14 09 2017


Komary i moskity

Autor:

|

19 marca 2014

|

Edytowany: 10 września 2016

|

17 komentarzy

|

Kategoria: Inne / Owady / Polska / Zwierzęta

Komary i moskity

Komary (Culicidae) i moskity (Phlebotominae)

To one psują wieczory przy grillu i romantyczne spacery, a w gorszych przypadkach są odpowiedzialne za groźne choroby tropikalne. Choć w naszym kraju raczej nie zachorujemy na żółtą febrę czy leiszmaniozę, nie zmienia to faktu, że komary i moskity (których de facto u nas nie ma) należą do najbardziej znienawidzonych zwierząt na świecie, o czym opowiada utwór pt. ”Piosenka o komarze”.

Klasyfikacja

Komary

  • Gromada: owady
  • Podgromada: uskrzydlone
  • Rząd: muchówki
  • Rodzina: komarowate

Moskity

  • Gromada: owady
  • Podgromada: uskrzydlone
  • Rząd: muchówki
  • Rodzina: ćmiankowate
  • Podrodzina: moskity

Komary, moskity.

Występowanie

Komary to owady powszechnie występujące we wszystkich regionach świata z wyłączeniem Antarktydy. W ciepłym i wilgotnym środowisku są aktywne przez cały rok, ale w klimacie umiarkowanym wchodzą w stan hibernacji w okresie zimowym, natomiast komary arktyczne przejawiają aktywność zaledwie przez kilka tygodni, ale jest ich wtedy niebywale dużo i mogą wypić nawet 300 ml krwi na dobę z, dosłownie, każdego osobnika ze stada karibu. Jaja składane w klimacie umiarkowanym są bardziej odporne na niskie temperatury od tych składanych w regionach tropikalnych. Co ciekawe, nie przeszkadza im także śnieg, a dorosłe osobniki mogą przetrwać zimę w odpowiednich siedliskach.

Moskity są bardziej wymagające pod względem miejsca – kilka gatunków przebywa głównie w tropikach, jak również w klimacie umiarkowanym. Preferują rozmaite siedliska w zależności od gatunku, jednocześnie często przedstawiając specyficzne wymagania siedliskowe.

Komary, moskity.

Cykl życiowy i wygląd

Zarówno u komarów, jak i moskitów rozwój osobniczy odbywa się w trzech etapach: ze złożonych jaj wykluwają się larwy przekształcające się w poczwarki, a następnie w postać dorosłą.

Rozwój od jaja do dorosłego osobnika u komarów jest zależny od gatunku i temperatury otoczenia. Niektóre gatunki potrzebują zaledwie 5 dni, ale u typowych przedstawicieli z tropików czas ten wydłuża się do ok. 40 dni, a nawet więcej. Przeobrażenie się w dorosłego komara jest również uzależnione od gęstości populacji larw oraz ilości pożywienia w wodzie. Dorosłe osobniki mogą rozpocząć rozmnażanie w ciągu kilku dni od przejście ze stadium poczwarki do postaci dorosłej. U większości gatunków samce formują duże roje, zwykle o zmierzchu, natomiast samice wlatują w nie w celu rozrodu.

Samce żyją ok. tygodnia, żywiąc się nektarem kwiatowym i innymi „skarbnicami” cukru. Można zatem łatwo wywnioskować, że za nieprzyjemne ukąszenia odpowiedzialne są samice, które po zjedzeniu odpowiedniej ilości krwi odpoczywają przez kilka dni, aby ją strawić i wyprodukować jaja. Proces ten uzależniony jest od temperatury i zwykle trwa 2 – 3 dni w warunkach tropikalnych. Gdy jaja są w pełni rozwinięte, samica składa je i wyrusza na poszukiwania kolejnych żywicieli. Całe życie samicy polega właśnie na rozmnażaniu i jedzeniu krwi, a życie to nie trwa zbyt długo – samice mogą żyć dłużej niż miesiąc w niewoli, ale w przyrodzie przetrwają 1 – 2 tygodnie. Długość życia również jest uzależniona od temperatury otoczenia, poziomu wilgoci i zdolności zdobywania pokarmu, unikają zatem krwi drapieżników i żywicieli aktywnie broniących się przed atakami.

Komary, moskity.

Najważniejszą częścią ciała komara jest głowa, która została wyposażona w oczy i parę długich, wielosegmentowych czułek wykorzystywanych do wykrywania zapachu potencjalnego żywiciela, a także zapachu terenów lęgowych, w których samice składają jaja. U wszystkich gatunków czułki samców są bardziej pierzaste i zawierają receptory słuchowe do wykrywania charakterystycznych odgłosów wydawanych przez samice. Widniejące na przedzie głowy oczy złożone są wyraźnie od siebie oddzielone. Znakiem rozpoznawczym komarowatych jest kłujka (potocznie trąbka) zwana ssawką. Jej funkcją jest pobieranie pokarmu i odbieranie bodźców dotykowych. U typowych gatunków ssawki samic są dłuższe od ssawek samców.

Komary posiadają trzy pary odnóży oraz parę skrzydeł będących elementem egzoszkieletu. W brzuchu trawi się pokarm i rozwijają jaja. Dzięki temu życiodajnemu płynowi (a raczej zawartym w nim białkom) jaja są w stanie rosnąć, wypełniając stopniowo jamę brzuszną.

Komary, moskity.

Moskity wylęgają się z poczwarki w ciemności, często tuż przed świtem. Trudno jednak obserwować cykl życiowy tych owadów, ponieważ larwy są bardzo małe i nie żyją w ściśle określonych miejscach, jak ma to miejsce u komarów rozmnażających się w wodzie. Od przejścia z postaci jaja do osobnika dorosłego moskity potrzebują 20 – 40 dni z wyjątkiem gatunków, w obrębie których występuje diapauza (zatrzymanie rozwoju w warunkach niesprzyjających, np. w zbyt niskich temperaturach).

Krwią żywią się wyłącznie samice, która – podobnie jak u komarów – jest nieodłącznym elementem w trakcie produkcji i rozwoju jaj. Zarówno samce, jak i samice żerują na słodkich sokach roślin. Gody odbywają się w pobliżu żywicieli. W okresie tym samce tworzą skupiska produkujące feromony płciowe. Aby odnaleźć samce, samice kierują się zarówno zapachem żywiciela, obok którego znajdują się potencjalni partnerzy oraz wspomnianymi feromonami.

Dorosłe osobniki są aktywne głównie rano, wieczorem i nocą, choć mogą kąsać również w ciągu dnia, jeśli ich spokój zostanie zakłócony. Miejsca odpoczynku są często podobne lub zlokalizowane blisko terenów rozrodczych, a siedliska larw są zwykle chłodne, wilgotne i ciemne, będące również ratunkiem w suchych regionach – w ciągu dnia odpoczywają, a największą aktywność przejawiają dopiero nocą, kiedy temperatura otoczenia spada, a poziom wilgoci wzrasta. Generalnie jednak tryb życia uzależniony jest od temperatury i ilości opadów.

Komary, moskity.

Ukąszenia i choroby

Przed i w czasie wysysania krwi owady te wpuszczają do ustroju żywiciela swoją ślinę, która służy jako antykoagulant (środek przeciwzakrzepowy). Jeśli komar lub moskit nie stosowałyby jej, w ssawce tworzyłyby się skrzepy krwi, zatykając ten ważny organ. To właśnie ślina jest główną drogą przenoszenia patogenów do ciała ofiary. Charakterystyczny ślad po ukąszeniu komara lub moskita to bąbel pojawiający się jako reakcja na wtargnięcie obcych białek do zaatakowanego organizmu.

Zagrożenie związane z chorobami przenoszonymi przez te owady związane jest jednak z regionem i rodzajem/gatunkiem. Moskity Starego Świata przenoszą leiszmaniozę głównie na obszarach suchych i półpustynnych, podczas gdy w Nowym Świecie choroba ta występuje przeważnie w tropikalnych lasach i na sawannach.

Komary, moskity.

Komary mogą działać jako wektory przenoszące wiele chorobotwórczych wirusów i pasożytów. Zakażone owady przenoszą je z osoby na osobę nie wykazując przy tym żadnych objawów. Choroby przenoszone przez komary to:

  • Choroby wirusowe, takie jak żółta febra, Denga, Chikungunya. Głównym nosicielem tych chorób jest komar żółtej febry (Aedes aegypti). Denga jest najczęstszą przyczyną gorączki wśród turystów powracających z Karaibów, Ameryki Środkowej i Południowej oraz Azji Środkowej. Ciężka postać Dengi może być śmiertelna, ale dzięki odpowiedniemu leczeniu umiera na nią mniej niż 1% chorych
  • Choroby pasożytnicze zwane malarią, wywołują różne gatunki komarów z rodzaju Anopheles
  • Filariozy limfatyczne, będące główną przyczyną słoniowacizny
  • Gorączka Zachodniego Nilu, która jest problemem w USA, nie istnieją jednak żadne wiarygodne statystyki na temat sytuacji na świecie
  • Końskie zapalenie mózgu będące problemem we wschodnich stanach Ameryki Północnej
  • Tularemia

Potencjalnie istnieje możliwość przenoszenia wirusa HIV, ale szczegółowe badania sugerują, że jest to bardzo mało prawdopodobne.

Komary, moskity.

Moskity możemy podzielić na moskity Nowego Świata i moskity Starego Świata.

Moskity Nowego Świata (rodzaje)

  • Brumptomyia
  • Lutzomyia – jedyny rodzaj moskitów Nowego Świata pijący krew ludzką
  • Warileya

Moskity Starego Świata (rodzaje)

  • Phlebotomus – główny przedstawiciel Starego Świata żywiący się krwią człowieka i, tym samym, jedyny rodzaj odpowiedzialny za przenoszenie chorób na ludzi
  • Sergentomyia – żywią się głównie krwią gadów, czasem przenosząc pasożytnicze pierwotniaki z rodzaju Sauroleishmania. Rzadko gryzą ludzi i nie przenoszą na nich chorób

Komary, moskity.

Szczegółowe dane i wymiary

Komary (Culicidae) i moskity (Phlebotominae)

Komary

  • Długość ciała: do 16 mm
  • Masa: do 2,5 mg
  • Długość życia: 1 – 2 tygodnie w przyrodzie, ok. 1 miesiąc w niewoli

Moskity

  • Długość ciała: ok. 3 mm
  • Masa: ok. 1 mg
  • Długość życia: ok. 19 dni

Komary, moskity.

Komary i moskity – ciekawostki

  • Niektóre źródła podają, że na Islandii nie ma komarów, ale istnieją również doniesienia o tym, że pojawiają się w okresie letnim.
  • Na świecie żyje ponad 3500 gatunków komarów, na ogół sklasyfikowanych w 2 podrodzinach, w których zawarto natomiast ok. 43 rodzaje. Dane te podlegają jednak ciągłym zmianom, ponieważ odkrywa się co raz to nowe gatunku lub powtarzane badania DNA zmieniają klasyfikację.
  • Komary z rodzaju Anopheles mogą latać 4 godziny bez przerwy z prędkością 1 – 2 km/h, pokonując w jedną noc nawet 12 km. Samce uderzają skrzydłami 450 – 600 razy na sekundę.
  • Brzuch komarzycy może pomieścić ilość krwi 3 razy większą od ciężaru własnego.
  • Zaobserwowano, że komary najbardziej lgną do grupy krwi 0, osób oddychających ciężej (przez co emitujących więcej dwutlenku węgla), posiadających na skórze więcej bakterii oraz wytwarzających więcej ciepła (np. kobiety w ciąży).
  • Większość komarów prowadzi zmierzchowy tryb życia, ponieważ źle znoszą upały. Wyjątkiem jest np. azjatycki komar tygrysi (Aedes albopictus), który może latać i żerować w ciągu dnia.
  • Komary mogą wykrywać dwutlenek węgla nawet z odległości ok. 20 m.
  • Komary z rodzaju Toxorhynchites nie piją krwi, żerują natomiast na larwach innych komarów. W przeszłości wykorzystywano je do zwalczania krwiożerczych odmian, ale efekty tego eksperymentu budzą mieszane uczucia.
  • Na świecie co roku 700 mln ludzi w Afryce, Ameryce Południowej, Środkowej, Meksyku, Rosji i Azji zapada na choroby przenoszone przez komary, co najmniej 2 mln rocznie umiera z ich powodu.
  • Na Bliskim Wschodzie moskity nazywa się muchami piaskowymi.
  • Aby zachęcić potencjalne partnerki do kopulacji, samce moskitów wprawiają swoje skrzydła w drgania.

Duo większe od komarów komarnice / koziułkowate (Tipulidae) są dla ludzi nieszkodliwe – żywią się bowiem nektarem.

Polecamy

____________________

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom




DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Koala – torbacz, który nie pije wody
Kobra indyjska, okularnik indyjski (Naja naja)
Manul (Otocolobus manul) – azjatycki dziki kot
Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis).
Małpożer (Pithecophaga jefferyi)
Kot pustynny, kot arabski

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(17) Komentarze

  1. Ola
    20 marca 2014 at 01:40

    Rany jak ja nienawidzę komarów, zawsze psują wypady pod namiot 😀

    • Maciej
      20 marca 2014 at 06:48

      Ja też ich nie znoszę.Są okropne!

  2. Ewelina
    20 marca 2014 at 12:50

    Właśnie, takie małe, a takie wredne i tak bardzo potrafią dokuczyć 😉

  3. Radek
    20 marca 2014 at 13:10

    Myślałem że to moskity są większe od komarów a tu okazuje się że jest odwrotnie.

  4. Creepu
    23 kwietnia 2014 at 16:38

    prosze napiszcie o muchach! One są takie piękne! Proszeeeee

  5. Creepu
    24 kwietnia 2014 at 14:36

    Dzieki :> Muchy to moje ulubione owady bo są prześliczne i inteligentne bo dołaczaja sie do jedzenia tortu w urodziny 😀

  6. Creepu
    24 kwietnia 2014 at 14:37

    tylko ze nikt ich nie zapraszał ;d

  7. Creepu
    25 kwietnia 2014 at 11:44

    Kiedy artykuł o muchach?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      25 kwietnia 2014 at 12:22

      Jesteśmy teraz trochę zajęci tworzeniem Faktów – Fakty.DinoAnimals.pl, trochę nam się opóźni napisanie artykułów, na które czekacie (muchy, nosorożec sumatrzański i ptaki Nowej Zelandii).

  8. ulifons
    13 listopada 2014 at 00:34

    Mogliście wstawić zdjęcie moskita bo tutaj jak widać same komary.

  9. Krzysztof akwarysta
    2 sierpnia 2015 at 08:07

    W tę masę pojedynczego owada nie wierzę – chyba chodziło o miligramy.

  10. Janek
    8 września 2016 at 23:45

    Artykuł jest OK, ale są rażące błędy terminologiczne. Przede wszystkim jaka klatka piersiowa? Serio? Może komary mają żebra? Po drugie raczej odnóża, a nie nogi. Po trzecie raczej kłujka, a nie trąbka. Nie chcę się czepiać, ale takie błędy psują profesjonalizm waszych artykułów.

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      9 września 2016 at 10:07

      Dziękujemy za zwrócenie uwagi, choć musimy usprawiedliwić pewne sformułowania, które pojawiają się w naszych artykułach. Staramy się zachować poprawność nazewnictwa, jednak z drugiej nie chcemy aby nasze artykuły miały hermetyczną naukową postać, gdyż mają to być teksty popularnonaukowe, które w sposób przystępny pokazują świat przyrody. Niestety czasami pewne sformułowania odbiegają przez to od nazewnictwa naukowego i ciążą ku nazwom popularnie przyjętym jak choć wspomniana w komentarzu trąbka. Niemniej zawsze staramy się wszelkie uwagi uwzględniać, i tak postąpiliśmy również w tym wypadku korygując niezbyt szczęśliwe sformułowania. Dziękujemy 🙂

  11. Achyt
    9 września 2016 at 20:30

    Chciałem zwrócić uwagę że ostatnie zdjęcie nie przedstawia komara tylko koziułkowca, owada z rodziny koziułkowatych który jest zupełnie nieszkodliwy dla człowieka. Później wielu ludzi widząc tego owada mówi nieświadomie ale wielki komar…. Dlatego do poprawki ! 😛

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      10 września 2016 at 00:24

      Tak, to komarnica – rodzina koziułkowatych (Tipulidae). Dla człowieka bezpośrednio zupełnie nieszkodliwa, gdyż żywi się nektarem. Thx 🙂

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl