29 03 2017


Gąbki (Porifera) – zwierzęta jak rośliny

Autor:

|

10 listopada 2013

|

Edytowany: 24 lutego 2017

|

11 komentarzy

|

Kategoria: Gąbki / Morskie / Zwierzęta

Gąbki (Porifera) – zwierzęta jak rośliny

Gąbki (Porifera)zwierzęta jak rośliny

Gąbki to nietypowe zwierzęta występujące w wodach całego świata. Nie posiadają neuronów, mięśni, narządów rozrodczych, a ich ciałom brakuje symetrii. Dlaczego więc, pomimo że bardziej przypominają rośliny, zaliczane są do królestwa zwierząt?

Wspólny przodek wszystkich zwierząt

Zgodnie z teorią ewolucji, wszystkie organizmy na Ziemi powstały w wyniku procesów ewolucyjnych. Niektóre gatunki wymarły, inne dały początek nowym. Historię ewolucji gatunków przedstawia się zazwyczaj graficznie w postaci rozgałęzionego drzewa. Drzewo to nazywamy drzewem rodowym lub filogenetycznym. Pień tego drzewa to właśnie jeden wspólny przodek wszystkich organizmów, natomiast konary obrazują wspomniane poszczególne linie ewolucyjne. Samego przodka wszystkich zwierząt jednak nie znamy.

Gąbki zostały zakwalifikowane do królestwa zwierzą dzięki badaniom DNA. Obecnie wiadomo, że wszystkie zwierzęta na Ziemi miały wspólnego przodka, który jak się okazuje był także przodkiem gąbek. Co więcej, gąbki są jednymi z najstarszych zwierząt na świecie.

Gąbki (Porifera).

Klasyfikacja

  • Królestwo: zwierzęta (Animalia)
  • Podkrólestwo: nibytkankowce (Parazoa)
  • Typ: gąbki (Porifera)
Gąbki tradycyjnie dzielone były na trzy klasy:
  • Gąbki wapienne (Calcarea)
  • Gąbki szklane (Hexactinellida)
  • Gąbki pospolite (Demonspongiae).

Późniejsze badania wykazały jednak, że rząd Homoscleromorpha, należący wcześniej to gąbek pospolitych, w rzeczywistości stanowi odrębną klasę. Aktualnie więc w oficjalnej klasyfikacji, gąbki dzielimy na cztery, a nie trzy klasy.

Gąbki (Porifera).

Ewolucja

Gąbki to jedne z najstarszych zwierząt na ziemi. Uważa się, że wyewoluowany one około 500 milionów lat temu. Jeśli więc sądziliście, że krokodyle, które są na Ziemi od 220 mln lat w niemal niezmienionej formie, zasługują na miano najstarszych zwierząt na Ziemi, to trzeba ten pogląd nieco zweryfikować.

Gąbki bowiem istniały 250 mln przed tym, nim jakiemukolwiek dinozaurowi przyszło do głowy się urodzić. Istnieją również 66 mln lat po tym, jak ostatni z dinozaurów wyzionął ducha…

Obecnie znanych jest 5 tysięcy gatunków tych gąbek, a drugie tylko wciąż najprawdopodobniej pozostaje nieodkrytych i nieopisanych.

Gąbki (Porifera).

Występowanie i środowisko naturalne

Głównie słona woda

Gąbki występują w wodach morskich całego świata. Większość gatunków żyje w wodach słonych, a jedynie 200 z nich zamieszkuje środowiska słodkowodne.

Gąbki przyczepiają się do skał lub dna morskiego. Większość z nich nie porusza się wcale, a niektóre bardzo powoli – tylko 1 milimetr dziennie – dlatego na pierwszy rzut oka zwierzęta te przypominają rośliny.

Gąbki występują w wodach do głębokości 8840 metrów.

Gąbki (Porifera).

Cechy charakterystyczne

Gąbki to bardzo specyficznie ukształtowane zwierzęta. Przede wszystkim ich ciała, jak to się dzieje w przypadku większości innych gatunków – nie są symetryczne. Kształt gąbek dostosowuje się bowiem do maksymalnej wydajności przepływu wody przez środek jamy, gdzie przechowywane są składniki odżywcze. Większość gąbek posiada szkielet zbudowany z węglanu wapnia lub krzemionki.

Gąbki to zwierzęta wielokomórkowe, ale w ich ciele nie występują właściwe organy i tkanki. Brak im również komórek nerwowych oraz mięśni.

Gąbki (Porifera).

Gąbki zbudowane są z trzech rodzajów komórek:

  • Choanocytów o cylindrycznym kształcie, których głównym zadaniem jest pobieranie pokarmu
  • Pinakocytów, które okrywają zewnętrzną powierzchnię ciał gąbek
  • Archeocytów, znajdujących się a śluzowatej mazi wypełniającej wnętrze tych zwierząt

Gąbki swoim wyglądem przypominają worek, z dużym otworem w górnej części. Ten otwór nosi nazwę oskulum czyli otworu wrzutowego i prowadzi on do jamy pragastralnej, czyli  spongocelu.

Gąbki (Porifera) – budowa. A – askon, B – sykon i C – leukon.
 1 – spongocel, 2 – oskulum, 3 – kanał radialny, 4 – koszyczek, 5 – por, 6 – kanał doprowadzający. Choanocyty – kolor czerwonyzaznaczono, pinakocyty – kolor żółty. Źródło: Wikipedia.

Brak wyspecjalizowanych układów

Gąbki nie posiadają także odpowiedzialnych za poszczególne funkcje organizmu układów, jak układ krążenia, oddechowy, pokarmowy czy wydalniczy. Wszystkie te funkcje pełni system przepływu wody. Komórki gąbek wchłaniają tlen przez jego dyfuzję z wody.

Poruszanie się

Przez długie lata gąbki uważane były za zwierzęta osiadłe, które po osiągnięciu dojrzałości w ogóle nie zmieniają swojego miejsca. Dziś już wiadomo, że niektóre gatunki posiadają jednak zdolność poruszania się. Tempo ich ruchu nie przekracza jednak 4 milimetrów dziennie, przez co przemieszczenie pozostaje prawie niezauważone.

Młode, niedojrzałe gąbki, swobodnie poruszają się w wodzie.

Niektóre gąbki osiągają nawet 2 metry wysokości.

Dieta

Gąbki to zwierzęta wszystkożerne, które odżywiają się głównie drobnymi cząstkami żywności, która wpływa wraz z wodą do „wnętrza” ich ciał. Ich pokarm stanowią więc przede wszystkim bakterie i fitoplankton.

Niektóre większe gatunki tych zwierząt znane są z bardziej „drapieżnej” diety – w jej skład wchodzą skorupiaki i ryby.

Nie do końca wiadomo, w jaki sposób chwytają swoją ofiarę. Większość takich mięsożernych gąbek żyje bowiem w wodach głębinowych.

Gąbki (Porifera).

Rozmnażanie

Rozmnażanie bezpłciowe

Gąbki mogą rozmnażać się w sposób płciowy i bezpłciowy. Są one organizmami hermafrodytycznymi, które wyposażone są w specjalny system zapobiegający samozapłodnieniu. Charakterystyczną cechą gąbek jest brak gonad, czyli narządów rozrodczych.

Gąbki mają trzy sposoby rozmnażania bezpłciowego. Rozmnażają się przez rozdrobnienie, pączkowanie oraz produkowanie gemuli.

Rozmnażanie płciowe.

Drugi typ rozmnażania występujący u gąbek to rozmnażanie płciowe. Nie posiadają one gonad, ale plemniki produkowane są przez choanocyty. Wydostają się one z wnętrza gąbki przez oskulum i są niesione przez prądy wodne tak długo, aż dostaną się do wnętrza innej gąbki, zapładniając ją.

Początkowo larwy gąbek poruszają się swobodnie w wodzie, a następnie przekształcają się w dorosłą, prawie nieruchomą postać.

Gąbki (Porifera).

Cykl życia

Większość gąbek żyjących w klimacie umiarkowanym może żyć najwyżej kilka lat.

Niektóre gatunki tropikalne dożywają jednak nawet 200 lub więcej lat. Część gatunków gąbek pospolitych rośnie tylko 0,2 milimetra rocznie. Jeżeli więc osiągają wysokość nawet jednego metra, oznacza to, że ich wiek wynosi nawet 500 lat! Przy nich najstarsze żółwie świata to młodziaki 😉

Gąbki żyją w koloniach liczących nawet 50 000 osobników.

Zagrożenia

Jako że gąbki nie poruszają się w ogóle, a jeśli już, to bardzo wolno – często padają ofiarami wielu morskich zwierząt. Żerują na nich m.in. żółwie morskie, skorupiaki i ryby.

Gąbki (Porifera).

Szczegółowe dane/wymiary

Gąbki (Porifera)

Długość ciała pojedynczej gąbki waha się od kilku milimetrów do nawet 2 metrów. Największa ilość gatunków nie przekracza jednak rozmiarów kilkunastu milimetrów, a naprawdę olbrzymie wymiary osiągają jedynie te nieliczne, żyjące na dużych głębokościach.

Gąbki (Porifera).

Gąbki  – ciekawostki

  • Najbardziej znaną gąbką jest gąbka szlachetna (Euspongia officinalis) osiągająca średnicę 15 centymetrów i żyjąca w Morzu Śródziemnym. Używana jest do celów gospodarczych.
  • W średniowieczu gąbki używane były jako podkład pod zbroję rycerską oraz w jubilerstwie jako materiał szlifierski.
  • Gąbka Tethya crypta, której szkielet miał właściwości hamowania wzrostu komórek ssaków, była przedmiotem badań w leczeniu białaczki.
  • Gąbki posiadają zdolność regeneracji. Pojedyncze komórki gąbek łączą się, a następnie dzielą i odtwarzają w ten sposób ciało gąbki.

Gąbki (Porifera).

Polecamy:

____________________

Zwierzaki się ucieszą jeśli je polubisz



DinoAnimals.pl

Poleć artykuł

Podobne Artykuły

Szympans (Pan)
Jaskółki (Hirundinidae) – ptaki wolności
Ryś kanadyjski (Lynx canadensis)
Kanarek (Serinus canaria).
Najdłuższe węże świata – Top 10
Koralowce (Anthozoa)
Nowofundland
Jenot, szop usuryjski, lis japoński
Kot egzotyczny – Garfield?
Najcięższe ptaki – Top 10
Moa (Dinornithiformes) – olbrzymie ptaki
Gończy polski, Pies Pawłusiewicza
Kot Pixie-bob
Kot rosyjski niebieski, maltański
Kot kartuski, Chartreux
Pustułka zwyczajna (Falco tinnunculus)
Dzik (Sus scrofa) jest dziki :)
Najbardziej zagrożone gatunki ptaków – TOP10
Najdroższe zwierzęta świata – TOP 10
Najgłębiej nurkujące ssaki
Nutria amerykańska (Myocastor coypus)

O Autorze

Redakcja DinoAnimals.pl

Wydawnictwo Dobre Ściągi - DobreSciagi.pl, DinoAnimals.pl, DinoAnimals.com, Zonka.pl

(11) Komentarze

  1. Maciej
    10 listopada 2013 at 12:36

    Czy jest harpia wielka w jakimś polskim zoo?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      10 listopada 2013 at 12:59

      Żaden z ogrodów zoologicznych w Polsce nie chwali się posiadaniem tych ptaków, więc z dużym prawdopodobieństwem nie ma ich w Polsce.

  2. Maciej
    10 listopada 2013 at 13:41

    jak powstaje gigantyzm wyspowy u zwierząt i jakie są to czynniki

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      10 listopada 2013 at 15:08

      Maćku,

      To zagadnienie wymaga nieco szerszego omówienia niż komentarz.
      Przy okazji publikacji, być może moa, lub innych tego typu zwierząt przybliżymy ten temat nieco bardziej. Tutaj zaś damy do tego artykułu odnośnik.

      Oprócz gigantyzmu wyspowego występuje również karłowacenie wyspowe, które jest równie interesującym zagadnieniem.

  3. Ola
    21 listopada 2013 at 16:18

    Dlaczego gąbki słodkowodne stanowią mniejszość?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      21 listopada 2013 at 18:24

      Gąbki wyewoluowały jako organizmy morskie. Gąbki wapienne (Calcarea) oraz Gąbki szklane, szkliste, krzemionkowe sześcioosiowe, sześciopromienne (Hexactinellida) to wyłącznie organizmy morskie. Wśród gąbek pospolitych, zwyczajnych, różnoszkieletowych, niewapiennych (Demospongiae) jest około 200, które jako odłam ewolucyjny zasiedlają wody słodkie.

  4. Creepu
    25 kwietnia 2014 at 21:20

    jaki byl przodek wszystkich zwierząt? i ps. swietne z tym ze dinozaurowi nie przyszlo do glowy i wyzionol ducha XD

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      25 kwietnia 2014 at 23:24

      Przodkiem wszystkich zwierząt były bakterie. To one pojawiły się na naszym ziemskim padole jako pierwsze i to one zejdą z niego jako ostatnie. Wszystko co po drodze (gady, płazy, ptaki, ryby, owady, dinozaury etc.) łącznie z ludźmi, to jedynie ich żywiciele i nosiciele.

  5. Adrian
    4 listopada 2015 at 20:13

    Jak wyglądał ostatni wspólny przodek zwierząt?

    • Redakcja DinoAnimals.pl
      5 listopada 2015 at 00:24

      Zgodnie z teorią ewolucji, wszystkie organizmy na Ziemi powstały w wyniku procesów ewolucyjnych. Niektóre gatunki wymarły, inne dały początek nowym. Historię ewolucji gatunków przedstawia się zazwyczaj graficznie w postaci rozgałęzionego drzewa. Drzewo to nazywamy drzewem rodowym lub filogenetycznym. Pień tego drzewa to właśnie jeden wspólny przodek wszystkich organizmów, natomiast konary obrazują wspomniane poszczególne linie ewolucyjne. Samego przodka wszystkich zwierząt jednak nie znamy.

      • Adrian
        6 listopada 2015 at 16:25

        A które pierwotniaki są najbardziej spokrewnione ze zwierzętami?

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

DinoAnimals.pl