MENU

by • 6 listopada 2016 • ZwierzętaKomentarz (1)2285

Wrzęchy

Przyroda nigdy nie przestanie nas zaskakiwać. Świetnym tego przykładem mogą być wrzęchy. Taksonomowie długo zastawiali się, gdzie umieścić tą grupę. Była ona wiązana z płazińcami, robaki obłymi, a nawet z wijami.  Niespodziewaną odpowiedź w 1972, przyniosło odkrycie Karla Wingstranda. Dzięki badaniom nad ich plemnikami, stwierdził bliskie pokrewieństwo wrzęch z splewkami. Późniejsze badania molekularne potwierdziły jego przypuszczenia.  I tak skorupiaki zostały wzbogacone o nową grupę, którą w niniejszym artykule chciałbym przybliżyć.

Klasyfikacja 

  • Typ – Arthropda – Stawonogi
  • Podtyp – Crustacea – Skorupiaki
  • Gromada – Pentastomida – Wrzęchy
  • Liczba rodzin – 9
  • Liczba gatunków – 130
  • Wielkość – od 1  do 14 cm

Morfologia

Wrzęchy w niczym nie przypominają stereotypowego skorupiaka. Nie posiada czułków, odnóż oraz charakterystycznej dla tej grupy larwy, zwanej pływikiem.

Linguatula

fot. Rataj, A. V.

Dorosły osobnik przypomina bardziej tasiemca. Jest podłużny oraz podzielony na segmenty.Nie posiadają głowy, oczu lub odnóż. Zamiast tego mają rozszerzony przód ciała, który u prymitywniejszych wyposażony jest w 4 wyrostki z hakami. U reszty haki są ukryte w kieszonkach i wysuwane w razie potrzeby.

Larwy natomiast wyglądają zupełnie inaczej. Są kuliste oraz zaopatrzoną w od 4 do 6 par odnóży, które zakończone są jeszcze pazurkami.

Ekologia

Wrzęchy spotkać możemy głównie w tropikach. Niestety nie tylko tam. Niektóre gatunki można znaleźć w Ameryce Północnej, Australii a nawet w Europie. W Polsce wykazano dwóch przedstawicieli tej grupy, min. Linguate serrata, którą możemy znaleźć u psów.

Osobniki dorosłe są pasożytami dróg oddechowych, gdzie odżywiają się krwią.

hh

fot. Dennis Tappe & Dietrich W. Büttner

Żywicielami ostatecznymi są głównie węże, krokodyle oraz ssaki, jednak znajdowano je również u innych grupy kręgowców. U większości występuje jeszcze żywicieli pośredni, którymi mogą być ryby, drobne ssaki np. gryzonie oraz owady (a konkretnie chrząszcze oraz karaluchy).

Jako ciekawostkę warto dodać, że zachowała się skamielina pochodząca sprzed 425 milionów lat, z małżoraczkiem na którym pasożytował jeden z bohaterów tego artykuły. Jest to jedna z niewielu skamielin z pasożytem oraz żywicielem. Dodatkowo odkryto w ten sposób nowy wymarły gatunek oraz po raz pierwszy zaobserwowano wrzęche, u innego skorupiaka.

Cykl życiowy

Cykl jest bardzo podobny to tych jakie możemy zobaczyć u np. tasiemców. Jaja mogą wydostają się wraz z wydzielinami z nosa. W przypadku połknięcia  wydzieliny, mogą również być wydalone z kałem.

Zostają następnie zjedzone przez żywiciela pośredniego. W jego przewodzie pokarmowym wylęgają się drobne larwy, które ruszają do płuc, wątroby lub mięśni. Tam otorbiają się, przybierają robakowaty kształt i grzecznie czekają, aż ktoś zje ich gospodarza.

Gdy trafią do żywiciela ostatecznego, wędrują poprzez przełyk do przewodów nosowych.

The Encyclopedic Reference of Parasitology by H. Melhorn (2004)

The Encyclopedic Reference of Parasitology by H. Melhorn (2004)

Znaczenie

Głównymi żywicielami tych stawonogów są zwierzęta, w tym nasi czworonożni ulubieńcy. Niestety człowiek może również paść jego ofiarą i stać się żywicielem pośrednim, poprzez kontakt z zarażonymi zwierzętami. A konkretnie, przez połknięcie jaj, które znajdowały się w wydzielinie nosowej lub kale np. psów, węży, jaszczurek itp. Pasożyt może usadowić się w mózgu, płucach a nawet w oku.

Jak łatwo domyślić się, dochodzi do tego szczególnie w miejscach gdzie warunki sanitarne, pozostawiają wiele do życzenia.

Na przykład stwierdzono wrzęchy u plemion Ghana, które obrały sobie za totem pytona. W takich społecznościach zakazane jest krzywdzenie oraz jedzenie węży, a nawet wykonywane są dla nich pogrzeby. Pyton okresowo przebywa obok ludzi i żywi się szkodnikami np. myszami. Niestety taka silna wieź, z dzikim zwierzęciem zwiększa ryzyko zarażenia się pasożytami.

Gdy natomiast zjemy nie przygotowane mięso, możemy stać się żywicielem ostatecznym. Skorupiak  przechodzi z układu pokarmowego do płuc, gardła lub nosa. Objawami jego obecności jest kaszel, bóle głowy oraz infekcje wywołane uszkodzeniem nabłonka dróg oddechowych.

Do zarażeń najczęściej dochodzi w środkowej Afryce. Np. w Sudanie ta choroba nazywana jest Zespołem Marrary (Marrara Syndrome). Nazwa wzięła się od tradycyjnego dania z surowej jagnięciny z dodatkiem chili, pieprzu, żółci oraz cebuli.

 

 

Źródła

Zoologia Tom 2 część 1, Czesław Błaszak

A systematic monograph of the Recent Pentastomida, with a compilation of their hosts, M.L. Christoffersen & J.E. De Assis

A 425-Million-Year-Old Silurian Pentastomid Parasitic on Ostracods, David J. Siveter

The Marrara syndrome: a hypersensitivity reaction of the upper respiratory tract and buccopharyngeal mucosa to nymphs of Linguatula serrata, Hashim Yagi, Sabir El Bahari

http://web.stanford.edu/group/parasites/ParaSites2009/AnnieWattles_parasite/AnnieWattles_Linguatula.html

Totemism and the Transmission of Human Pentastomiasis, 

Podobne artykuły

1 odpowiedź do: "Wrzęchy"

  1. Waldek napisał(a):

    Nie wiedziałem o istnieniu takich stworzeń 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Pokaż, że jesteś człowiekiem * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

DinoAnimals.pl - Dinozaury, animals, świat zwierząt i roślin