01 06 2017


Guziec (Phacochoerus africanus)

Autor:

|

30 lipca 2013

|

Edytowany: 2 kwietnia 2016

|

10 komentarzy

|

Kategoria: Afryka / Ssaki / Zwierzęta

Guziec (Phacochoerus africanus)

Guziec (Phacochoerus africanus)

Zwierzę wątpliwej urody, ale niewątpliwej charyzmy. Niezbyt powabny, ale wytrzymały i odporny na nieprzyjazne warunki środowiskowe. Kultowa już „świnia z Afryki” nie musi się podobać, ale można ją polubić choćby ze względu na wizerunek, jaki zyskała dzięki filmowi animowanemu pt.: „Król Lew”.

Klasyfikacja

  • Gromada: ssaki
  • Rząd: parzystokopytne
  • Rodzina: świniowate
  • Rodzaj: Phacochoerus
  • Gatunek: guziec

Sklasyfikowano 4 podgatunki guźca:

  • P. a. sundevallii – Namibia, RPA, Botswana, Zimbabwe
  • P. a. aeliani – Dżibuti, Erytrea, Etiopia, Somalia
  • P. a. africanus – Demokratyczna Republika Konga, Burkina Faso, Czad, Ghana, Gwinea Bissau, Mauretania, Nigeria, Senegal, Sudan, Wybrzeże Kości Słoniowej
  • P. a. massaicus – Kenia, Tanzania 

Guziec (Phacochoerus africanus).

Występowanie

Zamieszkuje wyłącznie kontynent afrykański, przystosował się do życia na sawannach, łąkach i w lasach, co odróżnia go od innych świniowatych. Przebywa w wielu krajach Afryki, każdy podgatunek zamieszkuje inny obszar.

Charakterystyka

Kły

Guziec to bardzo masywne zwierzę o potężnej głowie i okazałych kłach. Kły szczęki dolnej są znacznie krótsze od osadzonych na szczęce górnej. Ostrzą się o siebie, kiedy guziec otwiera i zamyka pysk, dzięki temu jego dolne kły są stale w gotowości do odparcia ataku.

Górna para często zakrzywia się w kształt okręgu, jednak w przekroju poprzecznym mają kształt prostokąta. Względem korzeni, górne kły mogą zakrzywiać się pod kątem 90o. Służą do kopania w ziemi w poszukiwaniu larw i owadów, do walki o samicę lub do obrony przed drapieżcą.

Dolna para kłów może bardzo poważnie zranić przeciwnika, dlatego lepiej nie prowokować tego zwierzęcia. Budową i funkcją bardzo przypomina ciosy słonia i nierzadko okazuje się łakomym kąskiem dla myśliwych i kłusowników, którzy mogą dobrze zarobić na pomniejszonej wersji kości słoniowej.

Guziec (Phacochoerus africanus).

Wygląd

Sama głowa jest mocna, nieco spłaszczona z tyłu. Kark porośnięty jest długą, ale niezbyt gęstą grzywą, która kończy się dopiero w połowie grzbietu. Całe ciało pokrywają rzadkie włosy w kolorze czerni lub brązu. Ogon jest długi, zakończony kępką sierści

Guziec nie magazynuje podskórnej tkanki tłuszczowej, a sierść na ciele jest bardzo rzadka, co pozwala mu przetrwać w wysokich temperaturach. Wzrok nie jest zbyt dobry, oczy ulokowane są wysoko na pysku, tuż przy uszach. Poniżej oczu, po bokach pyska, wyrastają dwie duże guzowate „brodawki”, a dokładniej – chrząstki brodawki wyglądające jak guzy, których zadaniem jest wzmocnienie wytrzymałości na ataki innych zwierząt.

Guziec posiada 34 zęby wyrastające w młodym wieku, ale większość z nich wypada po osiągnięciu dojrzałości.

Dorosłe osobniki, poza imponującymi kłami, posiadają zatem tylko 2 pary górnych siekaczy i niebywale rozbudowane zęby trzonowe. Kończyny są stosunkowo długie i smukłe a tułów – muskularny.

Samice są nieco mniejsze i lżejsze od samców, nie posiadają też dużych kłów.

Stado guźców (Phacochoerus africanus).

Tryb życia

Guziec prowadzi raczej dzienny tryb życia, chyba, że czuje się zagrożony lub niepokojony (z reguły ze strony człowieka), wtedy przestawia się na aktywność nocną. Standardowo jednak noce spędza w norze. Nie jest zwierzęciem terytorialnym, ale pilnuje swojego legowiska.

Dieta i żerowanie

Guziec to wszystkożerca, którego dieta opiera się w głównej mierze na trawach, korzeniach, owocach, korze drzew, grzybach, owadach, jajach, padlinie, czasem jednak zdarza mu się pożreć małego ssaka, ptaka czy gada. Dieta guźca jest raczej uzależniona od pory roku: podczas wilgotnych miesięcy preferuje krótkie, wieloletnie trawy, natomiast w porze suchej wybiera przeważnie bulwy, kłącza i korzenie.

Do wykopywania podziemnych przysmaków wykorzystuje nie tylko kły, ale również cały pysk i mocne kopyta. Podczas jedzenia często „klęczy” na przednich kończynach i porusza się na nadgarstkach. Nie trzeba się jednak martwić o uszkodzenia skóry, bowiem, miejsca te są zabezpieczone twardym, zrogowaciałym naskórkiem.

Guziec (Phacochoerus africanus) – matka z młodymi.

Usposobienie

Nory i błoto

Mimo, iż może kopać własne nory, częściej zajmuje nory wykopane i opuszczone przez inne zwierzęta, np. przez mrównika. Siedząc w niej, głowę ma skierowaną do wejścia na wypadek, gdyby musiał szybko odeprzeć atak, albo zaatakować prowokującego przeciwnika. Często tarza się w błocie, aby obniżyć temperaturę ciała lub wprost przeciwnie – ogrzać się w czasie zimnych nocy. Ponadto, chłodne błoto osadzone na ciele skutecznie ogranicza wpływ zabójczego promieniowania słonecznego i utrudnia dostęp krwiożerczym owadom.

Godny przeciwnik dla lwa

Guziec potrafi być godnym przeciwnikiem w walce, ale jego obrona przeważnie opiera się na ucieczce (potrafi szybko biegać). Najagresywniejszy staje się w okresie godów, kiedy chce zdobyć samicę i musi konkurować z innymi samcami.

Największym zagrożeniem są dla niego lwy, lamparty, hieny, krokodyle i ludzie. Jeśli gepard jest uparty, również upoluje guźca, jednak z jego strony ofiarami najczęściej padają warchlaki. Kiedy matka wyczuje, że jej potomstwo jest zagrożone, staje się równie agresywna, jak samce w czasie godów. Rany zadane przez guźca bywają groźne, wręcz – śmiertelne. Mocno pokiereszowany lew, po walce z guźcem, umiera z wykrwawienia.

Lampart szykujący się do ataku na guźce.

Ulubione miejsca

Guźca najłatwiej spotkać w miejscach bogatych w zbiorniki wodne i błotniste tereny, dzięki którym może się napoić i ochłodzić podczas kąpieli. Za miejsce zamieszkania wybiera z reguły otwarte, trawiaste równiny, ale znaleziono również nory przy granicy z Saharą.

Guźce – zwierzęta społeczne

Należy do zwierząt społecznych – żyje w małych grupach rodzinnych złożonych z kilku samic, ich młodych i jednego samca odpowiedzialnego za ochronę grupy i przedłużanie gatunku. Samice pozostają częściej w macierzystych grupach, podczas gdy samce opuszczają je, aby tworzyć niezależne stado. Niedojrzałe osobniki płci męskiej łączą się w grupy kawalerskie, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo ataku ze strony drapieżnika. Przebywanie w takim stadzie trwa do momentu osiągnięcia dojrzałości płciowej. Wraz z osiągnięciem dorosłości samiec potrafi wyczuć sygnały zapachowe samic w okresie rui. Ślady zapachowe częściej zostawiają samce niż samice, umieszczając je na terenach żerowania i przy wodopojach. Ma to na celu dwie rzeczy: przyciągnięcie partnerki/partnera i zaznaczenie swej pozycji/dominacji.

Polowanie lamparta na guźca.

Rozród

Ruja zaczyna się pod koniec pory deszczowej lub na początku pory suchej, a porody odbywają się na początku następnego sezonu deszczowego. Samce kopulują z kilkoma samicami. Czasem samiec zatrzymuje przy sobie kilka partnerek i broni ich przed innymi zalotnikami. Zdarza się również, że samce szukają samic i walczą o nie. Knur czeka na samicę przy jej norze. Kiedy locha opuszcza legowisko, samiec stara się udowodnić swą dominację. Guźce mogą być monogamistami lub poligamistami.

Guźce (Phacochoerus africanus).

Ciąża

Ciąża trwa ok. 6 miesięcy. Gdy samica jest bliska porodu, opuszcza grupę i szuka legowiska z dala od innych guźców. Na świat, w jednym miocie, przychodzi od 2 do 8 młodych (średnio 2-4). Potomstwo pozostaje w norze przez pierwsze tygodnie, aby matka mogła się nimi w spokoju opiekować. Kilkukrotnie zaobserwowano, że prosięta nie są karmione wyłącznie przez matkę, ale również przez samice z grupy, zwłaszcza przez te, które straciły swoje potomstwo. Po 2-3 tygodniach młode zapoznają się z terenem i pokarmem innym niż mleko matki. Dieta oparta w większości na mleku trwa jednak przez około pół roku. Młode bardzo szybko osiągają „mobilność”, co pozwala im na przebywanie blisko matki, która zdoła je ochronić przez napastnikiem.

Guziec (Phacochoerus africanus) – czaszka.

Szczegółowe dane i wymiary

Guziec (Phacochoerus africanus)

  • Długość: 0,9 – 1,5 m
  • Wysokość w kłębie: 63,5 – 85 cm
  • Masa: 45 – 75 kg (samice), 60 – 150 kg (samce)
  • Długość górnych kłów samca: do 30 cm (średnio 25,5 cm)
  • Długość życia: ok. 15 lat

Guziec (Phacochoerus africanus).

Guziecciekawostki

  • Guziec to jedyny gatunek świniowatych, który przystosował się do życia na sawannach.
  • Kły guźca rosną przez całe życie.
  • Kły wykorzystywane są w branży turystycznej we wschodniej i południowej Afryce. Są dobrym materiałem rzeźbiarskim.
  • Wiele razy zaobserwowano, że guziec żyje w ciekawych relacjach z innymi gatunkami, np. pozwala manguście pręgowanej (Mungos mungo), aby ta oczyszczała jego ciało z pasożytów, zwłaszcza z kleszczy. Tę samą rolę spełniają niektóre ptaki, np. bąkojady (Buphagidae), które siadają na grzbiecie podróżującego guźca i „wydziobują” z jego sierści namolne insekty.
  • Guziec potrafi rozwinąć prędkość dochodzącą do 45 km/h – przechodzi ze spokojnego chodu w bieg, podnosi wtedy ogon do pozycji pionowej.
  • Jest bardzo wytrzymały na deficyt wody – potrafi przejść długie dystanse nie pijąc przez kilka miesięcy w porze suchej.
  • Guziec stał się ulubieńcem wielu ludzi na całym świecie dzięki filmowi animowanemu z lat ’90-tych XX wieku (1994 r.) pt.: „Król Lew”, wyprodukowanemu przez studio Walta Disney’a. W polskiej komedii z 2001 roku o przyrodniczym tytule: „Poranek kojota”, również pojawia się wątek dotyczący guźca określonego mianem „świni z Afryki”.

Guziec (Phacochoerus africanus).

Polecamy:

____________________

Pomóż tworzyć DinoAnimals - wpłać 1 PLN




DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Flamingi – różowi mieszkańcy jezior
Konik polski, konik biłgorajski
Buldog angielski
Płetwal błękitny – król oceanów
Fororak (Phorusrhacos) – przerażający ptak
Pytony (Pythonidae) – fascynujące dusiciele
Ryby rozdymkowate, kolcobrzuchowate, najeżkowate
Dziki indyk (Meleagris gallopavo)
Konie i kucyki
Kruk zwyczajny (Corvus corax)
Tygrys sumatrzański (Panthera tigris sumatrae)
Iguana – legwan zielony i szlachetny
Żuraw – dostojny ptak
Waran wielki (Varanus giganteus) – największa jaszczurka Australii
Koliber – najmniejszy ptak świata.
Landseer – kochający olbrzym
Żaby – 340 gatunków płazów
Komondor – pies pasterski
Wrona siwa (Corvus cornix)
Korat – intrygujący kot
Inteligencja kotów

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(10) Komentarze

  1. norbert
    5 lipca 2015 at 14:09

    a czemu w tytule niema guziec afrykański napastnik

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      5 lipca 2015 at 14:29

      Norbert, nie mamy osoby, która wymyślałaby nam takie fajne tytuły, dlatego tytuły są zwyczajne i proste.

  2. FIRERODAN
    5 lipca 2015 at 15:03

    Chwileczkę… A dlaczego ta świnia ma kły?

    • Rafał
      5 lipca 2015 at 16:36

      Dzik też ma przecież kły.

  3. Mr.White
    2 kwietnia 2016 at 12:43

    Fajny artykuł 😉 a jeśli chodzi o długość życia guźca ?

  4. Chomik
    24 kwietnia 2016 at 16:24

    Super stronka. Pomogła mi w zadaniu domowym <3

  5. Spencer lynx
    2 kwietnia 2017 at 02:34

    W Warszawie guziec ma swoją własną ulicę.Niewielki,ślepy zaułek w południowej części dzielnicy Ursynów-Natolin nosi dumną nazwę „ULICA GUŹCA” a to na pamiątkę dramatyczno-romantycznych wydarzeń jakie miały miejsce w pobliskim Lesie Kabackim wiosną 1996 roku.Niedaleko na terenie ogrodu botanicznego w Powsinie istniała wówczas wydzielona placówka gdzie zwierzęta z warszawskiego ZOO odbywały kwarantannę.Rzeczony guziec miał ją odsiedzieć przed odlotem do zoologu w San Diego (USA) ale korzystając z nieuwagi personelu prysnął do pobliskiego lasu.Zorganizowana obława nie dała rezultatu ale na pobliskich polach z karoflami zaczęto widywać dziwne ślady niepodobne do dziczych-fachowcy orzekli że to guziec…Znaleźli się świadkowie którzy mieli spotkać na terenie rez.”Las Kabacki” dziwną „rogatą świnię”.Sprawą zainteresowały się media (Gazeta Wyborcza,Radio Zet,Trójka itp) na bierząco relacjonując kolejne próby schwytania zwierzaka.Warszawiacy tłumnie odwiedzali Las Kabacki co ułatwiało otwarte niedawno metro (koncowa stacja wtedy w szczerym polu obok lasu) i polowali z aparatami na świnię z Afryki-pamiętam sam takich nie raz spotykałem.Niczego nie znaleziono ale guziec zyskał taką sławę jak potwór z Loch Ness.Spekulowano nad możliwością skrzyżowania z rodzimymi dzikami czy przeżycia zimy w naszym klimacie.O sprawie zaczęto pisać za granicą (Niemcy,Wlk.Brytania a nawet USA)-wtedy nasz kraj kojarzył się gł. z biedą i aferami politycznymi więc guziec stał się polskim ambasadorem normalności…Tymczasem upływały miesiące a nadzieje na złapanie zwierza malały.Ostatni,mało wiarygodny ślad pochodził z lasów za Konstancinem-ktoś widział go wieczorem przy drodze.Potem już nic.Ostatecznie zima położyła kres poszukiwaniom-nie było szans by guziec ją przetrwał.Niemniej ciała nigdy nie odnaleziono a legenda żyła jeszcze bardzo długo.7 lat później upamiętniono ją w nazwie ulicy,ku pamięci potomnym.
    ps.o ile wiem to rogate wyrostki na łbie guźca służą nie tyle obronie co podparciu a. naciągowi potężnych mięśni żuchwy ułatwiając rycie w spieczonej glebie.

    • Oliwia
      2 kwietnia 2017 at 10:56

      Kurcze, fajnie się czyta tę historię na temat guźca, nawet nie byłam świadoma że taka rzecz miała miejsce. Kiedy to jednak opisałeś, miałam pierwotnie wrażenie jakby czytała historię z okresu międzywojennego, a tu okazało się, że to czasy całkiem współczesne, no prawie – dla niektórych czytelników to zapewne już prehistoria 🙂 W końcu wtedy nie było jeszcze (prawie) Internetu 🙂

  6. bullterier
    13 maja 2017 at 12:29

    Guziec taka świnia z afryki

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl