zające amerykańskie, nie zapewni odpowiedniego wyżywienia w danym sezonie rozrodczym, samica nie dopuszcza do zapłodnienia (rysie jak widać przejawiają większy rozsądek niż wielu ludzi).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Mama z młodym rysiem kanadyjskim (Lynx canadensis).

Młode

Nowo narodzone kocięta ważą 175-235 g i pokryte są szarawym puchem z dodatkowymi czarnymi oznaczeniami. Przez pierwsze 2 tygodnie są ślepe i całkowicie bezbronne. Kiedy oczy otwierają się, mają jasnoniebieski odcień. Z czasem kolor tęczówki przechodzi w jasny brąz.

Kocięta piją mleko matko przez ok. 12 tygodni. Potem samica przynosi pożywienie do legowiska. Pozwala młodym bawić się jedzeniem – dzięki temu kotki doskonalą swe umiejętności łowieckie.

Młode rysie pierwszy raz wychodzą z ukrycia po ok. 5 tygodniach, ale polować zaczynają dopiero po 7-9 miesiącach. Matkę opuszczają w ok. 10 miesiącu życia. W tym czasie samice z reguły mogą się już rozmnażać, ale po raz pierwszy zachodzą w ciążę w następnym roku. Samce natomiast są zdolne do rozrodu dopiero po 2-3 latach od urodzenia.

Rysie osiągają pełne wymiary w ok. 2 roku życia.

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Szczegółowe dane

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)

  • Długość ciała: 76-106 cm
  • Długość ogona: 5-12 cm
  • Wysokość w kłębie: 48-56 cm
  • Waga: 5-17 kg
  • Długość życia: do 14 lat w niewoli, na wolności o wiele krótsza
Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski ciekawostki

  • Zając amerykański stanowi zwykle 60-90% diety rysia kanadyjskiego.
  • Każdego dnia ryś kanadyjski pokonuje 2,5-5 km w poszukiwaniu pożywienia.
  • Ryś kanadyjski zabija średnio 1 zająca amerykańskiego co 2-3 dni.
  • Ryś kanadyjski nie oddala się zazwyczaj dalej niż na 100 metrów od granicy lasu.
  • Rysie kanadyjskie nie stronią od wody. Ich zdolności pływackie zostały potwierdzone nagraniem, na którym, ryś kanadyjski przepływa dystans 2 mil (3,22 km) w poprzek rzeki Jukon.
Ryś kanadyjski (Lynx canadensis).

Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) i jego „rakiety śnieżne”.

Polecamy

____________________

Zwierzaki się ucieszą jeśli je polubisz



DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Afrykański kot złocisty – brat lamparta
Jeżozwierze (Hystricidae)
Małpożer (Pithecophaga jefferyi)
Sarna europejska (Capreolus capreolus).
Wielbłąd dwugarbny, dromader i birtugan
Park Narodowy Serengeti
Pyrotherium – „ognista bestia”
Kot bengalski
Sójka zwyczajna – „leśny krzykacz”
Amstaf, Amstaff
Kobuz, sokół leśny, sokolik drzewiec.
Okapi – afrykański jednorożec
Zebra – koń w paski?
Koliber – najmniejszy ptak świata.
Największe psy – TOP 10
Kuropatwa zwyczajna (Perdix perdix)
Królestwo zwierząt – Ryby
Rekin ludojad – żarłacz biały
Dunkleosteus – prehistoryczny król oceanów
Mitologiczne lwy – Chimera
Archeopteryks – najstarszy ptak świata

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(5) Komentarze

  1. janbar22
    25 lutego 2016 at 15:00

    Zając amerykański nie jest gryzoniem – w tekście znajduje się błędna informacja.

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      25 lutego 2016 at 15:31

      Dziś rzeczywiście zające zaliczane są do rzędu zajęczaków, choć wcześnie były zaliczane do rzędu gryzoni. Według obecnego stanu stan wiedzy, rozdziela się te dwa rzędy. Wyjaśniliśmy tę kwestię w artykule – Zające.

  2. Likaon
    9 marca 2017 at 13:00

    Kiedyś powszechne było przekonanie że koty nie znoszą wody, zaś lubią pić mleko. Ostatnio dowiaduję się, że spora część kotowatych toleruje wodę i nieźle pływa, zaś mleka, jak twierdzi prezes, nie pijają. 😀

    • Witold
      9 marca 2017 at 13:21

      Twierdzeniom prezesa to bym za bardzo nie ufał, bo on jak się nie pomyli to prawdy nie powie ;), ale rzeczywiście tygrysy, rysie, koty błotne czy koty norweskie dobrze pływają i nie stronią od wody. Powszechne twierdzenie, że psy świetnie pływają z kolei także nie do końca jest prawdziwe, bo są rasy, które wodę uwielbiają – jak np. wszystkie retrivery, a są i takie, które od niej stronią – np. komondor, który z powodu swojej sierści by się utopił, kiedy nasiąknęłaby wodą, więc raczej omija ją wielkim łukiem 🙂

  3. Spencer lynx
    10 marca 2017 at 21:22

    Najbardziej „wodolubnym” kotem świata jest chyba azjatycki Taraj (Prionailurus viverrinus) zamieszkujący lasy namorzynowe.Jego łapy posiadają coś w rodzaju błon pławnych-to bardzo daleko posunięte przystosowanie do pływania.Z kolei Jaguarundi z Ameryki.Pd. budową ciała bardziej przypomina wydrę niż kota;on także poluje w wodzie.
    Generalnie prawie wszystkie kotowate tolerują środowisko podmokłe i jeśli trzeba polują w nim.Felis domestica/catus to wyjątek nie potwierdzający reguły.Chociaż np.koty rasy VAN lubią pływać choć są długowłose…
    Mogłoby to świadczyć że koci wodowstręt ma raczej podloże genetyczne a nie fizjologiczne.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl