29 03 2017


Kukułka zwyczajna, pospolita.

Autor:

|

3 lipca 2013

|

Edytowany: 17 sierpnia 2014

|

2 komentarzy

|

Kategoria: Afryka / Azja / Europa / Polska / Ptaki / Zwierzęta

Kukułka zwyczajna, pospolita.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus) – lęgowy pasożyt.

Kukułka znana jest głównie z wydawania charakterystycznego dźwięku oraz tego, że sama nie wysiaduje swoich jaj. Podrzuca je innym ptakom, sprawiając tym samym, iż te wychowują jej młode. Takie zachowanie sprawia, że kukułka jest jedynym lęgowym pasożytem w Europie Środkowej, a technikę podkładania jaj opanowała do perfekcji. Doskonale w obcym gnieździe radzą sobie także małe ptaki.

Nazwa.

Cóż, chyba nikt nie ma wątpliwości skąd wzięła się nazwa gatunkowa kukułki. Niezwykle charakterystyczne odgłosy „kukuku” wydawane przez samce w okresie lęgowym, zwane są pieśnią godową. W wielu krajach nazwa dla Cuculus canorus to właśnie kukułka. Jeśli już jesteśmy przy odgłosach – samice kukułek nie kukają. Odgłos wydawany przez samicę kukułki przypomina śmiech.

Ludowe nazwy kukułki to gżegżółka i zazula. Pierwsza z nich z pewnością wielu z nas przyprawiała na dyktandach o ból głowy 🙂

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Klasyfikacja.

  • Gromada: ptaki (Aves)
  • Rząd: kukułkowe (Cuculiformes)
  • Rodzina: kukułkowate (Cuculidae)
  • Rodzaj: Cuculus
  • Gatunek: kukułka zwyczajna (Cuculus canorus)

W oficjalnej klasyfikacji rozróżnia się dodatkowo cztery podgatunki kukułki zwyczajnej, które występują w różnych częściach świata.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Występowanie.

Kukułki żyją przeważnie na otwartych terenach – brzegach lasów, ogrodach, parkach, terenach wydm, bagien oraz niewielkich drzewostanach – zarówno liściastych, jak i mieszanych oraz iglastych. Są ptakami migrującymi. Latem przybywają na tereny Europy i Azji i pozostają na tym obszarze od kwietnia do września, zimują natomiast w Afryce.

Kukułka zwyczajna pojawia się także w takich państwach jak Barbados, Stany Zjednoczone, Grenlandia, Wyspy Owcze, Islandii, Indonezji, Palau, Seszeli, Tajwanu oraz Chin.

Trzcinniczek zwyczajny pełni rolę rodzica zastępczego, karmiącego młodą kukułkę.

Cechy charakterystyczne.

Kukułka to ptak o bardzo smukłym ciele. Dodatkowo posiada długi ogon o klinowym kształcie, co powoduje, że w trakcie lotu może być pomylona z niewielkim sokołem. Kukułka ma krótkie nogi, ale tak samo jak jej kuzyni z rzędu kukułkowych bardzo specyficznie zbudowane stopy, tzw. zygodactyles. Posiada ona bowiem dwa palce skierowane do przodu i dwa do tyłu, przy czym czwarty palec może poruszać się w dowolną stronę w zależności od potrzeby. Jest to cecha wyjątkowa ponieważ u większości ptaków występują tylko trzy palce.

Ubarwienie.

Kukułki to ptaki wyjątkowo zróżnicowane pod względem ubarwienia. Samiec ma jasnoszary wierzch ciała, głowę, szyję oraz pierś. Jego ogon przyjmuje barwę słupkowo-szarą i pokryty jest białymi, okrągłymi plamami. Na jego skraju występuje jasna pręga końcowa. Spodnia część ciała – brzuch, pokryta jest poprzecznymi szaro-białymi paskami.

U samic natomiast występują dwa rodzaje ubarwienia. W pierwszym z nich dominuje – podobnie jak u samców – kolor szary, na szyi pojawiają się jednak rdzawe fragmenty. W drugim typie ubarwienia przeważa kolor rdzy, a prążki na spodniej części ciała są czarne.

Dziób kukułek jest niewielkich rozmiarów, o czarnej barwie i żółtawy u podstawy. Tęczówki także mają kolor żółty.

Podobieństwo do innych ptaków.

Kukułka swoją wielkością przypomina turkawkę, pustułkę lub gołębia. Przez swoje ubarwienie może być z kolei pomylona z krogulcem. Odróżniają ją od niego prosty dziób, smuklejsza głowa i bardziej spiczaste skrzydła podczas lotu.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Dieta i polowanie.

Dieta kukułki składa się głównie z owadów. Na swój posiłek wybiera ona jednak inne gatunki niż większość zwierząt z tej gromady. Jej przysmak stanowią bowiem włochate gąsienice motyli – unikane przez większość ptaków. Od czasu do czasu kukułka zjada także jaja.

Ptak ten zdobywa swój pokarm siedząc na gałęzi drzewa i wypatrując ofiary. Gdy ją dostrzeże, podlatuje do owada i zabiera go dziobem. Rzadko zdarza się, aby polował chodząc po ziemi i szukając pożywienia.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Komunikacja.

Kukułki wydają z siebie charakterystyczny dźwięk, który na pewno każdy poznał już w dzieciństwie. Jest to unikalne, dwu lub trzy sylabowe „kuku”. Stanowi ono pieśń godową ptaków i potrafią wydać je z siebie jedynie samce. Gdy kukułka staje się zdenerwowana lub zaniepokojona odgłos ten zamienia się w „hahahaha” – dźwięk podobny do śmiechu. Jest on także charakterystyczny dla samic.

Kukułka może być posiadaczką słuchu absolutnego, ponieważ wydawane przez nią dźwięki mają czasem tonację C.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Rozmnażanie.

Kukułki absolutnie nie są zwierzętami monogamicznymi. Samica w czasie jednych godów znajduje sobie kilku partnerów, co jest rzadkie u innych ptaków, a samce kilka partnerek. Kukułka nigdy nie buduje gniazda, ani nie wychowuje swoich młodych.

Typowe pasożytnicze zachowanie kukułki, to podrzucanie własnych jaj do gniazd innych ptaków.

Kłopotliwe jajka.

Kukułka znana jest najbardziej z podrzucania swoich jajek do gniazd innych ptaków. W sumie w jednym okresie godowym samica jest w stanie odwiedzić aż 50 różnych gniazd. Z obserwacji naukowców wynika, że jaja kukułki wysiadywało już około 100 gatunków ptaków na całym świecie.

Cały proces podrzucania jaja do obcego gniazda trwa zaledwie 10 sekund. Samica podlatuje do niego, wyrzuca jedno znajdujące się w gnieździe jajo, a na jego miejsce zostawia swoje. Kukułka stara się, aby jajka „gospodarza” były jak najbardziej podobne do jej podrzuconego.

Nie zawsze jednak takie podrzucenie kończy się sukcesem i wykluciem młodych. Czasem ptaki rozpoznają podrzucone jajo i wyrzucają je z gniazda lub je opuszczają.

Samica składa zazwyczaj od 10 do 20 jaj.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Rozwój.

Kukułki wykluwają się po 10-13 dniach od złożenia jaj. Jest to czas krótszy niż u większości ptaków, do których zostają podrzucone. Małe rodzą się nagie i ślepe, jednak nie przeszkadza im to wyrzucać z gniazda pozostałych jaj lub nawet młodych innego gatunku.

Motywy takiego działania nie są do końca jasne. Jedna z hipotez mówi, że kukułki pozbywają się innych piskląt, aby zmniejszyć swoją konkurencję w walce o jedzenie, które dorosłe ptaki przynoszą do gniazda.

W około 4-7 dniu życia kukułki zaczynają wydawać dźwięki podobne do piskląt ich „przybranego rodzica” z prośbą o jedzenie.

Najstarsza kukułka jaką zdołał zaobserwować człowiek dożyła 15 lat.

Adoptowana kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Dane/wymiary.

  • Długość całkowita (z ogonem): od 32 do 34 centymetrów
  • Długość ogona: od 13 do 15 centymetrów
  • Rozpiętość skrzydeł: od 55 do 60 centymetrów
  • Masa ciała: od 110 do 130 gramów

Kukułka – ciekawostki.

  • Kukułki bardzo ciężko spotkać na swojej drodze, ponieważ są ptakami bardzo płochliwymi i nieśmiałymi.
  • Kukułki w Polsce podlegają ścisłej ochronie.
  • Kukułka to jedyny lęgowy pasożyt w Europie Środkowej.
  • W Europie odgłos wydawany przez kukułkę jest zwiastunem wiosny.
  • Kukułki występują w wielu wierszach dla dzieci.

Kukułka zwyczajna, pospolita (gżegżółka, zazula) (Cuculus canorus).

Anegdota o gżegżółce, czyli z życia wzięte.

Anegdotę, wziętą z życia opowiedziała nam kiedyś nasza nauczycielka z języka polskiego.

Tuż po studiach rozpoczęła swą pracę w liceum i przygotowała pierwsze w swym życiu dyktando. Jedno ze zdań dyktanda brzmiało: „Na wiosnę pięknie rozkwitają gżegżółki…”. Kiedy to zdanie wybrzmiało, zgłosił się jeden z uczniów mówiąc:

„Pani profesor, gżegżółki nie rozkwitają na wiosnę…”
„Dlaczego?”- spytała polonistka.
„Gżegżółka bowiem, to ptak…” 🙂

____________________

Zwierzaki się ucieszą jeśli je polubisz



DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Rekin ludojad – żarłacz biały
Torbacze, workowce (Marsupialia)
Meduzy – najstarsze zwierzęta świata
Nutria amerykańska (Myocastor coypus)
Kazuar (Casuariidae)
Mrównik czyli prosię ziemne
Leniwiec – w zwolnionym tempie
Gąbki (Porifera) – zwierzęta jak rośliny
Andrewsarchus mongoliensis – tajemniczy olbrzym
Owczarek środkowoazjatycki
Dog niemiecki
Mors (Odobenus rosmarus)
Kajmany (Caimaninae)
Sznaucer olbrzym, brodacz monachijski
Mops
Żmije (Viperinae)
Koniki morskie, pławikoniki
Bociany (Ciconia)
Tygrys – największy kot
Konik polski, konik biłgorajski
Ważki – uskrzydlone drapieżniki.

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(2) Komentarze

  1. uważny dociekliwy amator :
    17 sierpnia 2014 at 00:14

    W treści artykułu jest napisane, że charakterystycznym odgłosem kukułki jest : kukuku.
    Rozumiem ,że jest to 3x ku
    Tak akurat trzy razy kuka gołąb sierpówka (potocznie cukrówka).Mam je przed domem na drzewach i już powoli przestaje mnie to cieszyć gdyż jak zaczną kukać od 5 rano to dosłownie kukają „BEZ PRZERWY” do wieczora.Dlatego zacząłem interesować się tymi ptakami i rozróżniać je z innymi podobnymi w kukaniu.
    Kukułka z tego co zauważyłem ( jestem muzykiem) śpiewa to na pewno tylko dwa razy: ku-ku
    i zawsze w tych samych interwałach. Czyli dla niewtajemniczonych (na tzw.chłopski rozum)
    – jeśli jakaś kukułka śpiewa dźwiek 1 i 5 to druga może zaśpiewać dziwięk 2 i 6 itd…
    Zauważyłem, że kukułka zachowuje zawsze tę samą odległość (interwał) po między tymi dwoma kuknięciami.
    Może sierpówka też interwały ma w swoim „dziobie” ale za długo na 24 godziny „BEZ PRZERWY” powtarza te swoje KU-KU-KU.

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      17 sierpnia 2014 at 01:20

      Musielibyśmy poprosić o rozstrzygnięcie tej kwestii praktyków mających styczność z kukułkami na co dzień. Z informacji, które bowiem posiadamy wynika, iż kukanie bywa dwu lub trzysylabowe, tak jak przedstawiamy to w akapicie „Komunikacja”. Bardzo dziękujemy za interesujące spostrzeżenie, jeśli będziemy w stanie je jednoznacznie zweryfikować, to zamieścimy stosowną informację na ten temat.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl