MorskieRekinyRybyZwierzęta

Rekiny – mity i fakty

Nawyki żywieniowe

Lwia część rekinów to mięsożercy, choć sposób zdobywania pożywienia jest różnorodny.

Rekin wielorybi – największy rekin i zarazem największa ryba świata, to typowy filtrator zasysający plankton i małe ryby. Posiada on coś na kształt fiszbinów (swoistego sita) występujących u wielu wielorybów. Rekin wielkogębowy zachowuje się podobnie, choć może on dodatkowo przyciągać swe ofiary luminescencją tkanki wewnątrz pyska.

Rekin foremkowy (Isistius brasiliensis) ma ogromne zęby w stosunku do swej wielkości, a dolny zestaw jest wyjątkowo ostry. Wydaje się, że w czasie polowania chwyta swoją ofiarę, przytrzymuje, a następnie wsysa się w ciało dzięki grubym wargom i odrywa płat mięsa.

Gatunki zamieszkujące dno morskie mogą polować poprzez zasadzkę dzięki umiejętnościom kamuflażu. Dotyczy to głównie rekinów dywanowych z rodziny brodatkowatych (Orectolobidae) oraz raszplokształtnych z rodzaju Squatina. Wiele gatunków dennych poluje niemal wyłącznie na skorupiaki, które miażdżą swoimi zębami. Duże gatunki takie jak żarłacz biały zjadają małą zdobycz w całości, natomiast z dużej zdobyczy odgryzają ogromne płaty mięsa. Niektóre rekiny lubią polować stadnie, np. rekin rafowy białopłetwy (Triaenodon obesus).

Rekin
Rekiny w bajkach, to najczęściej czarne charaktery…

Tryb życia

Rekiny kojarzą nam się najczęściej z samotnymi myśliwymi. Prawda tego stwierdzenia jest tylko połowiczna. Zaledwie bowiem parę gatunków prowadzi samotniczy żywot. Większość rekinów jest dobrze uspołeczniona.

Wiele z nich pokonuje również wiele tysięcy kilometrów w poszukiwaniu pożywienia i miejsc do rozrodu. Naukowcy sądzą, że wzorce migracji rekinów są bardziej skomplikowane, niż te u ptaków.

Jednymi z najbardziej społecznych rekinów są niektóre młotowate. Mogą one tworzyć stada złożone z ok. 100 osobników gromadzących się wokół gór podwodnych oraz wysp.

Rekin
Rekiny.

Wyporność

W przeciwieństwie do ryb kostnoszkieletowych rekiny nie posiadają pęcherza pławnego wypełnionego gazem umożliwiającym pływalność. Te drapieżne ryby muszą radzić sobie inaczej. Do utrzymywania się w toni wodnej wykorzystują bardzo dużą wątrobę, wypełnioną oleistą substancją zawierającą skwalen. W pływaniu z pewnością pomaga również chrzęstny, lekki szkielet.

Większość rekinów musi pływać cały czas aby móc oddychać i nie opaść na dno. Istnieją jednak gatunki zdolne do pompowania wody przez skrzela w bezruchu, one jako wyjątek mogą odpoczywać na dnie zbiornika wodnego. Do szczęściarzy tych zalicza się rekin wąsaty (Ginglymostoma cirratum).

Rozmnażanie

Rekiny realizują tzw. strategię K. Oznacza to, że wydają one na świat jednorazowo małą liczbę młodych, które mają większą szansę na przetrwanie do okresu dorosłości. Ryby te dojrzewają jednak powoli w stosunku do innych ryb, np. żarłacz żółty (Negaprion brevirostris) osiąga dojrzałość płciową dopiero w 13-15 roku życia.

Rekin wielorybi
Rekin wielorybi (Rhincodon typus).

Rodzaje zapłodnienia

Płciowe

Dochodzi do niego wewnątrz ciała samicy. Samiec używa do tego narządu kopulacyjnego ulokowanego na spodniej części ciała. Jest to odpowiednik penisa u ssaków. Kopulacja z reguły nie jest poprzedzona zalotami.

Samice dużych gatunków mają po kopulacji często ślady ugryzień, będące „pamiątką” po samcu, który trzymał zębami partnerkę w czasie aktu płciowego.

Podejrzewa się, że podobne ślady mogą pozostawać po zalotach – samce okazują zainteresowanie daną samicą poprzez gryzienie. Co ciekawe, u samic niektórych gatunków rekinów pojawia się grubsza skóra, chroniąca lepiej przed urazami tego typu.

Rekin
Rekin.

Bezpłciowe

Wśród rekinów udokumentowano 2 razy przypadek, w którym samice nie wchodząc w relację seksualną z samcem poczęły młode. Okazuje się więc, że wśród tych ryb może pojawiać się zjawisko partenogenezy, czyli dzieworództwa. Naukowcy uważają, ze tego typu zapłodnienie to „ostatnia deska ratunku” w sytuacji, gdy w pobliżu nie ma partnera chętnego do kopulacji.

Rozmnażanie bezpłciowe skutkuje jednak zmniejszeniem różnorodności genetycznej, która jest niezbędna w tworzeniu ochrony przed zagrożeniami. Wydaje się, że rozmnażanie bezpłciowe mogło przyczynić się do spadku irlandzkiej populacji żarłacza błękitnego (Prionace glauca).

Rekin
Czy ktoś ma ochotę na pływanie z takimi gigantami?

W obrębie grupy rekinów spotyka się 3 rodzaje rozmnażania:

Żyworodność lecytotroficzną

Żyworodność lecytotroficzna (zwaną dawniej jajożyworodnością) – występuje u większość rekinów. Po zapłodnieniu w ciele matki rozwijają się jaja wyposażone w żółtko i płyny odżywiające płód. Gdy nadchodzi moment porodu, młode jest w pełni rozwinięte. U lamnokształtnych dochodzi do tzw. oofagii – zarodki, które jako pierwsze wykluły się w ciele samicy, zjadają niewyklute jaja. U tawrosza piaskowego (Carcharias taurus) młode zjadają swoje rodzeństwo.

Jajorodność

Jaja są składane w wodzie. Młode są chronione skórzastą osłonką. Puste jaja często można obserwować na plażach, mają one bardzo charakterystyczny kształt (czasem nazywane są mermaid’s purse). Do gatunków jajorodnych zaliczamy m.in. rekinkowate (Scyliorhinidae), rogatkokształtne z gatunku Heterodontus francisci i Heterodontus portusjacksoni.

Żyworodność

Pewna liczba gatunków rekinów tworzy łożysko w czasie ciąży. Młode rodzą się w pełni rozwinięte. Do rekinów żyworodnych zaliczają się głównie żarłaczowate, w tym wspomniany już żarłacz błękitny oraz przedstawiciele rodzaju Mustelus.

Rekin
Ataki rekinów na ludzi nie są częste. Na zdjęciu rekin wielorybi, który nie skrzywdziłby nawet muchy 🙂

Ataki rekinów na ludzi

W 2006 The International Shark Attack File – światowa baza danych zbierająca informacje o atakach rekinów na ludzi, sprawdziła 96 domniemanych ataków. Spośród nich 62 były atakami niesprowokowanymi, a 16 wywołane zostały ludzką natrętnością. Średnia liczba ofiar śmiertelnych w latach 2001-2006 na skutek niesprowokowanego ataku wynosi 4,3.

Powyższe wyniki pokazują, że na świecie żyje tylko kilka groźnych dla ludzi gatunków rekinów. Spośród ok. 500 gatunków tylko 4 były wymienione w znacznej części śmiertelnych ataków nie wynikających ze sprowokowania.

Rekiny stanowiące zagrożenie dla ludzi

Rekiny, których należy się obawiać:

Jednocześnie są to jedne z największych rekinów i ze względu na swe potrzeby polowania na dużą zdobycz, mogą atakować i zabijać ludzi. Kwestia tego czy im smakujemy została wyjaśniona w artykule o żarłaczu białym, zwanym też ludojadem.

Jednym ze sposobów uniknięcia ataku ze strony rekina jest zdejmowanie przed kąpielą w morzu / oceanie biżuterii i elementów metalowych, które w wodzie mocno błyszczą. Nie należy również zbyt intensywnie chlapać się w wodzie, ponieważ to pobudza duże rekiny do ataków.

Rekin
Rekin – podziwiamy odwagę.

Najdłużej żyjący rekin

Najdłużej żyjącym rekinem i jednocześnie najdłużej żyjącym kręgowcem jest rekin polarny (Somniosus microcephalus). Rekiny te zdolność do rozmnażanie uzyskują w przedziale 134 – 178 lat… Maksymalna oszacowana długość ich życia wynosi 392 lata ± 120 lat, co daje minimum na poziomie 272 a maksimum na poziomie 512 lat… Badanie to wykonane zostało na samicy o długości 502 cm. Wyniki badań opublikowane zostały w sierpniu 2016 roku.

Szczegółowe dane/wymiary

Rekiny

  • Długość ciała: 0,17 – 12,65 m (niepotwierdzone do 20 m) – najmniejszym znanym rekinem jest słabo poznany przedstawiciel koleniokształtnych z gatunku Etmopterus perryi. Największym rekinem świata jest rekin wielorybi (Rhincodon typus).
  • Waga: do 13,6 t (niepotwierdzone do 20 ton)
  • Długość życia: 20-100 lat i dłużej, wiek rekina uzależniony jest od gatunku. Najdłużej żyjące rekiny, to rekiny polarne, ich maksymalną długość życia oszacowano na 272-512 lat (błąd wynikający z niedokładności szacowania metodą datowania radiowęglowego).
Żarłacz żółty, żarłacz cytrynowy (Negaprion brevirostris)
Żarłacz żółty, żarłacz cytrynowy (Negaprion brevirostris).

Rekiny – ciekawostki

  • Nazwa rekin pochodzi z języka francuskiego – requin.
  • Czy rekiny występują w Bałtyku? Odpowiedź na to pytanie zamieściliśmy w artykule: Rekiny – zabójcy z głębin.
  • Najstarsze skamieniałości rekinów datuje się na ordowik, czyli 450-420 mln lat temu. Istniały one zatem jeszcze przed powstaniem kręgowców lądowych oraz przed kolonizacją roślin.
  • Rekiny spotkano w gorącej wodzie otaczającej podwodny aktywny wulkan Kavachi, ulokowany w południowo–zachodnim Pacyfiku.
  • Rekin może tracić nawet 30 000 zębów w ciągu swego życia. Liczba ta zależna jest od danego gatunku.
  • Rekiny widzą w ciemnościach 10-krotnie lepiej niż człowiek.
  • Większość rekinów jest zmiennocieplna. Oznacza to, że temperatura ich ciała jest taka sama jak otaczające je środowisko.
  • Niektóre rekiny mogą zapadać w tzw. pozorną śmierć. Jest to metoda ochrony przed wrogiem. Rekin obracany lub dotknięty w nos zastyga niczym martwy.
  • Współczynnik masy ciała do masy mózgu u rekinów jest podobny do tego u ssaków i ptaków. Oznacza to, ze są one inteligentne, co przejawia się na wolności zachowaniami wskazującymi na zabawę.
  • Wątroba może stanowić ok. 30% masy ciała rekina.
  • Rekiny są obecne w mitologii hawajskiej.
  • Do wieku XVI marynarze nazywali rekiny morskimi psami / wilkami.
Żarłacz srebrnopłetwy, żarłacz białobrzegi, żarłacz białobrzeżny (Carcharhinus albimarginatus)
Żarłacz srebrnopłetwy, żarłacz białobrzegi, żarłacz białobrzeżny (Carcharhinus albimarginatus).

Polecamy

Wesprzyj nas - pomóż zwierzakom

Poprzednia strona 1 2
Pokaż więcej

Podobne artykuły

2 komentarzy “Rekiny – mity i fakty”

  1. rekiny mają większe prawo pływać w oceanach niż pier….ony homo sapiens śmierć kłósowniką żeby im kończyny poobcinać i wrzucić do wody

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.