MENU

by • 14 października 2016 • Zwierzęta5 komentarzy3428

Mechowce

Zwykle spacerując po lesie nie myślimy o tym ile życia kryje się pod naszymi nogami.

Ściółka jest rajem dla tysięcy organizmów. Przede wszystkim saprofagów czyli zwierząt, które odżywiają się martwymi lub rozkładającymi się szczątkami innych organizmów np. owady, skoczogonki, roztocze.

W tym artykule chcielibyśmy przybliżyć jedną z najliczniejszych grup jakie zamieszkują leśną ściółkę. Mowa o roztoczach zwanych Mechowcami (Oribatida)

Klasyfikacja

  • Typ – Arthropda – Stawonogi
  • Gromada – Arachida – Pajęczaki
  • Rząd – Acari – Roztocze
  • Kohorta – Oribatida – Mechowce
  • Liczba gatunków na świecie- 10000
  • Liczba gatunków w Polsce – 500
  • Liczba rodzin – 172
  • Wielkość – od 0,1 do 2 mm

Morfologia

Podobnie jak nasze „ulubione” pająki, mechowce posiadają cztery pary, odnóży krocznych oraz ukryte dwie gębowe. Ich ciało jest najczęściej jajowate, zaś ubarwienie różnorodne – od białego, przez czerwony kończąc na brązowym a nawet czarnym. Wizytówką tej grupy jest występujący u większości mocny chitynowy pancerz. U niektórych może być dodatkowo wysycany np. węglanem wapnia. U kilku rodzin obecne są przypominające uszy ruchome tarczki, za pomocą których osłaniają odnóża.

Wśród mechowców wykształciła się ciekawa grupa zwana Ptyctima. Niczym scyzoryk zginają się one, dzięki czemu mogą połączyć przednią oraz tylną część ciała. W powstałej szczelinie ukrywają wcześniej wciągnięte odnóża. Wyglądają przez to jak ziarenka piasku. W ten sposób chronią czułe punkty przed drapieżnikami

Ptyctima fot. S.E. Thorpe

Ekologia

Mechowce zasiedliły całą kulę ziemską. Obecne są od Spitsbergenu po Antarktydę.

Jest to grupa występująca głównie w górnych warstwach gleby. Jednak nie jest to jedyne miejsce gdzie można je znaleźć. Obecne są również w mchu, na drzewach (żywych i martwych), roślinach zielnych, gniazdach ssaków i ptaków, mrowiskach, pomiędzy skałami i w wielu innych miejscach.

W skrócie wszędzie tam gdzie znajduje się martwa materia organiczna.

Czasami można znaleźć je w sierści, piórach lub pomiędzy szczecinami owadów.

Udało im się nawet skolonizować środowisko wodne. Mogą występować zarówno w strumieniach jak i na roślinności wodnej.

Mechowce – to saprofagi, czyli zwierzęta zjadające rozkładające się szczątki innych organizmów.

Odżywiają się głównie martwą materią roślinną. Dodatkowo mogą żywić się jeszcze grzybami, pyłkiem, glonami, bakteriami, odchodami bezkręgowców oraz rozkładającym się drewnem.

Stwierdzono również rzadkie przypadki drapieżnictwa, głównie skierowanego przeciw nicieniom.

oroba

fot. Tom Murray

Znaczenie 

Podobnie jak inne saprofagi odgrywają dużą role w naturze. Rozdrabiając martwą materie przyspieszają przywracanie jej do obiegu w przyrodzie. W ten sposób wzbogacają glebę w cenne związki i minerały.

Niestety mogą być też przyczyną problemów. Są żywicielami pośrednimi dla tasiemców z rodziny Anoplocephalidae. Rekrutują się tu np. pasożyty koni, owiec, królików a nawet naczelnych. Na szczęście ci ostatni nie występują na naszym kontynencie.

Wrogowie

Przez wiele lat myślano, że mechowce nie mają naturalnych wrogów.

Wszystko dzięki dobrze rozwiniętym metodom obronnym, mowa tu głównie o wspomnianym wcześniej mocnym pancerzu. Nie wiele organizmów, jest bowiem w stanie przebić się przez tak grubą kutikulę. Jednak nie jest to, ich jedyny as w rękawie.

Niektóre mogą pochwalić się obroną chemiczną. W czasie eksperymentu, chrząszcze po wgryzieniu się w roztocza, przerywały posiłek oraz czyściły żuwaczki.

Kolejną przewagą są feromony alarmowe za pomocą, których ostrzegają o niebezpieczeństwie krewnych. Inne pokrywając się szczątkami mineralnymi, upodabniają się, do cząstek gleby. Dzięki temu chronią się zarówno przed drapieżnikami, jak i przed wyschnięciem.

Istnieją nawet gatunki zdolne do wykonywania skoków. Służy im do tego przekształcona czwarta para odnóży. Ich rekord wynosi aż 14,6 cm ! Dla przypomnienia, mówimy tu o organizmie mający zaledwie około 0,5 mm.

Jak widać dorosłe mechowce są świetnie przygotowane do obrony.

Są jednak organizmy, które znalazły na nie sposób.

Kusakowate to niezwykle różnorodna rodzina chrząszczy.

Najbardziej znanym przykładem są niektóre chrząszcze z rodziny Kusakowatych (Staphylinidae) np. przedstawiciele plemienia Cephenniini. Ich warga górna została przekształcona w przyssawki. Za ich pomocą przytrzymują ofiarę a następnie przez wiele godzin skrobią żuwaczkami pancerzyk. Gdy uda im się zrobić mały otworek, wstrzykują soki trawienne. Te zaś przerabiają ofiarę na bulion.

Ciekawostki:

  • Niektóre gatunki są źródłem alkaloidów dla drzewołaza karłowatego, które są potrzebne mu do wytworzenia trucizny.
  • Niektóre gatunki można znaleźć w mrowiskach. Badania sugerują, że po śmierci oraz w czasie braku pożywienia służą jako dodatkowe źródło pokarmu dla mrówek.
  • U około 10 % gatunków stwierdzono partenogenezę (czyli wydawanie potomstwa bez zapłodnienia)
  • U niektórych gatunków występuje tzw. aparia – samica ginie przed złożeniem jaj. Dzięki temu młode są chronione przez matczyny pancerz. Jednocześnie odżywiają się tkankami matki oraz rozwijającymi się na nich bakteriami oraz grzybami.

Źródła:

Pogromcy Roztoczy, Paweł Jałoszyński, Wiedza i życie lipiec 2013

Zoologia Tom 2 część 1, Czesław Błaszak

Mechowce – roztocza ekosystemów lądowych, Wojciech Niedbała

A Manual of Acarology: Third Edition – Gerald W. Krantz

Tasty but Protected – First Evidence of Chemical Defense in Oribatid Mites – Michael Heethoff

Chemical alarm and defence in the oribatid mite Collohmannia gigantea – Günther gigantea

Podobne artykuły

5 odpowiedzi do: "Mechowce"

  1. Ala napisał(a):

    Fajne, ja tych drobiazgów w ogóle nie rozróżniam 🙂

  2. Maciek napisał(a):

    Ciekawe, bardzo ciekawe… Swoją drogą fajny blog. Zapraszam na mojego – Animal World. I jeszcze mam pytanie – zrobisz artykuł o skoczogonkach?

  3. JBon PTronic 137 napisał(a):

    Następnym razem wstaw coś o niesporczakach 😉 .

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Pokaż, że jesteś człowiekiem * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

DinoAnimals.pl - Dinozaury, animals, świat zwierząt i roślin