01 06 2017


Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik

Autor:

|

13 października 2014

|

Edytowany: 7 września 2016

|

9 komentarzy

|

Kategoria: Polska / Ptaki / Zwierzęta

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik

Wróbel zwyczajny, wróbel domowy, wróbel, jagodnik (Passer domesticus)

Co wspólnego ze zwykłym wróblem (ang. sparrow) ma główny bohater filmu „Piraci z Karaibów” – Jack Sparrow? Może chodzi o szybkość działania, wrodzone cwaniactwo, a może o wysoką inteligencję? A może o wszystkie te cechy? Tak czy siak, obie postaci są niezwykle charyzmatyczne, choć na pierwszy rzut oka wydają się całkowicie chaotyczne.

Klasyfikacja

  • Gromada: ptaki
  • Rząd: wróblowe
  • Podrząd: śpiewające
  • Rodzina: wróblowate
  • Rodzaj: Passer
  • Gatunek: wróbel zwyczajny

W obrębie gatunku sklasyfikowano 2 grupy wróbla: orientalną, zwaną indicus oraz grupę palearktyczną o nazwie domesticus. Na grupy te składa się w sumie 12 podgatunków.

W Polsce wróbel zwyczajny ma kuzynostwo: wróbel mazurek, wróbel skalny i śnieżka zwyczajna, to ptaki z gatunku wróblowatych (Passeridae), które żyją w naszym kraju.

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus)

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Występowanie

Wróbel, którego znamy pochodzi z Bliskiego Wschodu, dzięki jednak rozwojowi rolnictwa rozprzestrzenił się na Eurazję i część Ameryki Północnej. Od połowy wieku XIX występuje w większości krajów świata, głównie na skutek świadomej introdukcji (wprowadzenia), ale także poprzez naturalne rozproszenie. Współcześnie można go zatem spotkać w większość krajów Europy, Ameryki Północnej, Środkowej i Południowej, w niektórych regionach Afryki Zachodniej oraz w całej Afryce Południowej; zamieszkuje też Nową Zelandię i Australię, a także liczne wyspy.

Siedliska wróbla są ściśle związane z obecnością i działalnością człowieka. Zdarza się jednak, że woli mieszkać z dala od ludzkich siedzib (głównie wróble azjatyckie). Przebywa wyłącznie na lądzie, ale unika gęstych lasów oraz tundry. Ponieważ jest dobrze przystosowany do życia z ludźmi często mieszka, a nawet rozmnaża się w pomieszczeniach, szczególnie zakładach produkcyjnych, ogrodach zoologicznych i magazynach. Największe populacje tworzą się w miastach, ale wskaźnik reprodukcyjny jest najwyższy na przedmieściach, gdzie łatwiej o pokarm dla potomstwa (owady). W Stanach Zjednoczonych najliczniej występuje natomiast na pszenicznych polach uprawnych.

Potrafi przetrwać w różnych klimatach, najbardziej lubi jednak środowisko suche, zwłaszcza w wilgotnym klimacie tropikalnym. Na bardzo suchych terenach jest w stanie przetrwać wiele trudności, w tym duże stężenie soli, a także długotrwałe braki wody pitnej, a wszystko to dzięki spożywaniu jagód (typ owoców o mięsistej owocni).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus)

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Charakterystyka

Wygląd

Wróbel domowy osiąga średnio 16 cm długości, 19-25 cm rozpiętości skrzydeł oraz 24-39,5 g wagi. Ma wyraźnie zaznaczoną pierś oraz dużą, okrągłą głowę wyposażoną w stożkowaty, twardy dziób, który został przystosowany do chwytania i miażdżenia nasion. Samice są nieco mniejsze od samców, młode osobniki są mniejsze od starszych. W zimie samce stają się bardziej okazałe, samice stają się natomiast większe w okresie lęgowym. Ptaki z wyższych szerokości geograficznych, położonych w chłodniejszych strefach klimatycznych są czasem większe od innych osobników z tego samego podgatunku.

W upierzeniu wróbla dominują odcienie szarości i brązu. Pod względem kolorystyki widoczny jest silny dymorfizm płciowy: samice są bardziej płowe na spodzie ciała i głowie, samce w tych samych okolicach są szare z elementami rudości. U samców czubek głowy jest ciemnoszary, a po bokach czaszki rosną kasztanowe pióra. Tuż za oczami, zarówno u samców, jak i samic, widoczne są białe akcenty. Skrzydła, grzbiet i ogon pokryte są natomiast odcieniami brązu oraz ciemnej szarości.

Osobniki niedojrzałe są podobne do dorosłych samic, ci pierwsi mają jednak bardziej puchate pióra. U młodych samców ciemniejsze jest zazwyczaj podgardle, widoczne są też białe części za oczami (czyli podobnie jak u dorosłych). Młode samice posiadają natomiast białe podgardle. Czasem jednak młode samice bardziej przypominają młodych samców, a niedojrzałe płciowo samce nie posiadają elementów występujących u dorosłych osobników. Młode wróble mają jasnożółte dzioby (dorosłe samce mają ciemne, samice natomiast jasne dzioby).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Dieta

Dorosły wróbel żywi się głównie nasionami zbóż i chwastów, nie jest jednak zbyt wybredny pod względem pożywienia. W miastach często korzysta z odpadków wyrzuconych do śmietnika, dlatego bardzo często widać stada tych ptaków na zapleczu restauracji lub innych zakładów gastronomicznych. Swym zachowaniem może przypominać kruka, jest bowiem równie zaradny – potrafi otworzyć automatyczne drzwi, obserwować ze ścian wczasowiczów lub spijać nektar z kwiatów. Aby strawić twardsze elementy pokarmu, musi połykać drobne kamienie, które w żołądku dokładnie zetrą np. sztywną skorupę ziarna.

Istotną częścią menu wróbla zwyczajnego jest także mięso. Poluje na owady, w tym chrząszcze, muchówki i mszyce. Zjada chętnie gąsienice, dżdżownice, mięczaki i skorupiaki, czasem nawet żaby lub jaszczurki. Osobniki młode przez pierwsze dni życia żywią się głównie owadami oraz niewielkimi ilościami pajęczaków i nasion. Największym przysmakiem piskląt wróbla domowego są jednak świerszcze.

Wróblom zdarza się kraść pokarm innym ptakom, np. drozdowi wędrownemu.

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Zachowania społeczne

Wróbel to ptak bardzo uspołeczniony. Wykazuje dużą towarzyskość, najchętniej tworzy stada w czasie żerowania. Często spotkać można wróble w towarzystwie innych ptaków, np. wspomnianych kruków.

Wróbel żyje we wspólnotach, tworząc gniazda ulokowane gromadnie. Ptaki wspólnie spędzają czas na tarzaniu się w kurzu, kąpieli oraz śpiewaniu.

Poluje głównie na ziemi, mieszka natomiast w krzewach i drzewach.

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Śpiew

Najważniejszą formą komunikacji w obrębie gatunku jest śpiew przerywany krótkimi „rozmowami”. Uważa się, że niektóre z tych wokalizacji to wzywanie do spoczynku lub zebrania się w jednym miejscu. Jeśli odgłosy te wydawane są przez samce, może to oznaczać chęć zaznaczenia terytorium (gniazdo) i przyciągnięcia partnerki.

W sezonie lęgowym powtarza swoje śpiewy szybciej i głośniej niż zwykle. Ptaki w niewoli także śpiewają, odgłosy te podobne są do pieśni dzwońca zwyczajnego.

Kiedy samiec wykazuje agresję, jego dźwięki przypominają piskliwe trele. Podobne odgłosy emitują samice w okresie lęgowym, okazując tym samym dominację nad samcami podczas wysiadywania jaj lub karmienia młodych. Nosowy dźwięk wydaje z siebie w sytuacji zagrożenia, istnieją także wokalizacje mające na celu wyciszenie agresji

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Rozmnażanie

Okres lęgowy jest zależny od obfitości owadów na danym terenie, wiemy już bowiem, że pisklęta przez pierwsze dni życia jedzą prawie wyłącznie różnego rodzaju insekty. W okresie toków (ptasich godów), młode samce rozpoczynają budowę gniazd i często śpiewają, aby przyciągnąć samice. Gdy do samca zbliża się samica, dochodzi między nimi do swoistego rodzaju rytuału, który obejmuje dotyk skrzydłami i głowami oraz podnoszenie i rozpościerania ogona. Podczas prezentowania swych dźwięków i śpiewania samiec może próbować pokryć samicę. Ta jednak przyjmuje obronną postawę i atakuje samca. Potem następuje powietrzny pościg.

Wiele samców może próbować przyciągnąć jedną samicę. Wybiera ona najlepszego kandydata, wybór ten nie zawsze kończy się jednak kopulacją. Stosunek płciowy jest zatem inicjowany przez samicę.

Wróbel jest monogamistą, zazwyczaj tworzy jeden związek na całe życie. Mimo to „zajęte” samce i samice często kopulują z innymi wróblami. Aby jednak zabiegać zdradzie partnerzy bardzo pilnują swych partnerek. Wiele samotnych osobników nie posiada gniazd, zamiast tego mogę pełnić rolę pomocników na obszarze całego gniazdowiska poprzez kopulację z zajętymi osobnikami. Dzięki temu w przyszłości mogą okazać się dobrym zastępstwem za utraconego partnera.

Samica składa zazwyczaj 4-5 jaj, choć mogą zdarzać się lęgi 1-, a nawet 10-jajowe. Rocznie występują 2 lęgi; w tropikach mogą mieć one miejsce nawet 7 razy, natomiast w klimacie umiarkowanym ok. 4 razy do roku. U środkowoazjatyckich gatunków migrujących lęgi odbywają się zazwyczaj 1 w roku.

Główną rolę w wysiadywaniu jaj pełni samica. Samiec pomaga w tym partnerce, ale nie wysiaduje jaj, jedynie je otula swoimi piórami. Inkubacja trwa 11-14 dni, choć okres ten może być krótszy na ciepłych terenach. Pisklęta pozostają w gnieździe przez 11-23 dni, w tym czasie są karmione przez oboje rodziców. Po około 8 dniach życia młode zaczynają obrastać w lekki puch i samodzielnie jeść.

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Szczegółowe dane i wymiary

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus)

  • Długość ciała: 14-18 cm
  • Rozpiętość skrzydeł: 19-25 cm
  • Długość dzioba: 1,1-1,5 cm
  • Długość ogona: 5,2-6,5 cm
  • Długość stępu: 1,6-2,5 cm
  • Waga: 24-39,5 g
  • Długość życia: do 19 lat na wolności
Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny ciekawostki

  • Łacińskie słowo passer to określenie na małe, aktywne ptaki. Nazwa ta odnosi się do ich prędkości.
  • Szeroki zakres występowania sprawił, że wróbel zwyczajny jest najbardziej rozpowszechnionym ptakiem na świecie.
  • Wróbel zwyczajny potrafi odnaleźć się w najróżniejszych siedliskach; znaleziono go 640 m pod ziemią w angielskiej kopalni oraz na tarasie widokowym w Empire State Building.
  • Naturalnym wrogiem wróbla są ptaki drapieżne i koty, zwłaszcza kot domowy. W niektórych regionach pada on też ofiarą ludzi, stając się elementem kuchni narodowej.
  • Wróbel jest powszechnie uważany za szkodnika żerującego na zbożach oraz rozprzestrzeniającego choroby zarówno u zwierząt domowych, jak i ludzi.
  • Jeśli pisklę traci obje rodziców, zaczyna emitować intensywne dźwięki, dzięki którym może przyciągnąć „rodziców zastępczych” – inną parę wróbli przynoszącą mu pożywienie do momentu osiągnięcia niezależności.
Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Wróbel zwyczajny, domowy, jagodnik (Passer domesticus).

Polecamy

____________________

Pomóż tworzyć DinoAnimals - wpłać 1 PLN




DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Kolczatka australijska – kolczasty siłacz
Rhamphosuchus jeden z największych krokodyli
Kobry – węże budzące strach
Konie i kucyki
Ibis szkarłatny (Eudocimus ruber)
Laekenois – stróż królewskiej bielizny
Małże – fabryka pereł
Kot snowshoe – Grumpy Cat?
Słoń morski północny i południowy
Chihuahua – najmniejsza rasa psa
Jerzyk – najszybszy ptak świata?
Najcięższe zwierzęta lądowe – Top 20
Aligator amerykański, missisipski i aligator chiński
Likaon, simir – afrykański dziki pies
Paw – najpiękniejszy ptak.
Nebelung – baśniowy kot
Rekiny – mity i fakty
Waran wielki (Varanus giganteus) – największa jaszczurka Australii
Jelenie i jelonki. Jeleniowate, pełnorożce
Delfin butlonosy, Butlonos (Tursiops truncatus)
Dziki indyk (Meleagris gallopavo)

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(9) Komentarze

  1. Creepu
    15 października 2014 at 15:21

    Dlaczego raz piszecie nazwy łacińskie rzędów, rodzin i gromad a raz nie?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      15 października 2014 at 15:36

      Zazwyczaj nie podajemy, dla przeważającej liczby czytelników systematyka nie ma bowiem żadnego znaczenia i pomijają tę część artykułu w ogóle.

  2. bartek
    27 października 2014 at 16:49

    jaki jest najrzadszy ptak świata

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      27 października 2014 at 17:50

      Często jako najrzadszy ptak podawana jest kaczka z Madagaskaru – Aythya innotata. W 2013 roku żyło 80 osobników.

  3. Maciej
    17 lipca 2015 at 19:28

    A ile wróbli może być w Polsce szacunkowo?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      18 lipca 2015 at 11:33

      Cóż, nie natknęliśmy się nigdzie na takie szacunki… 🙁

    • Rafał
      18 lipca 2015 at 11:45

      Obstawiam, że wróbli w Polsce jest więcej niż ludzi, więc pewnie kilkadziesiąt milionów 🙂

  4. Piterek
    1 lipca 2016 at 07:51

    A jakie ptaki należą do naturalnych wrogów wróbla?

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl