AfrykaAmeryka PnGryzonieSsakiZwierzęta

Jeżozwierze (Hystricidae)

Jeżozwierze, jeżozwierzowate (Hystricidae)

„Jeżozwierz to taki duży jeż

Grucha – gangster z komedii „Chłopaki nie płaczą” stwierdził, że jeżozwierz to „taki duży jeż”. Oba gatunki nie są jednak ze sobą spokrewnione, a jeżozwierz z pewnością w Polsce nie występuje, co bardzo obrazowo wytłumaczył swemu koledze drugi gangster z Pomorza – Fred.

Systematyka

  • Gromada: ssaki
  • Podgromada: ssaki żyworodne
  • Rząd: gryzonie
  • Rodzina: jeżozwierze
Urson (Erethizon dorsatum) – „nadrzewny jeżozwierz”.

W rodzinie jeżozwierzy zawarto 3 rodzaje:

  • Hystrix – obejmuje gatunki występujące w Afryce, Azji i Europie
  • Trichys – jedyny żyjący przedstawiciel to skąpolec malajski (Trichys fasciculata)
  • Atherurus – obejmujący gatunki występujące w Afryce i Azji

Do rodzaju Hystrix należą:

  • Hystrix javanica
  • Hystrix pumila
  • Jeżozwierz afrykański (Hystrix cristata)
  • Jeżozwierz grubokolcy (Hystrix crassispinis)
  • Jeżozwierz grzebieniasty (Hystrix africaeaustralis)
  • Jeżozwierz indyjski (Hystrix indica)
  • Jeżozwierz malajski (Hystrix brachyura)
  • Jeżozwierz sumatrzański (Hystrix sumatrae)

Do rodzaju Atherurus należą:

  • Jeżatka afrykańska (Atherurus africanus)
  • Jeżatka długoogonowa (Atherurus macrourus)
Z jeżozwierzem afrykańskim nawet lampart nie da sobie rady…

Występowanie

Jeżozwierze zamieszkują tropikalne i umiarkowane strefy Europy Południowej, Azji, Afryki oraz obu Ameryk. Żyją w lasach, na wzgórzach, na pustyniach, na sawannach. Niektóre gatunki żyją na drzewach, jednak większość toczy swój żywot pośród skał, na terenach do 3700 m.n.p.m.

Charakterystyka

Wygląd

Jeżozwierz to chodząca twierdza, otoczona z każdej strony kolcami. Ich długość i kolor jest zależny od gatunku i wieku danego osobnika. Są to zmodyfikowane na przestrzeni tysięcy lat włosy pokryte grubymi płytkami keratynowymi, osadzone w mięśniach. U większości gatunków kolce ułożone są w pęki (klastry), natomiast u ursonowatych – nadrzewnych jeżozwierzy (Erethizontidae) pojedyncze kolce przeplatają się z miękkim włosiem.

Kiedy zwierzę jest spokojne, kolce leżą, natomiast w przypadku kontaktu z nimi w sytuacji zagrożenia lub zaskoczenia stawia je w pion, a zwierzę biegnie na wroga lub okręca się wokół własnej osi. Jego kolców boją się nawet najwięksi drapieżnicy Afryki: lew (Pantera leo) i hiena. W przypadku straty kolca, na jego miejsce odrasta nowy. Kolce służą również jako kamuflaż pośród traw i zarośli.

Jeżozwierz jest raczej ciemno ubarwiony z akcentami jasnymi (kolce są często dwukolorowe). Przednia część ciała i pyszczek są ciemnobrązowe, ciemnoszare lub czarne. Im bliżej ogona, tym dłuższe i jaśniejsze kolce. Niezmiernie rzadko zdarza się biały osobnik. Łapy są krótkie, ale mocno owłosione. Oczy małe, ciemne. Niektóre gatunki (np. jeżozwierz północnoamerykański – urson) bardziej przypominają bobra (Castor). Razem z nim i z kapibarą (Hydrochoerus hydrochaeris) jeżozwierz tworzy trio największych żyjących gryzoni (największa jest kapibara).

Kolce jeżozwierza, to broń okrutna…

Dieta i tryb życia

Jeżozwierz to typowy roślinożerca: zjada liście, gałązki, rośliny takie jak tulejnik czy koniczyna. Zimą straty substancji odżywczych rekompensuje sobie spożywaniem kory drzew. Ursony wspinają się na drzewa w poszukiwaniu pokarmu, natomiast jeżozwierz afrykański (Hystrix cristata) w ogóle nie wspina się – szuka jedzenia na ziemi.

Zwierzęta te prowadzą raczej nocny tryb życia, ale czasem żerują za dnia. W Kenii jeżozwierze uznawane są za szkodniki i stały się przysmakiem tubylców.

Samica wydaje jeden miot rocznie. Na świat przychodzi od 1 do 4 młodych.

Rozmnażanie

Kiedy samiec chce zdobyć partnerkę, buduje norę 5 razy większą niż zazwyczaj, aby zrobić na niej wrażenie. Samiec spryskuje swą wybrankę moczem i paraduje przed nią, dzwoniąc swoimi kolcami. Kiedy samica nie jest gotowa do kopulacji, strząsa z siebie mocz i odchodzi. W przypadku zgody, przed stosunkiem płciowym, samica wywija swój ogon, zakrywając kolce, aby nie pokaleczyć partnera.

Samica wydaje jeden miot rocznie. Ciąża trwa ok. 2 miesięcy. Na świat przychodzi od 1 do 4 młodych (zależnie od gatunku). Przed porodem samica wyściela norę trawą i liśćmi, aby legowisko było wygodne. Nowo narodzone jeżozwierze nie maja twardych kolców – są pokryte miękkim włosiem. Oczy otwierają zaraz po urodzeniu, a po tygodniu są w stanie wyjść z gniazda.

Kolce stopniowo rozwijają się i twardnieją. Po 2 – 3 tygodniach spożywają pokarm stały. Samce pomagają samicom w opiece nad dziećmi. Po ok. 2 miesiącach młody jeżozwierz potrafi żyć samodzielnie. Dojrzałość płciową samice osiągają w 12 miesiącu życia, natomiast samce – w 24 miesiącu.

Żaden gatunek jeżozwierza nie jest narażony na wyginięcie.

W starożytności wierzono, że jeżozwierz potrafi swoimi kolcami „strzelać” do intruza.

Szczegółowe dane/wymiary

Jeżozwierze (Hystricidae)

  • Długość: 25 do 36 cm (ursony są najmniejszymi jeżozwierzami)
  • Długość ogona: 20 – 25 cm
  • Waga: 5,4 – 16 kg
  • Długość życia: 5 – 7 lat na wolności, do 21 lat w niewoli
Jeżozwierz to typowy roślinożerca: zjada liście, gałązki, rośliny takie jak tulejnik czy koniczyna.

Jeżozwierze – ciekawostki

  • W starożytności wierzono, że jeżozwierz potrafi swoimi kolcami „strzelać” do intruza.
  • Wbity w skórę kolec powoduje spory ból i intensywny wyciek ropy. Ofiarami jeżozwierzy często padają psy domowe.
  • Złapany jeżozwierz wydaje stłumione chrząkanie, podobne do świńskiego.
  • Jeżozwierze są na ogół monogamistami, a zmiana partnera wiąże się z zahamowaniem rozrodu.
  • „Jeżozwierz” to tytuł wydanej w 2007 roku piosenki polskiego zespołu Lipali.
  • Jeżozwierze, jak na gryzonie, żyją bardzo długo. Pod tym względem prześciga je tylko golec (Heterocephalus glaber) – gryzoń z rodziny kretoszczurów.
Ursonowate (Erethizontidae) – rodzina nadrzewnych gryzoni zwana „nadrzewnymi jeżozwierzami”.

Polecamy:

Podobne artykuły

14 komentarzy

  1. Dzień dobry,mam nadzieję że wszyscy mieli wesołe święta (moje były takie jakie sobie wyobraziłem 🙂 ),byłem na wielomiesięcznej przerwie,przez ten cały czas pracowałem i wciąż pracuję 🙂 .

      1. Pracuję nad nową niszą dla dinozaurów które przetrwały wymieranie kredowe poprzez karłowatą posturę i odbudowały swoją dawną populację.Jest to też czas kiedy ssaki nie były wyższe niż 1 metr,dłuższe niż 1.5 metra oraz cięższe niż 80 gramów.W tym świecie dinozaury zaczęły nabierać charakterystyki współczesnych ssaków np.hadrozaury zaczęły nabierać charakterystyki wołowatych a zauropody zaczęły nabierać charakterystyki żyraf i słoni.Swoją sławę zyskały też pterozaury które zaczęły się znacznie ods iebie różnić,jedne zaczęły stopniowo przypominać ptaki,niektóre zostały przy swoim podstawowym planie ciała,a niektóre zeszły na ląd i zaczęły być coraz to bardziej podobne do współczesnych żyraf (tutaj inspirowałem się takimi pterozaurami jak Ketzalkoatl/Quetzalcoatlus i Hatzegopteryx).Ogólnie to w zasadzie dinozaury i pterozaury próbowały wszystkich metod na różnorakie nisze aby być przystosowanym do wszystkich możliwych „sposobów życia”.

Pozostaw odpowiedź Redakcja DinoAnimals.pl Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Back to top button
Close